O Konferencji Rektorów i pracach Senatu AP

O pracach Senatu AP

O Konferencji Rektorów i pracach Senatu AP pisze Mirosław Oset

W dniach 25-27 maja br. odbyła się w Koninkach kolejna Konferencja Rektorów Uczelni Pedagogicznych. Jej gospodarzem była nasza uczelnia, obradom przewodniczył prof. Michał Śliwa, rektor AP, przewodniczący Konferencji Rektorów Uczelni Pedagogicznych. W spotkaniu obok rektorów i prorektorów wszystkich uczelni pedagogicznych uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej: Tadeusz Popłonkowski, dyrektor Departamentu Szkół Wyższych, oraz Witold Pakuła, wicedyrektor Departamentu Ekonomicznego. Wystąpienia i dyskusję na temat problemów kształcenia nauczycieli poprzedził wykład prof. Czesława Banacha Strategie rozwoju edukacji do 2020 roku.

Trudno w kilku zdaniach omówić to wszystko, co było przedmiotem szczegółowej, wielogodzinnej dyskusji. Najważniejsze, dotyczące uczelni pedagogicznych problemy znalazły odzwierciedlenie w przyjętych uchwałach.

Pierwsza z nich dotyczyła uwzględnienia w algorytmie rozdziału dotacji MEN dodatkowych kosztów kształcenia nauczycieli. W ostatnim dziesięcioleciu uczelnie pedagogiczne gruntownie zreformowały proces dydaktyczny. Odeszły od kształcenia wąskospecjalistycznego w stronę kształcenia wielospecjalistycznego i wielokierunkowego. Powoduje to znaczne zwiększenie kosztów kształcenia. Tymczasem w algorytmie Ministerstwa Edukacji Narodowej uwzględnia się dotację tylko na jeden, podstawowy kierunek studiów. Dlatego też zwrócono w uchwale uwagę na potrzebę rozważenia modyfikacji algorytmu, która uwzględniałaby specyfikę uczelni kształcących nauczycieli. Zaproponowano, by do tego algorytmu wprowadzić nową wartość - 0,3 punktu za studentów studiów dziennych zdobywających drugą specjalność, analogicznie jak w przypadku studiów zaocznych i wieczorowych. Podpisaną przez wszystkich rektorów uczelni pedagogicznych uchwałę przekazano do MEN i Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego.

Projekt kolejnej uchwały, którą przyjęła Konferencja, zrodził się z dyskusji na temat nowelizacji ustawy o szkolnictwie wyższym. Nawiązując do tych dyskusji uczestniczący w Konferencji rektorzy postulują wprowadzenia do struktury Akademickiej Komisji Akredytacyjnej "zespołu kierunków studiów nauczycielskich". Uzasadniają to m.in. faktem, że w warunkach obecnego wieloprzedmiotowego i wielokierunkowego systemu kształcenia nauczycieli dla potrzeb zreformowanej edukacji szkolnej nie będzie możliwe ujednolicenie kryteriów kształcenia typowo uniwersyteckiego i nauczycielskiego. Zwracają ponadto uwagę, że uczelnie pedagogiczne od trzech lat prowadzą intensywne prace w ramach własnej komisji akredytacyjnej, uwzględniając nie tylko wykształcenie ogólnomerytoryczne, lecz również pedagogiczno-metodyczne, a także umiejętności i kwalifikacje nauczycielskie i wychowawcze swych absolwentów. Prośba uczelni pedagogicznych o poparcie tego wniosku skierowana została do MEN, Rady Głównej, Komisji Sejmowej i na ręce przewodniczącego KRASP-u.

Z pewnym rozczarowaniem wypada zatem stwierdzić, że zarówno wspomniana uchwała jak i liczne rozmowy na temat zmian, których dotyczy, nie przyniosły oczekiwanych rozwiązań prawnych. Przyjęta ustawa z 20 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 85, poz. 924) w wykazie zespołów kierunków studiów nie uwzględnia propozycji uczelni pedagogicznych.

Wspomnianej ustawie warto poświęcić kilka zdań komentarza ze względu na nowe, bardzo ważne regulacje prawne. Na jej podstawie minister do spraw szkolnictwa wyższego powołuje Państwową Komisję Akredytacyjną, której opinie i wnioski dotyczyć będą w szczególności przyznawania uczelniom uprawnień do prowadzenia studiów wyższych, ich zawieszania lub cofania oraz oceny kształcenia i stanowić będą podstawę do podejmowania przez ministra decyzji w tych sprawach. Przy tej okazji należy stwierdzić, że do końca października senaty uczelni mają przedstawić MEN kandydatów do Państwowej Komisji Akredytacyjnej, którzy spełniają nie tylko wymagania formalne, ale także reprezentują różne kierunki studiów, posiadają kwalifikacje i doświadczenie oraz przygotowanie umożliwiające realizację zadań PKA. Nasi kandydaci, a także kandydaci pozostałych uczelni pedagogicznych, po ich zaakceptowaniu przez MEN, będą mogli uczestniczyć w pracach następujących zespołów kierunków studiów: humanistycznym, przyrodniczym, matematyczno-fizyczno-chemicznym, rolniczym i leśnym oraz weterynaryjnym, medycznym, wychowania fizycznego, technicznym, ekonomicznym, społecznym i prawnym, artystycznym.

Ostatnie przed wakacjami posiedzenie Senatu AP odbyło się 25 czerwca br. i prawie w całości poświęcone było sprawom dydaktycznym, zwłaszcza stanowi zaawansowania prac nad wprowadzeniem w Uczelni Europejskiego Systemu Transferu Punktów (ECTS). Wcześniej jednak rektor Michał Śliwa przedstawił nowy statut Uczelni zatwierdzony przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Zmiany w statucie obejmują przede wszystkim sposób wyłaniania władz Uczelni, okres zatrudnienia adiunktów, kształtowanie struktury organizacyjnej Uczelni. Ta trzecia zmiana jest szczególnie ważna, możemy bowiem tworzyć i znosić jednostki bez zgody MEN. Jest to pewien krok w kierunku rozwoju autonomii AP. Dalsze kroki - o których mówimy - to kwestie uprawnień habilitacyjnych i kadra profesorów. Kolejne uczelnie pedagogiczne - od 1 października br. - stają się uniwersytetami. W tej sytuacji koniecznością staje się dla nas osiągnięcie statusu uczelni autonomicznej, w której połowa wydziałów posiada uprawnienia habilitacyjne i zatrudnionych jest na podstawie mianowania co najmniej 60 profesorów tytularnych. Sytuacja kadrowa AP nie jest dobra, mimo że w ostatnich latach stale wzrasta ilość osób uzyskujących status pracowników samodzielnych. Nowe rozwiązania zapisane w statucie powinny realnie przyczynić się do rozwoju AP.
Na ręce prof. Jacka Migdałka - przewodniczącego Senackiej Komisji ds. Statutu, Rektor złożył podziękowania za pracę, której finałem jest zatwierdzony statut AP.

Wracając do ECTS należy stwierdzić, że wprowadzenie tego systemu jest niezbędnym warunkiem przystąpienia kierunku do akredytacji, a służy on zorganizowanej wymianie zagranicznej, umożliwiającej studiującym zaliczanie semestrów na innych uczelniach i studiowanie u nas innym studentom. Ten międzynarodowy system ma określone przepisy, które nakładają obowiązek powołania w Uczelni Zespołu Koordynacyjnego. Na jego czele stoi koordynator, którym w naszej uczelni jest prof. dr hab. Czesław Majorek. Koordynatorami wydziałowymi są prodziekani wydziałów: prof. Franciszek Leśniak, prof. Zbigniew Długosz, dr Wojciech Soborski, dr Janusz Chmura.

Zespół opracował tzw. punkty transferowe, a ponadto każdy z przedmiotów, który występuje w planie studiów, oprócz punktów, został opatrzony zarysem programu kształcenia. Przygotowany materiał będzie na bieżąco uzupełniany tak, aby mógł być wydany także w języku angielskim. Ukaże się w czterech zeszytach oddzielnie dla każdego wydziału z informacją m.in.: o Uczelni, wydziale, systemie ECTS, planie studiów z zarysem programów nauczania.

Drugim tematem posiedzenia Senatu były kwestie związane z badaniem jakości kształcenia w AP. Jednym z podstawowych elementów akredytacji danego kierunku jest systematyczne zbieranie opinii studentów na temat prowadzonych zajęć. Obecne badania poprzedzone zostały badaniami pilotażowymi w maju 2000 r., a przeprowadził je i opracował zespół Zakładu Socjologii INS pod kierunkiem prof. Haliny Sekuły-Kwaśniewicz. Badaniami objęto wówczas II rok politologii i II rok historii, które jednoznacznie potwierdziły przydatność zaproponowanej ankiety do oceniania jakości kształcenia. Senacka Komisja ds. Dydaktyki zapoznała się z wynikami ankiety i po wprowadzeniu drobnych poprawek zatwierdziła ją do dalszych badań. Badaniami objęto wszystkich nauczycieli akademickich jednostki kierunkowej oraz nauczycieli prowadzących zajęcia na danym kierunku. Ankiety były anonimowo wypełniane przez studentów I i IV roku studiów dziennych w czasie zajęć. Opracowaniem ankiet w systemie Excel zajmują się zespoły w poszczególnych jednostkach. Wyniki ankiet stanowić będą o obrazie dydaktycznym danego kierunku, z którym zapoznają się najpierw Rady Wydziałów, a następnie Rektor i Senat Uczelni.

Powakacyjne spotkanie Senatu odbyło się 24 września br. Z obszernego porządku obrad na szczególną uwagę zasługuje moim zdaniem uchwała Senatu w sprawie nadania doktoratu honorowego profesorowi Iwanowi O. Wakarczukowi - rektorowi Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Iwana Franki.

Profesor Iwan Wakarczuk jest uznanym autorytetem w zakresie fizyki teoretycznej, uczonym o szerokim spojrzeniu na współczesny świat, świat nauki, kultury, oświaty. Główny nurt jego pracy naukowej obejmuje szeroki aspekt problemów teorii kwantowej, teorii przejść fazowych oraz fizyki nieuporządkowanych układów. W kręgu jego zainteresowań mieszczą się także zagadnienia astrofizyki, geofizyki, kosmologii oraz filozofii nauki. Autor ponad 200 prac naukowych. Jest jednocześnie wielkim humanistą z pasją działacza politycznego i oświatowego. Sprawuje wiele funkcji, w tym m.in. w Radzie Naukowo-Technicznej przy Prezydencie Ukrainy, Konferencji Rektorów Szkół Wyższych Ukrainy oraz przewodniczy Kolegium Rektorów Szkół Wyższych Lwowa, Lwowskiej Radzie Pokoju, Wojewódzkiej Małej Akademii Nauk Młodzieży Szkół Średnich we Lwowie. Nagrodzony wieloma odznaczeniami państwowymi i resortowymi.

Jest promotorem wieloletniej współpracy naukowo-badawczej i dydaktycznej naszych Uczelni, a także innych środowisk naukowych Polski i Ukrainy. O wymiernych efektach tej współpracy świadczą wspólne wydawnictwa naukowe, konferencje i seminaria, a także osobiste kontakty i przyjaźnie.

Pierwszy laureat Nagrody Polsko-Ukraińskiego Pojednania, którą wręczono mu we Lwowie w obecności Ojca Świętego Jana Pawła II. Uroczyste wręczenie dyplomu doktora honoris causa nastąpi 15 października 2001 podczas inauguracji roku akademickiego 2001/2002.

Mirosław Oset