M. Malon, Wokół problemów bibliotek szkolnych

KOnferencje

Maria Malon

Wokół problemów bibliotek szkolnych

W dniach 6-7 listopada 2000 r. w Wólce Milanowskiej odbyła się Ogólnopolska Konferencja Nauczycieli Bibliotekarzy Współczesne standardy dla bibliotek szkolnych w zreformowanym systemie edukacji, która zgromadziła nauczycieli bibliotekarzy bibliotek szkolnych, pedagogicznych, wizytatorów kuratoriów oświaty, doradców metodycznych ds. bibliotek szkolnych, a także przedstawicieli Ministerstwa Edukacji Narodowej, placówek doskonalenia nauczycieli i uczelni wyższych.

Było to już trzecie z kolei spotkanie zorganizowane z inicjatywy MEN, a poświęcone sprawom bibliotek, którego tematyka tym razem koncentrowała się wokół określenia ich roli i organizacji w epoce społeczeństwa informacyjnego na tle współczesnej sytuacji edukacyjnej i kulturowej.

Potrzeba zajęcia się tym problemem jest z jednej strony wynikiem niezadowalającego stanu bibliotek szkolnych i pedagogicznych pod względem zasobności ich zbiorów oraz wyposażenia, z drugiej zaś - zgodnie z wyzwaniem współczesności - koniecznością przekształcania tradycyjnych bibliotek w nowoczesne centra informacji, interdyscyplinarne pracownie, umożliwiające uczniom nabywanie umiejętności poszukiwania, porządkowania i wykorzystywania informacji z różnych źródeł oraz efektywnego posługiwania się technologią informacyjną, a także rozwijania sprawności umysłowych oraz osobistych zainteresowań (zob. Podstawa Programowa Kształcenia Ogólnego, 15.02.1999 r.).

Niektóre z wystąpień, prezentując całościowe spojrzenie na system biblioteczny, stanowiły próbę oceny ich obecnej sytuacji, pokazywały też problemy nurtujące środowisko nauczycieli bibliotekarzy. Do takich wciąż nie rozwiązanych kwestii zaliczono m.in. niedoinwestowanie bibliotek, co uniemożliwia unowocześnienie ich zbiorów i wyposażenie w odpowiedni sprzęt, a tym samym korzystanie przez użytkowników ze źródeł informacji we wszystkich dostępnych postaciach.

Przedstawione zagadnienia omówił w swoim referacie Edward Janiszewski, dyrektor Departamentu Kształcenia i Wychowania MEN, podkreślając jednocześnie, że tworzenie pracowni multimedialnych w szkołach wymaga dużych nakładów finansowych, co jest ważnym zadaniem dla samorządów, nadzoru pedagogicznego i dyrektorów szkół. Zaakcentował także rangę twórczej i aktywnej postawy samego bibliotekarza.

Jednym z symptomów naszych czasów jest słabsze zainteresowanie książką wobec konkurencyjności tekstów audiowizualnych. Kwestia ta pojawiła się w polemicznym referacie wygłoszonym przez profesora Marcina Drzewieckiego Książka i inne formy przekazu treści w środowisku edukacyjnym epoki multimediów. Stwierdził on, że chociaż mottem epoki jest hasło: "Jeden obraz mówi więcej niż 1000 słów", to komunikacja ikonograficzna nie zastąpi komunikacji werbalnej. Mówiąc o książce i innych formach przekazu treści w środowisku edukacyjnym epoki multimediów profesor wykazał, że edukacja była zawsze i jest nadal mocno związana z tekstem, książką i drukiem, a rewolucja multimedialna wzbogaciła szkolną dydaktykę o nowe narzędzia komunikacji międzyludzkiej. W bibliotece jest niezbędne integralne traktowanie wszystkich gromadzonych w niej dokumentów i umiejętne wykorzystywanie ich w procesie kształcenia i samokształcenia uczniów.

Akcentując nową rolę biblioteki szkolnej, M. Drzewiecki dostrzegł problem kształcenia umiejętności bibliotekarzy w zakresie "swobodnego nawigowania" po źródłach informacji różnego typu. W nurcie przedstawionych zagadnień pozostawały wypowiedzi następnych prelegentów, prezentujących swoje inicjatywy, doświadczenia i osiągnięcia zawodowe. Chociaż w obecnych polskich warunkach nie jest możliwe zrealizowanie wszystkich postulatów, skierowanych do nauczycieli bibliotekarzy, którzy mieliby prowadzić centra informacji w szkole, to w naszym kraju działa już kilka bibliotek pretendujących do miana takich placówek.

Organizację i działalność dwóch w pełni skomputeryzowanych bibliotek zaprezentowały: Bożena Szyszkowska-Sienkiewicz - nauczyciel bibliotekarz z Zespołu Szkół Przemysłu Spożywczego z Lublina oraz Zofia Krasińska - nauczyciel bibliotekarz z Zespołu Szkół Sportowych z Warszawy-Wilanowa, wzbogacając swoje wystąpienia pokazem audiowizualnym.

Założenia programu Interkl@sa i jego realizację przedstawił w swoim wystąpieniu Jan Jackowicz-Korczyński, koordynator ds. bibliotek Zespołu Zadaniowego Interkl@sa. Do zadań już zrealizowanych zaliczył zorganizowanie pracowni internetowych we wszystkich gminach i gimnazjach. Za najważniejsze obecnie uznał unowocześnienie bibliotek i przekształcenie ich w centra multimedialne, przygotowanie młodzieży do swobodnego posługiwania się komputerem i Internetem w rozwiązywaniu twórczych problemów, a także racjonalne wykorzystanie przez nauczycieli komputera w procesie dydaktycznym.

Prezes Towarzystwa Nauczycieli Bibliotekarzy Szkół Polskich Barbara Tomkiewicz w swoim wystąpieniu podsumowała ośmioletnią działalność Towarzystwa. Zakcentowała jego rolę w integracji środowiska bibliotekarskiego i tworzeniu odpowiednich warunków do funkcjonowania bibliotek szkolnych, popieraniu inicjatyw zawodowych, doskonaleniu nauczycieli bibliotekarzy i działaniach na rzecz rozwoju czytelnictwa dzieci i młodzieży.

W drugim dniu konferencji dyskusja skupiła się wokół czterech zasadniczych problemów: roli biblioteki szkolnej w społeczeństwie informacyjnym, współczesnych standardów dla bibliotek szkolnych, modelu kształcenia nauczyciela bibliotekarza, udziału bibliotek szkolnych i pedagogicznych w realizacji podstawy programowej w dydaktyce i wychowaniu.

Konferencja zakończyła się prezentacją i podsumowaniem zajęć warsztatowych, których wynikiem były opracowane projekty: organizacji centrum informacji multimedialnej i internetowej oraz organizacji współczesnej biblioteki szkolnej.

Przebieg i efekty obrad uświadomiły uczestnikom potrzebę nowego spojrzenia na rolę bibliotek i bibliotekarzy, wskazały na konieczność zaprojektowania działań odpowiadających nowym wyzwaniom czasu, wyznaczyły kierunek refleksji i cel następnych spotkań.

Maria Malon