Dyskurs akademicki

Artykuły z poprzednich numerów:

Czy ja mogę coś powiedzieć?

Trzy edytorstwa czy jedno?

Witamy na naszym serwerze WWW

Maciej Kawka

STRONA:

strona domowa, strona prywatna, strona WWW...
postawić stronę webową, wejść na stronę, otworzyć stronę...

Znaczenia

To rozwój technologii komputerowej, a zwłaszcza Internetu przyczynił się do powstania w języku polskim nowych zwrotów, niecodziennych połączeń wyrazowych i nieoczekiwanych znaczeń. Połączenie rzeczownika "strona" z przymiotnikiem "domowa" nie występowało jeszcze do niedawna w języku polskim. "Strony domowe" tylko w pewnym stopniu mogłyby się kojarzyć ze stronami rodzinnymi, ojczystymi, ale nie o to tu przecież chodzi.

O wiele łatwiej można by zgodzić się na połączenie "strona WWW" (czy "strony WWW"), gdyby sieć internetową potraktować jako księgę, której karty otwiera się za pomocą "kliknięcią myszą". Czy w tym kontekście "webmaster" - opiekun stronic WWW - to dzisiejszy bibliotekarz, księgarz, kustosz? Chyba nie. Może zamiast sztucznie brzmiącego po polsku "opiekuna stronic WWW" czy "też redaktora stron WWW" należałoby pozostawić angielskiego "webmastera"? Jak bardzo słownictwo internetowe stara się zawładnąć obszarami dotąd bezsprzecznie przynależnymi do świata bibliotek świadczyć może komputerowy "user" - użytkownik, który skutecznie wypiera polskiego czytelnika. Trudno sobie jednak wyobrazić przychodzących do bibliotek "użytkowników", a nie zwykłych czytelników. I czy to "użytkownicy" czytaliby książki, a nie czytelnicy?

Strona domowa to z pewnością dosłowne tłumaczenie angielskiego zwrotu: "home page", które w słownikach informatycznych oddawane jest jako strona prywatna, ale na łamach Internetu królują zarówno strony domowe, jak i prywatne np.: strona domowa Pysi, strona domowa Izy i Piotrka, strona domowa - PLAGA-onlina lub strona prywatna Alicji, strona prywatna Overa, strona prywatna Camel. Na stronach prywatnych zakładane są "księgi gości", do których wpisują się lub nie, ci, którzy dana stronę "otworzą", ponieważ w Internecie otwiera się właśnie strony, a nie książki.

Połączenia

Ostatnio, zwłaszcza w publikacjach o tematyce komputerowej, głównie w Internecie, wyraz ten pojawiać się zaczął w zupełnie innych i nieznanych dotąd kontekstach wyrazowych. W Internecie można: postawić stronę webową (postawić wspaniałą stronę WWW z dostępem 10 kilo na sekundę), powiesić stronę WWW na serwerze, strony można przeglądać, wertować, umieszczać na nich animacje, na stronę można wejść; krążek CD jest wypełniony po brzegi stronami WWW. Strona w sieci internetowej może być: bardzo rozbudowana, zabrudzona, entomologiczna (czyli o owadach), superstrona, z dużą dozą humoru, na temat jednej z najlepszych drużyn koszykówki NBA, główna, domowa. W języku polskim nie można było do tej pory strony otworzyć, ani też na nią wejść; strona może przebywać poza pamięcią komputera. Sprzeciwu nie budzi natomiast: wertowanie stron lub ich przeglądanie, dyskusyjne i związane z aspektem wizualnym Internetu jest umieszczanie animacji na stronie.

Rzecz cała staje bardziej zrozumiała jeżeli weźmie się pod uwagę informatyczną definicję strony oraz definicje zamieszczane do tej pory w słownikach języka polskiego. Otóż różnice są istotne. Według Słownika języka polskiego pod red. M. Szymczaka strona ma kilka znaczeń, jednak tego, internetowego, na próżno szukać na "stronach" słowników. Podstawowe znaczenie tego słowa to: "każda z dwu powierzchni karty papieru; stronica" (Słownik, s. 349). Oprócz tego wyraz ten oznacza:
- "powierzchnie ograniczające jakąś bryłę", np. południowa strona, strona muru, lewa strona itp. lub w wyrażeniach frazeologicznych: być po czyjejś stronie;
- "określoną cechę (zespół cech) dającą się w czymś wyróżnić" np. "ciemne, przykre strony starości"; dodatnie, jasne strony życia;
- "punkt, miejsce, ku któremu (lub od którego) coś zmierza", np. widok miejscowości od strony rzeki";
- terytorium, kraj okolica, miejscowość, np. cudze, obce strony;
- "każdego z uczestników sporu" , np. walczące, zwaśnione strony";
- "osobę biorącą udział w sądowym postępowaniu cywilnym (jako pozwany lub powód) albo karnym", np. pełnomocnik stron";
- formę czasownikową wyrażająca stosunek podmiotu do orzeczenia, np. strona czynna, strona zwrotna.
Strona w znaczeniu informatycznym z niezbędnym odwołaniem do języka angielskiego - page - to spójna porcja przestrzeni adresowej programu o długości równej długości ramki sprzętowej pamięci stronicowanej...1. Podobnie strona WWW, witryna (ang. WWW page) to dokument hipertekstowy, opracowany w języku HTML, udostępniony na widok publiczny w sieci Internet (...) w celach informacyjnych, handlowych, propagandowych itp. Liczba stron WWW przekroczyła już miliard.

Dla laika ten rodzaj strony tylko w niewielkim stopniu wiąże się z tradycyjnym, słownikowym znaczeniem strony czy też stronicy książki. Obydwa sensy łączy to, że zarówno strona informatyczna jak i książkowa mogą zostać zabrudzone (ang. dirty page - strona pamięci, na której wykonano operację pisania), obydwie mogą być drogocenne, ale w różnych znaczeniach: pierwsza w bibliofilskim, druga jest drogocenna (ang. precious page), tj. strona zablokowna w pamięci, a więc taka, której nie wolno z pamięci operacyjnej usunąć i w tym samym znaczeniu tylko strona informatyczna może zostać zamrożona (ang. frozen page). Jedynie w terminologii komputerowej można mówić o błędzie strony (ang. page error, page fault) - gdy następuje fizyczne uszkodzenie pamięci stronicowanej lub gdy jest to brak strony - zdarzenie polegające na tym, że adres rozkazu odnosi się do strony przebywającej poza pamięcią główną komputera. W dotychczasowych połączeniach błąd (językowy) mógł się jedynie pojawić na (jakiejś) stronie książki lub szkolnego wypracowania.

Wnioski

Tych kilkanaście zanotowanych tu nowych znaczeń jednego tylko wyrazu otwiera całkowicie nową przestrzeń semantyczną we współczesnej polszczyźnie, przestrzeń, którą zapełniają znaczenia związane ze współczesnymi technologiami komputerowymi i Internetem, przestrzeń oczekującą na dokładne zbadanie i zdefiniowanie.

Maciej Kawka

¹ Wszystkie definicje informatyczne zaczerpnięto ze Słownika encyklopedycznego - informatyka Z. Płockiego, Wydawnictwo Europa, Warszawa 1999.