K. Jaracz, 35 lat kierunków technicznych w AP

Jubileusze

Kazimierz Jaracz

35 lat kierunków technicznych w AP

W roku 2001 przypada jubileusz powołania kierunków technicznych w Wyższej Szkole Pedagogicznej na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym w Krakowie.

W 1966 r. naukę rozpoczęli studenci kierunku ogólnozawodowego w dwu sekcjach: elektrycznej i mechanicznej. Kierunek ten miał przygotować nauczycieli przedmiotów zawodowych dla techników i zasadniczych szkół zawodowych. Rok później (1967) powstał kierunek wychowanie techniczne, który miał kształcić nauczycieli przedmiotów politechnicznych w liceach ogólnokształcących.

Obok trzech kierunków na studiach stacjonarnych: elektrycznego, mechanicznego i wychowania technicznego, zorganizowano 4-letnie studia zaoczne na tych samych kierunkach oraz 2-letnie studia magisterskie WT - dla absolwentów 3-letnich WSN-ów. Studia dzienne, początkowo 5-letnie, zostały w 1976 roku przekształcone w 4-letnie. W roku akademickim 1973/1974 utworzono zaoczne dwuletnie studia magisterskie dla czynnych nauczycieli, inżynierów elektryków i mechaników. Studia te poszerzono w 1982 roku. Utworzono bowiem 2-letnie zaoczne kierunki filialne w Stalowej Woli dla pracujących na tamtym terenie nauczycieli inżynierów elektryków i mechaników. Studia dzienne na kierunku elektrycznym i mechanicznym przestały funkcjonować w 1978.

W 1982 roku Instytut Techniki był jednostką prowadzącą studia magisterskie: dla inżynierów elektryków, inżynierów mechaników, w zakresie wychowania technicznego i wychowania plastycznego. Studia magisterskie dla inżynierów prowadzono do 1984 r. zarówno w Uczelni, jak i w jej filii w Stalowej Woli. Rok później usamodzielnił się Zakład Wychowania Plastycznego. Fakt ten przeżyliśmy z nutą żalu, bowiem funkcjonowanie tych dwóch kierunków: wychowania technicznego i wychowania plastycznego było harmonijne. Z tego okresu wymienić można wiele sympatycznych momentów, wspólnych działań i przedsięwzięć. Niedaleko jest bowiem sztuka od techniki. Instytut Techniki od 1982 roku prowadził różne formy kształcenia nauczycieli dla szkół podstawowych i liceów ogólnokształcących. W latach 1981-1990 Instytut Techniki prowadził także podyplomowe studia I i II stopnia dla absolwentów kierunków technicznych studiów magisterskich. Kiedy powstawał Wydział Pedagogiczny pojawiła się koncepcja włączenia wychowania technicznego do tego Wydziału. Ostatecznie jednak Instytut Techniki pozostał w strukturze Wydziału Matematyczno-Fizyczno-Technicznego, choć postulowano przekształcenie go w katedrę oraz dyskusję nad reformą planu studiów. Od 1992 roku, na skutek uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych oraz braku dostatecznej liczby pracowników ze stopniem naukowym doktora habilitowanego lub tytułem naukowym profesora, rozpoczął się proces likwidacyjny kierunku wychowanie techniczne. Zawieszono rekrutację na I rok studiów magisterskich. Senat Uczelni 16 grudnia 1991 roku przywrócił rekrutację jedynie na 3-letnie studia zawodowe - licencjackie - począwszy od roku 1992/93. Równocześnie nastąpiło zmniejszenie zaplecza laboratoryjnego Instytutu Techniki (likwidacja wielu stanowisku dydaktycznych). W wyniku wejścia w życie ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych z roku 1990, likwidującej stanowisko docenta, na przyśpieszoną emeryturę odeszło kilku pracowników. W 1993 roku zmniejszyła się baza lokalowa Instytutu Techniki. Decyzją władz Uczelni, na wniosek komisji do spraw lokalowych, Instytut Techniki utracił siedem pomieszczeń.

Instytut Techniki od 1982 roku prowadził różne formy kształcenia nauczycieli dla szkół podstawowych i liceów ogólnokształcących. W latach 1981-1990 Instytut Techniki prowadził także podyplomowe studia I i II stopnia dla absolwentów kierunków technicznych studiów magisterskich. Kiedy powstawał Wydział Pedagogiczny pojawiła się koncepcja włączenia wychowania technicznego do tego Wydziału. Ostatecznie jednak Instytut Techniki pozostał w strukturze Wydziału Matematyczno-Fizyczno-Technicznego, choć postulowano przekształcenie go w katedrę oraz dyskusję nad reformą planu studiów.

Od 1992 roku, na skutek uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych oraz braku dostatecznej liczby pracowników ze stopniem naukowym doktora habilitowanego lub tytułem naukowym profesora, rozpoczął się proces likwidacyjny kierunku wychowanie techniczne. Zawieszono rekrutację na I rok studiów magisterskich. Senat Uczelni 16 grudnia 1991 roku przywrócił rekrutację jedynie na 3-letnie studia zawodowe - licencjackie - począwszy od roku 1992/93. Równocześnie nastąpiło zmniejszenie zaplecza laboratoryjnego Instytutu Techniki (likwidacja wielu stanowisku dydaktycznych). W wyniku wejścia w życie ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych z roku 1990, likwidującej stanowisko docenta, na przyśpieszoną emeryturę odeszło kilku pracowników. W 1993 roku zmniejszyła się baza lokalowa Instytutu Techniki. Decyzją władz Uczelni, na wniosek komisji do spraw lokalowych, Instytut Techniki utracił siedem pomieszczeń.

Senat WSP w 1993 roku wyraził wolę utrzymania kierunku wychowanie techniczne i wzmocnienia kadrowego jednostki. Podjęto uchwałę przekazującą sprawę do rozpatrzenia przez Radę Wydziału Matematyczno-Fizyczno-Technicznego. Samodzielną kadrę wzmocnili pracownicy naukowo-dydaktyczni z Akademii Górniczo-Hutniczej i Akademii Rolniczej w Krakowie zatrudnieni na drugich etatach. Rada Wydziału Matematyczno-Fizyczno-Technicznego w dniu 5 stycznia 1995 r. postanowiła utrzymać kierunek zwracając uwagę na zatrudnienie samodzielnych pracowników naukowych i rozważenie problemu zapewnienia absolwentom studiów licencjackich kontynuowania studiów magisterskich. Ponieważ Instytut był bardzo osłabiony i nie spełniał odpowiednich wymagań formalnych stawianych jednostkom przez statut Uczelni, Rada Wydziału Matematyczno-Fizyczno-Technicznego upoważniła dziekana do podjęcia kroków zmierzających do przekształcenia Instytutu Techniki w Samodzielny Zakład Techniki. Tak więc w dniu 31 marca 1994 roku rektor WSP zmianę tę zatwierdził. Samodzielny Zakład Techniki tworzyły: Pracownia Dydaktyki Techniki, Pracownia Elektrotechniki i Elektroniki oraz Pracownia Mechaniki i Technologii.

Przełom nastąpił w roku 1999, kiedy to dzięki ogromnej życzliwości ówczesnych (i obecnych) władz Uczelni przyjęto do pracy odpowiednią, wymaganą do prowadzenia studiów magisterskich, liczbę profesorów i doktorów habilitowanych. Senat AP zatwierdził rekrutację na studia. Starania o rozszerzenie absolwentom uprawnień o tytuł inżyniera zostały uwieńczone powodzeniem. Rozpoczął się nowy etap działalności studiów technicznych Akademii Pedagogicznej w Krakowie. Struktura organizacyjna Instytutu Techniki zawiera obecnie następujące zakłady: Zakład Dydaktyki Techniki, Zakład Elektrotechniki i Elektroniki, Zakład Inżynierii i Technologii Materiałów, Zakład Podstaw Techniki.

Na opracowanie czekają dzieje kierunków technicznych, interesujące byłyby wspomnienia kadry naukowo-dydaktycznej...

Kazimierz Jaracz

Ważniejsze opracowania: J. Musielak, Kierunki Techniczne, Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP. Prace Techniczne I, Kraków 1978; K. Jaracz, Samodzielny Zakład Techniki, w: Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. KEN w Krakowie w latach 1982-1996, Prace monograficzne nr 213, red. Z. Ruta, WN WSP Kraków 1996.