Studencki ruch naukowy 

Beata Klaudia Sosin

Postmodernizm ze znakiem zapytania

W kilka tygodni po zorganizowanej przez Instytut Filologii Polskiej i jego dyrektora prof. Bolesława Farona, konferencji naukowej we wsi Maniowy, podobna, choć tym razem przeznaczona dla studentów, odbyła się w murach krakowskiej Akademii Pedagogicznej. Konferencja o zasięgu ogólnopolskim zwołana została pod hasłem: Proza końca XX wieku. Postmodernizm?

Inauguracja miała miejsce w Auli AP 16 maja br. Uczestnikami sesji byli studenci polonistyki, w przeważającej mierze literaccy pasjonaci, zainteresowani debatą wokół postmodernizmu, a wreszcie krytyczni, jak się okazało, czytelnicy współczesnej prozy polskiej. Po otwierających spotkanie krótkich wystąpieniach prof. Bolesława Farona i przewodniczącego w tym dniu obradom prof. Adama Kulawika, głos zabrali studenci. Zaplanowane na dwa dni wystąpienia stanowiły ciekawy materiał do dyskusji, tym bardziej, że młodzi ludzie, przebyli z ośrodków naukowych całej Polski, reprezentowali różne szkoły interpretatorskie. Dobrze zorientowani w problematyce konferencji z trudem dawali się przekonać do zaakceptowania innego stanowiska na aktualnie podejmowany temat. A skoro o tematach, to warto zaznaczyć, że wśród referatów znalazły się prace o twórczości artystów już znanych i uznanych, jak Tadeusz Różewicz (Wyznania starego poety, czyli sylwiczny tren miłości Różewicza "Matka odchodzi" - Katarzyny Przebindy z AP w Krakowie), czy Jerzy Andrzejewski (Problem wykorzenienia jako syndrom ponowoczesności - J. Andrzejewski "Nikt"- Katarzyny Jankowskiej z Akademii Bydgoskiej), jak i mające za cel refleksję nad prozą najnowszą ("Sny i kamienie" - Magdaleny Tuli a epistemiologia postmodernistyczna - Elizy Szybowicz z UAM w Poznaniu oraz "Mury Hebronu" - Andrzej Stasiuk jako postmodernista? - Bogumiły Olejarczyk z Pomorskiej AP w Słupsku).

Ciekawym eksperymentem było połączenie w popołudniowej części konferencji trzech wystąpień poświeconych prozie Olgi Tokarczuk. Dokonana przez studentkę IV roku AP Alinę Sokołowską analiza Podróży ludzi księgi, przekrojowa praca Ewy Jakubowskiej (UW) - Czwarty paradygmat w twórczości O. Tokarczuk oraz referat Beaty Klaudii Sosin (AP w Krakowie) W poszukiwaniu utraconej tożsamości. Rzecz o intertekstualności w "Domu dziennym, domu nocnym" O. Tokarczuk, zainicjowały szerszą dyskusję na temat samej definicji postmodernizmu i jego przejawów w literaturze powstającej na naszych oczach. Te, jak i pozostałe prace, zarówno przedstawicielek naszej uczelni (Katarzyny Cieślik na temat twórczości Ryszarda Sadaja, Izabeli Paszko analizującej powieść Ester Stefana Chwina, Natalii Ratomskiej traktującej o Krfotoku Edwarda Redlińskiego, oraz Martyny Pilarskiej piszącej o Madame Antoniego Libery), jak i gości z innych ośrodków uniwersyteckich pozwoliły na porównanie różnych, niekiedy wręcz biegunowo, spojrzeń na zjawisko zwane ponowoczesnością. Ostatecznie czternastu młodych ludzi, być może przyszłych badaczy literatury, pod bacznym okiem opiekunów: prof. dr hab. Adama Kulawika, prof. dr hab. Stanisława Burkota, dr. Marka Karwali i zamykającego obrady dziekana Wydziału Humanistycznego prof. dr hab. Tadeusza Budrewicza, doszło do istotnych wniosków. Po pierwsze wszyscy zdali sobie sprawę, że dyskusja nad postmodernizmem jest potrzebna, ale zarazem bardzo trudna, bo dotyczy zjawisk ciągle żywych i mobilnych. Nadto, aby na zjawisko spojrzeć z wymaganego dystansu, należy poszukiwać także w sferze filozofii, psychologii czy socjologii. W końcu można spierać się na temat "gier konwencjami", pojęcia "rozplenionej rzeczywistości", przyzwolenia literatury na intertekstualność i oryginalność zarazem, ale jedno jest pewne: "Jeżeli mamy pokochać postmodernizm, to niech będzie to miłość trudna, czasem bezlitosna, zawsze poważna. Bez taryfy ulgowej, ale i bez lekceważenia"^*. Miejmy nadzieję, że zorganizowana przez Koło Naukowe Studentów Instytutu Filologii Polskiej oraz Samorząd Studentów AP konferencja będzie przyczynkiem do ożywienia ruchu naukowego wśród studentów AP. Spotkanie umożliwiło międzyuczelnianą wymianę poglądów, było też odpowiedzią na pytanie: Dokąd zmierza literatura współczesna?, ale i próbą odpowiedzi na pytanie - "Jakimi drogami kroczą najmłodsi krytycy literaccy"?

Beata Klaudia Sosin  

* P. Krajewski, Dotyk ducha postmodernizmu, "Odra", 1994, nr 2, s. 67.

Kraków, lipiec 2001
Statystyka