Jubileusze 

Klio i skrzydła motyla

Jubileusz Profesora Stanisława Grzybowskiego

Stanisław Grzybowski

Prolog

Listopad w Portugalii
pachnie deszczem
czas się wali
mgłą zapełnia się przestrzeń kolorowa
blednie
ziębnie
na kafelki się drobne rozpada
i znowu
przypominać zaczyna biały deseń
sosnowego Atlantyku
chmur pomorskich
jakże stąd daleko do Polski

Jakiś czas temu Profesor Stanisław Grzybowski przywołał z pamięci fragment genialnego jego zdaniem zbioru Słówka Tadeusza Boya-Żeleńskiego, chcąc zgrabnie i z humorem skomentować ochoczą krzątaninę współpracowników wokół uroczystości jego siedemdziesiątych urodzin. Widać było wyraźnie, że nie spieszno Mu do roli Jubilata. Ironia wszakże na nic się zdała, bo cóż ona znaczy wobec determinacji przyjaciół! 22 maja 2001 roku Pan Profesor stawić musiał czoła "licznemu zastępowi publiczności", fanfarom i peanom. W sali senackiej Akademii Pedagogicznej w Krakowie odbyła się wzruszająca uroczystość. Obok rektora naszej uczelni prof. Michała Śliwy oraz pełniącego obowiązki gospodarza ceremonii, dyrektora Instytutu Historii prof. Ludwika Mroczki, na jubileuszu pojawiło się wielu innych szacownych gości, wśród nich profesorowie Antoni Mączak, Henryk Samsonowicz, Ryszard Lőw, Stanisław Płaza i Wacław Urban. Właśnie obecność starych przyjaciół była powodem ciepłej atmosfery i licznych wzruszeń.

Część oficjalną otworzył prof. Feliks Kiryk, przedstawiając sylwetkę i dorobek naukowy Jubilata. Mowy pochwalne, połączone z życzeniami i wspomnieniami razem spędzonego czasu wygłosili również inni - rektor AP prof. Michał Śliwa, warszawscy przyjaciele Stanisława Grzybowskiego: profesorowie Antoni Mączak i Henryk Samsonowicz, a także dziekan Wydziału Humanistycznego AP prof. Tadeusz Budrewicz, który, jak przystało na polonistę, pean swój okrasił stosownym wierszem. Prof. Henryk Gmiterek złożył na ręce Jubilata list gratulacyjny od dyrektora Instytutu Historii Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, prof. Jana Lewandowskiego. Były telegramy z życzeniami oraz okolicznościowe przemówienia uczniów i studentów Profesora. Na koniec wystąpił sam Jubilat. Mówił zaskakująco krótko, co wszyscy dobrze Go znający tłumaczyli wzruszeniem i tremą.

Jubileusz był także okazją do wręczenia Profesorowi szczególnego prezentu - zbioru studiów o szerokiej problematyce dotyczącej dziejów kultury i polityki europejskiej, zatytułowanego Podróże po historii, ze wstępem i pod redakcją Franciszka Leśniaka. Na książkę składają się 32 artykuły współpracowników, przyjaciół i uczniów Jubilata, włączone do pięciu odrębnych części tomu: Monarchie i monarchowie, Ideologie, Peregrynacje, Rodzina oraz Makro i Mikrohistorie.

Nie sposób w tak krótkiej formie, jak to sprawozdanie, scharakteryzować w pełni osiągnięć Profesora Stanisława Grzybowskiego; sama tylko rozległość terytorialna jego historycznych i literackich zainteresowań przyprawia o zawrót głowy. Nowożytne (i nie tylko) dzieje Wysp Brytyjskich, Nowego Świata, Francji, Italii oraz szlacheckiej Rzeczypospolitej z pewnością nie wyczerpują jeszcze obszaru jego poszukiwań badawczych. Ich efektem jest 18 doskonale napisanych, autorskich książek (w kilku dalszych Profesor wystąpił jako współautor), a także ponad 150 naukowych artykułów i recenzji. To dzięki pracom Stanisława Grzybowskiego postacie Henryka Walezego, Elżbiety I Wielkiej, czy Jana Zamoyskiego są nam dziś bliższe, niż kiedykolwiek wcześniej. Dzięki jego m.in. książkom, lepiej dziś rozumiemy przeszłość odległych i egzotycznych, bądź co bądź, wyżyn i gór Szkocji, łąk Irlandii i amerykańskich puszcz. Każdy, kto zetknął się z pisarstwem Pana Profesora, dostrzega po czasie, że Klio - Muza helikońska, opiekunka i symbol historii, wygląda jakoś inaczej; rozpostarte skrzydła Psyche, w które jest przystrojona, nadają jej bliższy nam, ludzki wymiar.

Paweł Konieczny  

Kraków, lipiec 2001
Statystyka