Edukacja w Internecie
   |
Ewa Piotrowska, Renata Zając
Elektroniczne czasopisma z pedagogiki
i nauk pokrewnych dostępne w Bibliotece Głównej AP
W bibliotekarskiej literaturze światowej czasopisma elektroniczne są uznawane za ważny czynnik rozwoju komunikacji w świecie naukowym. Publikacje elektroniczne, w porównaniu z tradycyjnymi źródłami informacji, pozwalają na szybki (bez względu na miejsce i czas) dostęp do aktualnych informacji. Naukowcy mają możliwość dotarcia do elektronicznej wersji czasopisma wcześniej niż do jego drukowanego odpowiednika. Dużą zaletą czasopism online jest możliwość przeszukiwania ich zawartości przez słowa kluczowe i wygodne przeglądanie ich zasobów archiwalnych.
Czasopisma w Internecie można podzielić na dwie grupy. Pierwszą z nich tworzą elektroniczne wersje tytułów ukazujących się w formie drukowanej, zawierające często tylko informacje o periodyku, spisy treści, archiwa wcześniejszych numerów lub kompletne artykuły. Drugą grupę stanowią czasopisma istniejące jedynie w wersji elektronicznej, wzbogacone niejednokrotnie dźwiękiem, sekwencjami filmowymi i hipertekstowymi odsyłaczami do innych źródeł.
Stały wzrost informacji w sieci i wciąż rosnąca liczba artykułów naukowych wskazuje na celowość tworzenia przez biblioteki serwisów z czasopismami elektronicznymi. Ułatwia to użytkownikom wybór literatury i pomaga w szybkim dotarciu do najnowszych źródeł. Chcąc zachęcić naszych czytelników do korzystania z czasopism online, Oddział Informacji Naukowej BG jest w trakcie przygotowywania na swojej stronie (http://www.wsp.krakow.pl/biblio) spisu zagranicznych i polskich czasopism z pedagogiki i nauk pokrewnych dostępnych w Internecie. Mamy nadzieję, że przyczyni się to do promocji elektronicznych dokumentów oraz zwiększy liczbę osób korzystających z usług naszej biblioteki. w artykule przedstawiamy serwisy i listy czasopism elektronicznych z pełnymi tekstami artykułów dostępne bezpłatnie bezpośrednio w Internecie lub za pośrednictwem naszej biblioteki.
Serwis dostępny tylko ze stanowisk komputerowych w Bibliotece Głównej:
W ramach projektu EIFL (Electronic Information for Libraries - Elektroniczna Informacja dla Bibliotek) Biblioteka Główna AP dysponuje dostępem do pełnotekstowych czasopism naukowych. z komputerów w Oddziale Informacji Naukowej (p. 61) i Mediatece (p. 71) można przeglądać bazę Academic Search Elite, która zawiera pełne teksty artykułów z ponad 1300 czasopism z nauk społecznych, humanistyki, edukacji i psychologii. w dodatku do pełnego tekstu baza oferuje indeksy i abstrakty do prawie 2550 czasopism. Prawie 1650 czasopism to czasopisma recenzowane w procesie wydawniczym ("peer-reviewed"). Pełne teksty są umieszczone od stycznia 1990 r., a indeksy i abstrakty od stycznia 1984 roku. Baza jest aktualizowana codziennie.
Zestawienia bezpłatnych pełnotekstowych czasopism w Internecie polecane przez naszą bibliotekę dla pracowników naukowych i studentów pedagogiki:
1. AERA SIG (American Education Research Association Special Interest Group) na stronie Electronic Journals in the Field of Education (http://aera-cr.ed.asu.edu/links.html) zamieszcza linki do pełnotekstowych czasopism elektronicznych z dziedziny edukacji, które są recenzowane w procesie wydawniczym.
2. AmoebaWeb (http://www.vanguard.edu/psychology/webjournals.html) -strona prowadzona przez Douglasa Degelmana, profesora psychologii Vanguard University w Południowej Kalifornii. Spis zawiera pełnotekstowe czasopisma psychologiczne dostępne w Internecie. Niektóre czasopisma umożliwiają bezpłatny dostęp tylko do artykułów starszych niż 1-2 lata.
3. E-Zeit Regensburg (http://www.bibliothek.uni-regensburg.de/ezeit/fl.phtml?bibid=UBR) w ramach projektu Elektronische Zeitschriftenbibliothek 139 bibliotek niemieckich stworzyło stronę, na której po wyszukaniu przez hasła przedmiotowe dociera się do spisów treści, abstraktów lub pełnych tekstów artykułów z dziedziny m.in. psychologii i edukacji. Zielone światło przy tytule czasopisma oznacza pełny tekst artykułów.
4. ERA (Educational Research Abstracts) (http://www.tandf.co.uk/journals/era/about.html) - baza zawiera abstrakty ponad 700 międzynarodowych czasopism zajmujących się badaniami w dziedzinie edukacji. Przeznaczona jest dla badaczy, studiujących oraz praktyków w tej dyscyplinie. Obejmuje takie zagadnienia jak : technologia edukacyjna, edukacja międzykulturowa, socjologia edukacji, nauczanie. Po rejestracji istnieje możliwość 30-dniowego bezpłatnego dostępu do bazy.
5. ERIC/ACVE (The ERIC Clearinghouse on Adult, Career and Vocational Education) na stronie Journals on the Web : a mini-guide (http://ericacve.org/journals.asp) zamieszcza listę ok. 80 czasopism elektronicznych z dziedziny edukacji. Można zapoznać się z pełnym tekstem, abstraktem, albo tylko ze spisem treści numeru czasopisma.
6. Psychological Online Documents (http://www.psychologie.uni-bonn.de/
online-documents/lit_ww.htm) - strona przygotowana przez Uniwersytet w Bonn. Oprócz artykułów z czasopism pełnotekstowych można znaleźć tu także materiały konferencyjne. Całość zbioru jest podzielona na zagadnienia psychologiczne. z tej strony istnieje możliwość przejścia do niemieckich dokumentów z dziedziny psychologii dostępnych online.
7. PSYCLINE (http://www.psycline.org/) - przewodnik po czasopismach z dziedziny psychologii i nauk społecznych dostępnych w sieci. Indeks zawiera 1800 czasopism online w języku angielskim, niemieckim, francuskim, hiszpańskim i holenderskim. Może służyć do wyszukiwania czasopism z określonych przedmiotów (edukacja, rodzina, dziecko, percepcja, zdrowie, osobowość, psychoanaliza, psychologia społeczna itd.).
8. UNESCO Social and Human Sciences Documentation Centre (SHS/DC) na stronie Social Science Online Periodicals (full text) (http://www.unesco.org/general/eng/infoserv/
doc/shsdc/journals/shsjournals.html) zamieszcza listę czasopism online z nauk społecznych (m.in. psychologia, socjologia, filozofia, historia, nauki polityczne), obejmującą ponad 200 periodyków z bezpłatnym dostępem do pełnych tekstów specjalistycznych artykułów.
9. Uniwersytet w Lejdzie na stronie A collection of (mainly) free electronic journals and magazines on the Web (http://www.leidenuniv.nl/ub/biv/freejour.htm) zebrał czasopisma m.in. z zakresu edukacji, sztuki i humanistyki, literatury, historii, filozofii, psychologii, socjologii oraz nauk społecznych, które oferują bezpłatny dostęp do przynajmniej części swoich artykułów.
Polskie czasopisma dostępne online:
W porównaniu do zasobów światowych na polskich stronach www znajduje się stosunkowo niewiele czasopism edukacyjnych i są one adresowane głównie do nauczycieli oraz pracowników oświaty i wychowania. Przeważają wersje elektroniczne czasopism drukowanych, zawierające najczęściej tylko strony z informacjami o czasopiśmie i spisy treści. Nieliczne periodyki posiadają pełne teksty artykułów. Należą do nich np.
Aspekty (http://www.wom.bialystok.pl/aspekty/aspekty.htm)
Dyrektor Szkoły (http://www.wspolnota.org.pl/dyrektor_szkoly.html)
Foton : pismo dla nauczycieli fizyki i ich uczniów (http://www.if.uj.edu.pl/Foton/), wydawane przez Instytut Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
Gimnazjum (http://www.rekam.pl) - celem czasopisma jest przekazać jak najwięcej informacji o tym co dzieje się wokół gimnazjum oraz dać szansę wymiany doświadczeń między wszystkimi tworzącymi nową szkołę. Na stronach tego czasopisma znajdziemy także wywiady z pracownikami MEN.
Inspiracje Polonistyczne : kwartalnik dla nauczycieli (http://free.art.pl/marka/), wydawany przez Oficynę Wydawniczą "Marka" w Kielcach oraz publikowane przez Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne wersje online czasopism:
Biologia w Szkole (http://www.wsip.com.pl/czasop/biol.htm)
Chemia w Szkole (http://www.wsip.com.pl/czasop/chem.htm)
Fizyka w Szkole (http://www.wsip.com.pl/czasop/fizy.htm)
Geografia w Szkole (http://www.wsip.com.pl/czasop/geog.htm)
Matematyka (http://www.wsip.com.pl/czasop/mate.htm).
Drugą grupę tworzą czasopisma dostępne tylko w postaci elektronicznej, nie posiadające drukowanych odpowiedników. Są to :
Edukacyjne Dyskursy - Internetowe Pismo Pedagogiczne Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Szczecińskiego (http://ip.univ.szczecin.pl/~edipp/)
Gazeta Szkolna (http://www.gazetaszkolna.infor.pl/)
Mając na uwadze potrzeby naszych czytelników, Oddział Informacji Naukowej BG przeprowadzi wśród pracowników naukowych Akademii Pedagogicznej ankietę dotyczącą wykorzystania czasopism elektronicznych z zakresu edukacji. Prosimy naszych czytelników o zgłaszanie wszelkich propozycji i uwag dotyczących tworzonej na naszej stronie domowej witryny z dostępem do elektronicznych periodyków.
Ewa Piotrowska, Renata Zając
Bibliografia:
1. Gawarecki Wiktor : Czasopisma elektroniczne : charakterystyka i próba klasyfikacji. "Przegląd Biblioteczny" 1999 nr 3 s. 141-147
2. Maciejewska Łucja, Urbańczyk Barbara : Promocja i wykorzystanie czasopism elektronicznych : z doświadczeń Biblioteki Głównej Politechniki Wrocławskiej. "EBIB" 2001 nr 1: http://ebib.oss.wroc.pl/2001/19/maciejewska.html
3. Maliconico M. : Electronic documents and research libraries. "IFLA Journal 1996 nr 3 s. 211-225
4. Stepowicz Marek : Czasopisma w Internecie. "EBIB" 1999 nr 2 : http://www.oss.wroc.pl/biuletyn/ebib02/stepow.html
Kraków, lipiec 2001
Statystyka