Konferencje
Tomasz Falęcki
Kontakty i konflikty etniczne w Europie Środkowej
Spory i konflikty powodowane różnicami etnicznym i kulturowymi ukształtowały w dużej mierze historię środkowej Europy. Problemy te zachowały swe znaczenie także dzisiaj, mimo wielostronnego procesu integracji i globalizacji. Z jednej strony trwa znoszenie barier ideologicznych i politycznych dzielących narody i kultury oraz niebywały rozwój technik komunikowania się, z drugiej zaś wzmagają się dążenia do zachowania własnej tożsamości kulturowej i etnicznej w unifikującym się świecie. Tu i tam pojawiają się też na nowo znane z przeszłości upiory ksenofobii i nietolerancji wobec odmiennych zjawisk kulturowych, objawy rasizmu i zwykłego kołtuństwa. Naukowe rozpoznanie tendencji integracyjnych i dezintegracyjnych jest niezmiernie ważnym obowiązkiem nauk społecznych. Nietknięte obszary badawcze znajduje tutaj historyk, socjolog, politolog, lingwista, filozof, ekonomista.
Akademia Pedagogiczna w Krakowie posiada długą tradycję badań nad problemami etnicznymi. Inicjatywa zorganizowania specjalnej konferencji poświęconej tym zagadnieniom na obszarze Europy Środkowej wyszła z Instytutu Historii. Na początku ubiegłego roku przejął ją Instytut Nauk Społecznych, co spowodowało pewną modyfikację jej koncepcji, idącą w kierunku uwzględnienia w większym zakresie problemów współczesności. Konferencję Kontakty i konflikty etniczne w Europie Środkowej. Stosunki międzyetniczne i międzykulturowe w Polsce i w krajach sąsiednich po II wojnie światowej przygotowała Pracownia Stosunków Etnicznych i Regionalnych dzięki pomocy i wielkiej życzliwości rektora Akademii prof. zw. dr. hab. Michała Śliwy, dyrekcji Instytutu Nauk Społecznych i jego wszystkich pracowników.
Konferencja odbyła się w dniach 28-29 listopada 2000 r. w siedzibie Akademii. Udział w niej wzięli uczeni reprezentujący macierzystą uczelnię, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Śląski, Uniwersytet Opolski, Uniwersytet im. Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie, Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Zielonej Górze, Uniwersytet Opawski (Czechy), Pädagogische Hochschule Vechta (RFN), School of Education Tel-Awiw (Izrael), Instytut Historii CAV w Pradze (Czechy), Wyższą Szkołę Ekonomiczną w Pradze (Czechy), Instytut Herdera w Marburgu (RFN).
Konferencja rozpoczęła się sesją plenarną, podczas której referaty wygłosili: prof. dr hab. Dorota Simonides (Problemy mniejszości narodowych i etnicznych wobec wyzwań XXI wieku), prof. dr hab. Jacek Wódz (Pojęcie tożsamości narodowej w Europie Środkowej lat powojennych. Próba analizy socjopolitycznej), prof. dr hab. Maria Wanda Wanatowicz (Antagonizmy dzielnicowe na Śląsku po I i po II wojnie światowej), prof. dr hab. Marek Waldenberg (Dzieje konfliktów serbsko-albanskich w Kosowie), dr Johann Kuropka (Von der "Erbeindschaft" zum "Geist von Rambouillet". Zum Problem nationaler Stereotype: Deutschland, Frankreich, England und Polen im Vergleich), prof. dr Mardecai Arieli ("Polish" Identities of Jewish Immigrants of Palestine (Israel) before and after World War Two), prof. dr hab. Jaroslav Valenta (Utrwalanie negatywnych stereotypów narodowych we współczesnej historiografii jako przeszkoda poznania i zrozumienia), prof. dr hab. Jan Szmyd (Tożsamość narodowa w procesie przemian cywilizacyjnych. Refleksja na przykładzie polskiego charakteru narodowego).
Następnego dnia odbyły się obrady w sekcjach. W sekcji I Uwarunkowania i konsekwencje przemian świadomościowych wygłoszono 9 referatów i 1 komunikat. Obradom przewodniczył prof. dr hab. Roman Padoł. W sekcji II Między sąsiadami, której przewodniczył prof. dr Krzysztof Urbański wygłoszono 10 referatów i 1 komunikat. W sekcji III W kręgu subiektywnych wyobrażeń wygłoszono 10 referatów i 1 komunikat. Sekcja ta obradowała pod przewodnictwem prof. dr hab. Andrzeja Jaeschke. Obradom w sekcjach towarzyszyła ożywiona dyskusja.
Konferencję zakończyły obrady plenarne, poświęcone sprawozdaniom z sekcji. Dorobek naukowy tego spotkania specjalistów, reprezentujących różne dyscypliny nauk społecznych oraz różne ośrodki badawcze polskie i zagraniczne, jest znaczny właśnie dzięki różnorodności dyscyplin opisujących zjawiska etniczne. Żywimy nadzieję, że stanie się on inspiracją do dalszych badań, nie tylko dzięki wymianie zdań podczas trwania konferencji, lecz także dzięki zamierzonej publikacji wygłoszonych referatów i komunikatów.
Tomasz Fałęcki
Kraków, maj 2001
Statystyka