Życie Uczelni
Nowy Statut Uczelni
Rozmowa z profesorem Jackiem Migdałkiem, przewodniczącym Komisji Senackiej ds. Statutu Uczelni
Katarzyna Pławecka:
29 czerwca 2000 roku Senat naszej uczelni zatwierdził nowy statut. Co było głównym powodem podjęcia prac przez Komisję Senacką?
Jacek Migdałek:
- Przede wszystkim potrzeba unowocześnionego spojrzenia. Niektóre zapisy zawarte w poprzednim statucie z 1991 roku trzeba uznać za przestarzałe i nie przystające do obecnej sytuacji.
Czy proponowane zmiany wejdą w życie w nowym roku akademickim?
- Mamy nadzieję, że tak. Pozostało jeszcze zatwierdzenie ich przez ministerstwo, które jednocześnie może zarządzić wprowadzenie zmian. W październiku spodziewamy się odpowiedzi.
Przejdźmy do konkretnych ustaleń Komisji Senackiej. W punkcie 2 czytamy: "Uczelnia może również kształcić studentów w zakresie specjalności nienauczycielskich". To sformułowanie może budzić pewne wątpliwości.
- Trzeba podkreślić, że zapis w statucie jest szerszy od tego, który Senat przyjął na najbliższy rok akademicki. Ustalono bowiem, iż kształcenie studentów w zakresie specjalności nienauczycielskich może odbywać się tylko w trybie zaocznym. Nowa wersja statutu przewiduje natomiast możliwość kształcenia na kierunkach niepedagogicznych także na studiach dziennych. Oczywiście, student takiego kierunku będzie miał możliwość indywidualnego zdobywania uprawnień pedagogicznych.
Sprawa studiów niepedagogicznych wyszła i tak z opóźnieniem. Na innych uczelniach pedagogicznych są już takie wydziały. Za przykład może służyć była WSP w Kielcach, gdzie studenci mogą zdobywać wykształcenie z zakresu nauk ekonomicznych, bowiem utworzono tam Wydział Zarządzania i Marketingu. Takie decyzje nierozerwalnie wiążą się z obecną sytuacją na rynku pracy. Reforma edukacji spowodowała zmniejszenie etatów nauczycieli, dodatkowe ograniczenia wynikają z wkraczającego do szkół niżu demograficznego. W szkołach podstawowych wprowadza się nauczanie blokowe, które likwiduje szereg oddzielnych przedmiotów. W związku z zaistniałą sytuacją może spaść zainteresowanie uczelniami stricte pedagogicznymi.
Czy taka uchwała nie koliduje z nowo ustaloną nazwą Uczelni - Akademia Pedagogiczna?
- Obecnie pojawia się tendencja do przekształcania nazw wyższych uczelni, zwłaszcza pedagogicznych. Wspomniana już WSP w Kielcach od niedawna zwie się Akademią Świętokrzyską. Chrzest Akademii Pedagogicznej odbył się w czasie obrad Sejmu RP 8 lipca 1999 roku. Początkowo proponowano nazwę Uniwersytet Pedagogiczny. Nowa nazwa Akademia Pedagogiczna - to efekt kompromisu ze środowiskiem krakowskim, a zarazem podkreślenie tradycyjnego charakteru naszej Uczelni.
Nazwa Akademia Pedagogiczna ma odpowiednik w języku angielskim: PEDAGOGICAL UNIVERSITY OF CRACOW. A więc jednak uniwersytet?
- Wersję w języku angielskim konsultowano z anglistami. Zastosowano wyraz University, gdyż Academy jest używane w wielu nazwach nie związanych z uczelniami wyższymi. Podobnie na przykład przetłumaczono nazwę Politechnika - Technical University.
Nowy statut Uczelni wprowadza zmiany w składach organów kolegialnych...
- Rzeczywiście dokonano przekształceń w składzie rad wydziałów. Przede wszystkim zwiększono udział (z 60% do 65% składu rady) nauczycieli akademickich z tytułem profesora lub stopniem naukowym doktora habilitowanego, zatrudnionych na wydziale w pełnym wymiarze czasu pracy. Zmniejszono nieco udział przedstawicieli samorządu studenckiego z 15% do 10% składu rady.
Zostały również zmienione podstawowe zasady ordynacji wyborczej...
- Większość środowisk Uczelni oraz wszystkie komisje wyborcze postulowały usprawnienie wyborów, zwłaszcza do kolegium elektorów do wyboru rektora i prorektorów. W związku z tym zaproponowano, aby w skład wspomnianego kolegium wchodzili wszyscy pracownicy samodzielni, stanowiąc 60% składu kolegium. Ograniczono liczbę elektorów studenckich z 20% do 10%, a także liczbę pracowników nie będących nauczycielami akademickimi do 5% składu kolegium. Celem takich działań jest wzmocnienie roli pracowników samodzielnych, stanowiących trzon szkoły wyższej, od których zależy akademicki charakter uczelni. Zwiększeniu efektywności procedury wyborczej służyć ma także zmiana trybu wyłaniania przedstawicieli pracowników tzw. niesamodzielnych. Przedstawicieli tej grupy pracowników do kolegium elektorów i organów kolegialnych wybierają wszyscy nauczyciele akademiccy w głosowaniu do urn, w swoim okręgu wyborczym. Sposób zachowania proporcjonalności przedstawicieli poszczególnych jednostek organizacyjnych określa odpowiedni organ kolegialny.
Jak w myśl nowego statutu przeprowadzane są wybory dyrektorów instytutów?
- Tutaj zmiany mają charakter raczej kosmetyczny. Dotyczą jedynie niewielkich korekt reprezentacji niektórych grup elektorów. W skład kolegium elektorów do wyboru dyrektora instytutu wchodzą: wszyscy nauczyciele akademiccy zatrudnieni w instytucie, co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy, przedstawiciele pracowników instytutu nie będących nauczycielami akademickimi w liczbie nie przekraczającej 10% składu kolegium elektorów oraz przedstawiciele samorządu studenckiego w nieco okrojonym składzie 15%. Kandydatura zastępcy dyrektora instytutu ds. dydaktycznych nie wymaga już zgody studentów. Prerogatywy samorządu studenckiego zachowano przy wyborze prodziekanów ds. studenckich.
Wiele emocji towarzyszyło nowym przepisom regulującym czas zatrudniania adiunktów...
- Dotychczasowy statut przewidywał, iż okres zatrudnienia na stanowisku adiunkta, osoby nie mającej stopnia naukowego doktora habilitowanego, nie może przekroczyć 17 lat. Obecnie czas ten skrócono do 12 lat. Chodzi tutaj jedynie o przyspieszenie karier naukowych pracowników niesamodzielnych. Przepisy te będą jednak dotyczyć jedynie adiunktów zatrudnionych na tym stanowisku po wejściu w życie statutu. Adiunktów już pracujących obowiązują dotychczasowe zapisy.
A osoby zatrudnione na stanowisku asystenta?
- Nie przewidziano tutaj żadnych zmian. Łączny okres zatrudnienia na stanowisku asystenta (osoby nie mającej stopnia naukowego doktora) nie powinien przekroczyć 8 lat.
Pozostała do rozważenia kwestia reprezentacji struktury Uczelni w statucie...
- Nowy statut proponuje, aby w strukturze Akademii Pedagogicznej ująć jedynie podstawowe jednostki Uczelni, tj. wydziały i jednostki międzywydziałowe. Tutaj wydzielono 4 wydziały: Humanistyczny, Pedagogiczny, Geograficzno-Biologiczny i Matematyczno-Fizyczno-Techniczny oraz 2 jednostki międzywydziałowe: Studium Praktycznej Nauki Języków Obcych i Studium Wychowania Fizycznego i Sportu. Dotychczasowy statut ujmował także jednostki wchodzące w skład wydziału, a to utrudniało zmiany strukturalne w obrębie wydziału, gdyż wymagały one zgody większości 2/3 składu statutowego senatu i aprobaty ministerstwa. Teraz senat będzie decydował zwykłą większością głosów (ponad 50%) o zmianach w obrębie wydziałów, a błogosławieństwo ministerstwa nie będzie wymagane.
Sporo miejsca w statucie zajmują zapisy dotyczące studentów. Była już mowa o tym, że ograniczono ich reprezentację w kolegiach elektorów i innych organach wybieralnych. Proszę zatem Pana Profesora o kilka słów wyjaśnienia.
- Rzeczywiście reprezentacja studentów została nieco uszczuplona. Jak już powiedziałem wcześniej, wynika to z wyraźnie wyartykułowanej woli środowiska zwiększania w Uczelni roli pracowników akademickich, a zwłaszcza profesorów, których jakość i wpływ na kształt Uczelni decyduje o jej obliczu i odbiorze na zewnątrz. Jest to szczególnie istotne w sytuacji wymogów stawianych Uczelni w realizacji procesu akredytacyjnego. Nie było natomiast naszą intencją ograniczenie głosu studentów w sprawach niezwykle dla nich ważnych. W statucie odzwierciedlono aktualną strukturę samorządowych organów studenckich i ich prerogatywy, zwłaszcza w sprawach socjalnych. Nowe kierunki oraz programy studiów są tworzone i modyfikowane z myślą o nich. Tutaj właśnie oczekujemy wielkiej aktywności studentów i ich reprezentacji w organach kolegialnych.
Rozmawiała Katarzyna Pławecka
Kraków, grudzień 2000
Statystyka