Dydaktyka
Henryk Kąkol, Paweł Moszner
Zintegrowane nauczanie
matematyki z elementami informatyki
Kiedy w latach osiemdziesiątych pojawiły się w szkole pierwsze osobiste komputery zapanował wśród nauczycieli wielki entuzjazm. Wierzono, że ten nowoczesny środek techniczny zmieni nauczanie szkolne. Szczególnie duże nadzieje pokładali w nim nauczyciele matematyki. Pisali programy komputerowe, prowadzili lekcje pokazowe. Organizowano kursy szkoleniowe dla nauczycieli matematyki, konferencje naukowe, wydawano specjalne czasopisma. Powszechnie uważano, że komputer osobisty zmieni obraz matematyki w szkole. Zamiast matematyki statycznej, suchej, nie lubianej przez większość uczniów pojawi się zupełnie inna, a wyniki nauczania automatycznie się poprawią.
Minęło kilkanaście lat. Nowoczesne komputery trafiły do szkół. Obecnie prawie wszystkie posiadają już dobrze wyposażone pracownie komputerowe. Tymczasem nauczanie matematyki na ogół odbywa się tradycyjnie. Na lekcjach w dalszym ciągu najczęściej używanym środkiem dydaktycznym jest kreda i tablica. Nie może tego obrazu zmienić garstka entuzjastów wykorzystania komputerów w nauczaniu matematyki. Entuzjastów, którzy ukończyli studia podyplomowe z informatyki i próbują na lekcjach informatyki "przemycać" treści matematyczne. Entuzjastów, którzy po ukończeniu różnych kursów próbują przynosić komputer na lekcje matematyki i demonstrować różne programy matematyczne.
W tej sytuacji entuzjaści wykorzystania komputera na lekcjach matematyki, skupieni w grupie roboczej Stowarzyszenia Nauczycieli Matematyki Matematyka i komputery, postanowili w sposób formalny umożliwić nauczycielom matematyki stosowanie tego środka na lekcjach. W tym celu stworzyli zintegrowany Program nauczania matematyki z elementami informatyki w gimnazjum. Powstał on we współpracy z pracownikami naukowo-dydaktycznymi Pracowni Dydaktyki Informatyki naszej uczelni. Jest on zgodny z Podstawą programową zarówno z matematyki, jak i informatyki. Proponuje nauczanie matematyki i elementów informatyki w jednym bloku tematycznym. Generalnym założeniem programu Matematyka i Komputery jest to, że w trakcie procesu nauczania matematyki proponuje wykorzystywać komputer w tych momentach, w których nauczyciel spotyka różnorodne trudności, często niemożliwe do przezwyciężenia przy użyciu tradycyjnych metod nauczania i stosowanych do tej pory środkach dydaktycznych. W koncepcji tej komputer traktowany jest w głównej mierze jako pomoc w osiąganiu zamierzonych celów. Nie wynika z tego, że w trakcie realizacji tego bloku nauczania nie zwraca się uwagi na treści informatyczne. Wręcz przeciwnie, aby komputer mógł być efektywnie wykorzystany w nauczaniu matematyki, wprowadzony został blok zajęć informatycznych. W trakcie tych zajęć uczniowie zapoznają się ze sprzętem informatycznym i jego obsługą, przyswajają podstawowe pojęcia z informatyki, takie jak: elementy algorytmiki, korzystanie z programowych zasobów komputera, sieci komputerowych oraz tworzenie procedur w wybranym języku programowania. Wszystkie te poczynania sprzyjają wyrabianiu wśród uczniów szeroko pojętej kultury informacyjnej, a co za tym idzie - również odpowiednich postaw matematycznych.
Program, jak i powstałe już do jego realizacji materiały (książki, przewodniki dla nauczycieli, programy komputerowe) preferują nauczanie problemowe. W takim systemie pracy nauczyciel przestaje być przekaźnikiem gotowej wiedzy matematycznej i informatycznej, a staje się organizatorem samodzielnego kształcenia się uczniów, stwarza odpowiednie warunki, umiejętnie steruje tym procesem i kontroluje jego efekty.
Na realizację zawartych w programie treści przewiduje się 6 godzin tygodniowo: 4 w pracowni matematycznej, 2 w pracowni informatycznej z podziałem na grupy.
Zintegrowane nauczanie matematyki
i elementów informatyki posiada wiele zalet:
- Wzrasta zainteresowania uczniów matematyką.
- W trakcie realizacji treści następuje łagodzenie i likwidowanie trudności, na które napotyka uczący się matematyki.
- Zaznajamianie się z elementami informatyki w trakcie uczenia się matematyki pozwala uczniom z powodzeniem stosować komputer w innych obszarach edukacyjnych, a także w codziennym życiu.
- Wykorzystanie w tak szerokim zakresie komputera powoduje zmianę stylu nauczania; odejście od metod podających w kierunku metod poszukujących i w kierunku nauczania problemowego.
Pragnąc poszerzyć krąg nauczycieli korzystających z naszego programu przygotowujemy studia podyplomowe dla nauczycieli matematyki. Studia mają na celu wyposażyć nauczyciela matematyki w umiejętności pozwalające na wykorzystanie komputera w nauczaniu matematyki - zarówno od strony swobody obsługi, jak i metodologii użycia i możliwości komputera. Te umiejętności pozwolą mu jednocześnie na przekazanie treści informatycznych wymaganych podstawą programową. Poniżej podajemy jedynie siatkę tych studiów - zainteresowanych odsyłamy do materiałów pokonferencyjnych*.
Zintegrowane nauczanie matematyki z elementami informatyki, zdaniem wielu specjalistów z tego zakresu, spowoduje poprawę wyników nauczania matematyki. Będzie też niewątpliwie ważnym składnikiem wszechstronnie wykształconego człowieka, który nie tylko rozumie otaczającą go rzeczywistość, ale także umie ją zmieniać.
Henryk Kąkol, Paweł Moszner
* H. Kąkol, P. Moszner, Przygotowanie nauczyciela matematyki do wykorzystania komputera w procesie nauczania, Informatyczne Przygotowanie Nauczyciela w redagowanej przez COMSN serii Problemy Studiów Nauczycielskich WN AP.
Kraków, lipiec 2000
Statystyka