Dydaktyka
Urszula Lisowska
Małopolskie Centrum
Doskonalenia Nauczycieli
Krakowskie środowisko akademickie utrzymuje ścisły kontakt z oświatą. Jednym z przykładów jest współpraca Akademii Pedagogicznej w Krakowie z Małopolskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli.
Reforma administracyjna kraju, utworzenie Województwa Małopolskiego oraz wzrost zapotrzebowanie na różne formy kształcenia i doskonalenia nauczycieli spowodowały konieczność zmian w instytucjach odpowiedzialnych za organizację ustawicznego kształcenia pracowników oświaty. Jedną z nich była decyzja przekształcenia z dniem 1 marca 2000 r. Wojewódzkich Ośrodków Metodycznych w Krakowie, Tarnowie i Nowym Sączu w Małopolskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli z siedzibą w Krakowie.
W Uchwale Sejmiku Województwa Małopolskiego z 24 stycznia 2000 r. czytamy: "Objęcie całego województwa w nowych granicach administracyjnych działaniem jednej placówki doskonalenia nauczycieli przyczyni się do integracji dotychczasowych systemów organizacyjnych doradztwa i doskonalenia nauczycieli, umocni działania zmierzające do nadania regionalnego wymiaru edukacji na terenie województwa".
Celem działalności MCDN jest podnoszenie poziomu zawodowego nauczycieli województwa małopolskiego, inicjowanie i popieranie wszelkich zmian, form, metod i środków nauczania, prowadzenie doradztwa organizacyjnego, metodycznego i przedmiotowego. Do najważniejszych statutowych zadań MCDN należą: organizowanie i prowadzenie doskonalenia zawodowego nauczycieli i kadry kierowniczej publicznych i niepublicznych szkół i placówek oświatowych, prowadzenie kursów kwalifikacyjnych, także we współpracy ze szkołami wyższymi i zakładami kształcenia nauczycieli, wymiana doświadczeń z zakresu funkcjonowania systemu oświatowego z krajowymi i zagranicznymi partnerami, organizowanie współpracy i wymiany doświadczeń między nauczycielami, szkołami, placówkami oświatowymi.
Organem sprawującym nadzór pedagogiczny nad MCDN jest Małopolski Kurator Oświaty. Nadzór finansowy, merytoryczny i organizacyjny sprawuje dyrektor powoływany przez Zarząd Województwa Małopolskiego. Kieruje on działalnością MCDN przy pomocy wicedyrektora MCDN oraz wicedyrektorów ds. Ośrodków Doskonalenia Nauczycieli w Krakowie, Tarnowie i Nowym Sączu.
Dyrektor MCDN jest odpowiedzialny za komórki organizacyjne powołane do planowania, monitoringu i zarządzania jakością; marketingu oświatowego; koordynacji współpracy z uczelniami, instytucjami krajowymi i zagranicznymi odpowiedzialnymi za edukację; działalności wydawniczej; stopnie specjalizacji zawodowej oraz finanse i księgowość.
Małopolskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli jest zakładem budżetowym z wyodrębnionymi organizacyjnie i finansowo oddziałami. Jego działalność jest finansowana ze środków budżetu Województwa Małopolskiego oraz dochodów własnych.
MCDN tworzą trzy jednostki organizacyjne - Ośrodki Doskonalenia Nauczycieli w Krakowie (wicedyrektor mgr Irena W. Urban), w Tarnowie (wicedyrektor mgr Tadeusz Wicki) i w Nowym Sączu (wicedyrektor mgr Włodzimierz Skórski).
Przekształcenie Wojewódzkich Ośrodków Metodycznych w Małopolskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli to nie tylko reorganizacja istniejących działów, ale także tworzenie nowych. Obecnie trzon instytucji stanowią dwa działy merytoryczne: Dział Planowania Strategicznego i Zarządzania Jakością oraz Dział Marketingu Oświatowego, Współpracy z Instytucjami Nauki, Edukacji i Współpracy Zagranicznej; ponadto do struktury MCDN należą: Dział Finansowo-Księgowy, Dział Administracji i Obsługi oraz Wydawnictwo.
Obecnie w Małopolskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli prowadzona jest diagnoza zasobów materialnych i kadrowych oddziałów w Krakowie, Tarnowie i Nowym Sączu, której konsekwencją jest dostosowywanie ich struktury oraz struktury zatrudnienia do zapisów statutu MCDN. We wszystkich oddziałach dobiega końca realizacja zaplanowanych na bieżący rok szkolny form doskonalenia. "Zgłosiliśmy również 34 projekty edukacyjne w obszarach tematycznych określonych w konkursie II edycji grantów edukacyjnych ogłoszonych przez marszałka województwa małopolskiego, w tym 4 projekty kursów kwalifikacyjnych dla oświatowej kadry zarządzającej oświatą oraz kandydatów do pełnienia funkcji kierowniczych" mówi dyrektor MCDN mgr Danuta Sołtys.
Trwają także prace nad ofertą form doskonalenia, którą MCDN pragnie zaoferować małopolskiemu środowisku oświatowemu w roku szkolnym 2000/2001. Będzie ona dotyczyć zarówno obszarów związanych z realizacją i ewaluacją I etapu reformy, jak i przygotowanie kadry oświatowej i placówek ponadgimnazjalnych do wdrażania II etapu reformy polskiego systemu edukacji. W ofercie MCDN oprócz form doskonalenia dla nauczycieli i kadry kierowniczej znajdą się propozycje dla doradców metodycznych, pracowników nadzoru pedagogicznego oraz w zupełnie nowym obszarze kształcenia ustawicznego - edukacji na odległość.
Dyrekcję niepokoi los doradców metodycznych współpracujących z poszczególnymi oddziałami MCDN. Pracownicy MCDN oczekują na prężne działanie zespołu przygotowującego koncepcję doradztwa metodycznego w Małopolsce. Projekt nowego rozporządzenia o placówkach doskonalenia pozwoli na uzupełnienie lub korektę koncepcji pracy MCDN oraz odpowiednie zaplanowanie działań placówki zgodnie z potrzebami środowiska oświatowego i preferencjami wynikającymi z reformowania polskiego systemu edukacji.
Zadania, jakie stoją przed wojewódzką placówką doskonalenia w nowej rzeczywistości oświatowej, wymagają wysoko kwalifikowanej kadry pedagogicznej. Wspieranie rozwoju zawodowego konsultantów i doradców metodycznych zajmuje znaczące miejsce w koncepcji pracy MCDN: "W hierarchii zawodowej pracowników naszej placówki doskonalenia pojawią się osoby koordynatorów ds. szkoleń przygotowane w ogólnopolskim Programie Forum Wspieranie rozwoju kadry - strategia dla placówek doskonalenia realizowanym przez CODN" - informuje Danuta Sołtys.
Warto wspomnieć o dwóch najważniejszych działach MCDN:
Kierownikiem Działu Planowania Strategicznego i Zarządzania Jakością jest mgr Bogumiła Surowiec. Polityka personalna i merytoryczna, projektowanie elementów systemu zarządzania jakością, przygotowanie placówki do akredytacji, projektowanie programów szkoleń oraz ich organizacja, ewaluacja i doskonalenie - to główne zadania tego działu.
Działem Marketingu Oświatowego, Współpracy z Instytucjami Nauki, Edukacji i Współpracy Zagranicznej kieruje mgr Alicja Rychlicka. Do zadań tego działu należy w szczególności badanie potrzeb i oczekiwań nauczycieli, koordynowanie projektowania i promowania oferty edukacyjnej oraz działań placówki jak również współpraca z krajowymi i zagranicznymi instytucjami i organizacjami odpowiedzialnymi za kształcenie i doskonalenie nauczycieli. Alicja Rychlicka uważa, że duże znaczenie w przypadku usług oświatowych ma kształtowanie wizerunku instytucji, a także ustawiczne podnoszenie kompetencji zawodowych kadry dydaktycznej. Kierownik działu zamierza wziąć udział w ogólnopolskim Programie Forum Wspieranie rozwoju kadry, by móc w przyszłości koordynować szkolenia wewnętrzne w placówkach doskonalenia nauczycieli MCDN.
Wśród uczelni i instytucji oświatowych, z którymi współpracuje MCDN jest Akademia Pedagogiczna w Krakowie. Kierunki współpracy między tymi dwiema instytucjami charakteryzuje lista przykładów przygotowana przez A. Rychlicką:
- Pracownicy naukowo-dydaktyczni Akademii Pedagogicznej prowadzą zajęcia dydaktyczne w zakresie różnych form doskonalenia nauczycieli, organizowanych przez MCDN,
- Konsultanci z Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Krakowie (mgr Irena Urban, mgr Grażyna Węglarczyk) prowadzą zajęcia na studiach podyplomowych organizowanych przez Akademię Pedagogiczną,
- Doradca metodyczny mgr Ewa Bubak współpracuje od kilku lat z Instytutem Techniki ucząc studentów metodyki nauczania techniki
- Funkcję przewodniczącego Komisji ds. Stopni Specjalizacji Zawodowej Nauczycieli pełnił przez wiele lat prof. Władysław Błasiak z Instytutu Fizyki AP,
- W pracach Komisji ds. Stopni Specjalizacji Zawodowej Nauczycieli uczestniczyło wielu specjalistów przedmiotowych z AP, m.in. prof. Halina Bursztyńska - język polski, prof. Maciej Kawka - pedagogika wczesnoszkolna, prof. Sławomir Mazur - wychowanie obronne, prof. Maria Konopka - praca biblioteczna, dr Janina Mazur - historia
- AP organizuje konkurs przedmiotowy z fizyki dla uczniów szkół ponadpodstawowych, a doradcy metodyczni udzielają pomocy organizacyjnej. Pracownicy AP recenzują zestawy zadań do konkursów przedmiotowych dla szkół podstawowych.
- Pracownicy AP piszą artykuły do dwumiesięcznika MCDN "Hejnał Oświatowy",
- W skład rady redakcyjnej "Hejnału Oświatowego" wchodzi dwoje pracowników AP: prof. Marian Śnieżyński z Katedry Pedagogiki i dr Elżbieta Mikoś z Instytutu Filologii Polskiej (do niedawna nauczyciel konsultant),
- Rozwija się współpraca związana
z przygotowaniem ekspertyzy na temat aspiracji edukacyjnych młodzieży z województwa małopolskiego (dr Elżbieta Mikoś z AP i dr Małgorzata Feiner z MCDN),
- Powstają wspólne publikacje adresowane do nauczycieli (dr Maria Chymuk i dr Małgorzata Feiner),
- Działają punkty konsultacyjne dla studentów AP w Ośrodkach Doskonalenia Nauczycieli w Nowym Sączu i Tarnowie.
Współpraca między AP i MCDN odbywa się bez formalnego porozumienia o zasadach i formach współpracy - zaznacza Alicja Rychlicka. Dyrektor MCDN Danuta Sołtys również uważa, że dla małopolskiego środowiska oświatowego takie porozumienie jest bardzo wskazane. AP zajmuje się kształceniem nauczycieli, a oferta MCDN odnosi się do rozwiązań praktycznych, niezbędnych w codziennej pracy nauczyciela. Należałoby rozważyć możliwość organizowania w przyszłości wspólnych konferencji i spotkań służących wymianie doświadczeń. Dla obu instytucji najważniejszy jest bowiem nauczyciel i to powinno wytyczać szlak wspólnych działań.
Urszula Lisowska
Kraków, lipiec 2000
Statystyka