Organizacje studenckie
Paweł Michniak
25 lat Niezależnego Zrzeszenia Studentów
ok akademicki 2005/2006 jest jubileuszowy nie tylko dla Akademii Pedagogicznej, ale także dla Niezależnego Zrzeszenia Studentów. NZS powstał dwadzieścia pięć lat temu, na fali ogólnonarodowego, solidarnościowego zrywu przeciwko komunistycznym władzom Polski. Zrzeszenie ma swój początek w założonym pod murami Wawelu, w czasie „Czarnych Juwenaliów” w maju 1977 r., Studenckiego Komitetu Solidarności (SKS). Powstał on jako sprzeciw braci studenckiej wobec brutalnego zamordowania przez Służbę Bezpieczeństwa Stanisława Pyjasa - studenta V roku Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Głównymi twórcami NZS-u byli młodzi działacze SKS-u. w jego skład weszli także współpracownicy ROPCZiO, KOR-u, członkowie duszpasterstw akademickich oraz studenci niezrzeszeni. Można stwierdzić, iż Studencki Komitet Solidarności był kuźnią kadr oraz laboratorium doświadczalnym dla przyszłych członków NZS-u.
2 września 1980 r. powołano Tymczasowy Komitet Założycielski Niezależnego Zrzeszenia Studentów Polskich Uniwersytetu Gdańskiego. 22 września w Krakowie, w Instytucie Filozofii UJ przy ulicy Grodzkiej 52, odbyło się Zebranie Założycielskie „Wolnego Zrzeszenia Studentów”. Ze wspomnień Andrzeja Mietkowskiego (współzałożyciela NZS WSP oraz członka SKS) wiemy, iż podczas zebrania spotkała się grupa studentów z Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie; wspólnie powołali Komitet Założycielski NZS na naszej Uczelni. w krótkim czasie niezależny ruch studencki rozpowszechnił się we wszystkich ośrodkach akademickich w Polsce. w dniach 18 i 19 października 1980 r. w Warszawie na Zjeździe Delegatów Komitetów Założycielskich Niezależnych Organizacji Studenckich powstała ogólnopolska organizacja studencka o nazwie Niezależne Zrzeszenie Studentów. w trakcie tworzenia struktur NZS-u jego członkowie wystosowali listę postulatów, o które zamierzali walczyć. Najważniejszymi były: rejestracja NZS, utworzenie niezależnych samorządów studenckich, poprawa warunków socjalnobytowych studentów, ograniczenie ilości zajęć w studium wojskowym, zniesienie cenzury, nadanie uczelniom wyższym autonomii oraz możliwość studiowania na uczelniach zagranicznych.
17 lutego 1981 r. pod presją ogólnopolskich strajków studenckich (Łódź, Kraków, Wrocław) władze PRL zarejestrowały Niezależne Zrzeszenie Studentów. Dzień później zostały podpisane tzw. Porozumienia Łódzkie, w których ówczesny minister oświaty zobowiązał się do spełnienia większości zgłaszanych postulatów. w dniach 3-6 kwietnia 1981 r. w Auli Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie odbył się i Zjazd Delegatów NZS. Do Krakowa przyjechały 240 osoby reprezentujące 66 z 89 istniejących uczelni. Podczas Zjazdu zostały wybrane władze krajowe, w skład których weszli m.in.: Jarosław Guzy (przewodniczący), Marek Jurek, Bogdan Klich, Teodor Klincewicz, Barbara Kozłowska, Maciej Kuroń, Leszek Przysiężny, Konstanty Radziwiłł, Jacek Rakowiecki, Wojciech Szarama, Wojciech Walczak (przywódca strajków łódzkich).
13 grudnia 1981 r. wprowadzono stan wojenny. Strajki studenckie, które wybuchły na poszczególnych uczelniach zostały brutalnie spacyfikowane przez milicję oraz ORMO. 5 stycznia 1982 r. Ministerstwo Oświaty wydało decyzję o rozwiązaniu NZS-u. Władze ówczesnej Wyższej Szkoły Pedagogicznej dopiero 2 lutego zlikwidowały legalne struktury NZS-u. Cały majątek NZS-u został skonfiskowany przez komunistyczne władze oraz przekazany Socjalistycznemu Zrzeszeniu Studentów Polskich, które było de facto przybudówką PZPR-u.
Pomimo wielu zawirowań, NZS przetrwał. w obecnym roku akademickim upływa 25. rocznica jego powstania. w związku z tym w poszczególnych miastach (m.in. Poznań, Toruń, Katowice, Łódź) odbywają się rocznicowe obchody. 17 lutego 2006 r. w specjalnej uchwale dorobek NZS-u docenił Sejm Rzeczypospolitej. w dokumencie m.in. znalazły się słowa „uznania i podziękowania dla kolejnych pokoleń młodych ludzi aktywnie działających w Niezależnym Zrzeszeniu Studentów na rzecz Polski niepodległej i suwerennej”, stwierdzono także, że „NZS było studenckim odpowiednikiem ruchu Solidarności [.] Dzięki aktywności członków NZS dzisiejsze uczelnie wyższe są miejscami zdobywania wiedzy i wykształcenia, a nie politycznej indoktrynacji [.] Dzięki NZS-owi kolejne roczniki młodych Polaków trwały w oporze wobec reżimu komunistycznego, domagając się poszanowania podstawowych praw człowieka”.
W Krakowie organizacją obchodów rocznicowych zajął się NZS Akademii Pedagogicznej. Przy udziale Fundacji Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego oraz Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie - NZS AP zorganizował wystawę pt: 25 lat Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Patronat honorowy nad wystawą objęli: prof. Michał Seweryński - minister edukacji i nauki, Witold Kochan - wojewoda małopolski, Janusz Sepioł - marszałek województwa małopolskiego, dr inż. Paweł Pytko - przewodniczący Rady Miasta Krakowa. Na wystawie można było zobaczyć ponad 80 zdjęć, 70 oryginalnych dokumentów, 40 plakatów oraz ulotek, bibułę studencką oraz wydawnictwa NZS. w najbliższym czasie odbędzie się Spotkanie pokoleń NZS, podczas którego zostanie wmurowana pamiątkowa tablica w miejscu pierwszego zebrania „Wolnego Zrzeszenia Studentów”.
Historia Zrzeszenia zawiera wiele białych plam. Na dzień dzisiejszy nie mamy całościowego opracowania dorobku NZS-u. Być może w niedalekiej przyszłości przynajmniej paru historykom czy politologom uda się to uzupełnić.
Niezależne Zrzeszenie Studentów Akademii Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie zostało zarejestrowane w rejestrze stowarzyszeń Sądu Okręgowego w Krakowie 30 marca 1996 r. NZS AP jest jedną z najaktywniejszych organizacji uczelnianych NZS w kraju i największą organizacją studencką w Akademii Pedagogicznej w Krakowie; liczy 282 członków. Członkowie NZS AP są zaangażowani w życie społeczne, kulturalne i naukowe Uczelni. NZS AP wydaje Magazyn Studentów Akademii Pedagogicznej w Krakowie „Nowy Legion”. Ponadto organizuje obozy adaptacyjne dla studentów roku „O”, imprezy turystyczne, np. „Studencki Rajd Niepodległości”, „Rajd Konstytucji 3-go Maja” oraz „Bliżej Natury”, szkolenia - „Kursy Wychowawców Kolonijnych” i „Szkołę Starostów”, a także konferencje studenckie i seminaria naukowe.
Od 2005 r. aktywnie funkcjonuje Studenckie Centrum Wolontariatu, działające na forum społecznym Miasta Krakowa. Studenci zainteresowani bezinteresowną pomocą drugiemu człowiekowi organizują imprezy charytatywne, np. „Wesoły Tramwaj” - kwestę na rzecz z Rodzinnego Domu Dziecka bądź „Ruch - Ciuch” - zbiórkę odzieży dla potrzebujących.
Sukcesywnie NZS AP poszerza swoją ofertę, kierując ją nie tylko do społeczności akademickiej, ale również młodzieży krakowskiej.
Ponadto przy NZS AP działa Studenckie Centrum Karier i Pośrednictwa Pracy „Indeks”, które pomaga studentom i absolwentom w znalezieniu pracy.
NZS AP cały czas rozwija kontakty z zagranicznymi organizacjami młodzieżowymi i akademickimi, organizując współpracę i uczestnicząc w programach wymiany międzynarodowej z Ukrainą, Białorusią, Obwodem Kaliningradzkim i Republiką Czeską.
Niezależne Zrzeszenie Studentów Akademii Pedagogicznej w Krakowie posiada szerokie zaplecze materiałowe i kadrowe pozwalające na realizację szeregu przedsięwzięć programowych. Zawsze może liczyć na liczną grupę wolontariuszy, wywodzących się spośród członków Zrzeszenia i jego sympatyków.
Paweł Michniak
