Budynki Uczelni
Marek Glogier
Tutaj rozkwitała nasza młodość
Przewodnik historyczno-sentymentalny
po siedzibach WSP/AP
ektorat - gmach główny uczelni i związany z nim zespół ludzi - jest niczym serce człowieka. Na niezawodność jego pracy wpływa jakość funkcjonowania dwóch komór. w przypadku uczelni są nimi administracja oraz dydaktyka. Jakość ich działania przejawia się w równomiernym i wytrwałym zabieganiu o sprawy bytowe i kwestie kształcenia. Jeden zespół absorbuje codzienna ekonomia, drugi - edukacja dla przyszłości. Rektorat jest więc ośrodkiem jedności nauczających i nauczanych. Nadto jest pomostem łączącym początki z teraźniejszością instytucji.
W przypadku Akademii Pedagogicznej jest też pomostem łączącym dzieje kształcenia nauczycieli w Krakowie, od czasu autonomii galicyjskiej do czasu, być może nieodległego, przekształcenia akademii w uniwersytet.
Takie były początki
137 lat temu (14 V 1869 r.) ogłoszono ustawę o zasadach funkcjonowania seminariów nauczycielskich (SN). Obowiązywała ona w całej monarchii austriackiej. Dnia 25 II 1871 r. Rada Szkolna Krajowa zarządziła organizację SN we Lwowie i Krakowie. 1 IX 1871 r. w Pałacu Laricha, przy ul. Brackiej 12 w Krakowie, uruchomiono 3-letnie (z egzaminem dojrzałości) Cesarsko-Królewskie Seminarium Nauczycielskie Męskie. Jego dyrektorem został Andrzej Józefczyk (1816-1878), działacz Stowarzyszenia Ludu Polskiego. Przy seminarium od początku istniała szkoła ćwiczeń SN. Wśród jej uczniów (do 1918 r.) byli m.in.: Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer, Lucjan Rydel, Tadeusz Boy-Żeleński, Stanisław Estreicher, Leon Schiller, Karol Stryjeński, Jan Stanisław Bystroń oraz Stanisław Kutrzeba (późniejszy prezes PAU).
W 1903 r. SN, już potrzebujące znacznie większej powierzchni, wydzierżawiło od księżnej Marii Ogińskiej (1855-1927) kamienicę przy ul. Straszewskiego 22 (róg ul. Wolskiej, dzisiejszej ul. J. Piłsudskiego). Od 1 IX 1904 r. (po przebudowie i poświęceniu gmachu przez kardynała Jana Puzynę) budynek służył seminarium do 1918 r.
Po i wojnie światowej Henryk Rowid (1877-1944) - działacz Związku Nauczycielstwa Polskiego Szkół Powszechnych - od jesieni 1918 r. organizuje Kursy Pedagogiczne, w 1920 r. Państwowe Kursy Nauczycielskie, a w 1928 r. Państwowe Pedagogium (PP), czyli 2-letnie koedukacyjne studium pomaturalne, które do 1939 r. ukończyło 1700 absolwentów.
Po II wojnie światowej Ministerstwo Oświaty zakładało Państwowe Wyższe Szkoły Pedagogiczne (PWSP). Dnia 12 marca 1946 r. zaplanowanym PWSP w Gdańsku, Katowicach, Krakowie i Łodzi nadano jednolity statut. 11 maja 1946 r. Ministerstwo Oświaty powołało Komitet Organizacyjny PWSP w Krakowie. Jego skład stanowili: prof. Stefan Szuman (psycholog z UJ), doc. dr Wanda Bobkowska (historyk wychowania z UJ), dr Stanisław Skalski (z Wydziału Kształcenia Nauczycieli Kuratorium Okręgu Szkolnego Krakowskiego). z biegiem lat dzień 11 maja stał się świętem uczelni. Podkreśla go szczególnie uroczyste posiedzenie Senatu, upamiętniające kolejną rocznicę założenia Uczelni. 2 września 1946 r. odbyło się pożegnalne zebranie rady pedagogicznej Państwowego Pedagogium. Podjęto wówczas ostatnie decyzje związane z przekazaniem majątku następcy, czyli PWSP. Dnia 24 IX 1946 r. Ministerstwo Oświaty ogłosiło w „Dzienniku Ustaw” utworzenie PWSP w Krakowie. 1 października 1946 r. w Warszawie mianowano pierwsze władze krakowskiej uczelni. PWSP przejęła po PP nieruchomości, pomoce naukowe, księgozbiór, część kadry nauczycielskiej oraz jeden rocznik studentów. Na czele PWSP stał (wówczas jeszcze dyrektor) Stefan Szuman, a jego zastępcą był Stanisław Skalski. Kierownikami sekcji (czyli późniejszych wydziałów) byli: prof. Stanisław Pigoń, historyk literatury kierujący Sekcją Polonistyczno-Historyczną oraz Sekcją Polonistyczno-Estetyczną oraz prof. Franciszek Bieda - paleontolog, kierujący Sekcją Przyrodniczo-Geograficzną. Uczelnia zatrudniała 45 pracowników (etatowych, kontraktowych i na pracach zleconych) oraz kształciła 98 studentów. Dnia 25 X 1946 r. odbyła się inauguracja i roku akademickiego.
Dzieje i dynamiczny rozwój szkoły już przedstawiały inne teksty „Konspektu” oraz publikacje książkowe związane z jubileuszami Uczelni. Celem poniższej prezentacji jest opis wszelkich obiektów będących miejscem pracy, nauki i wypoczynku naszej społeczności akademickiej. Część absolwentów wiązała się z Uczelnią na długie lata, dla nich niniejszy przegląd będzie mieć charakter wspomnieniowosentymentalny. Dla innych czytelników pisma oraz obecnej generacji studentów przegląd ma charakter historycznopoznawczy. Dla regionalistów oraz historyków oświaty - charakter źródłowy. Dla autorów opisu jest to jeden ze sposobów udokumentowania obecności najstarszej uczelni pedagogicznej rozwijającej się w sąsiedztwie najstarszego polskiego uniwersytetu.
Miejsca pracy i nauki
Administracja, dydaktyka i prace badawcze realizowane były w 8 budynkach oraz, w latach 1950-1993, w podnajmowanych salach wykładowych w 6 innych gmachach. Obecnie Uczelnia, oprócz 6 własnych budynków dydaktycznych, posiada również 2 dodatkowe obiekty specjalne (obserwatorium astronomiczne i krytą pływalnię), oczekuje jednocześnie na rozpoczęcie prac budowlanych, związanych z dwoma kolejnymi obiektami. Prezentowaną lokalizację budynków i sal uszeregowaliśmy chronologicznie - według dat pozyskiwania kolejnych pomieszczeń przeznaczonych na cele biurowe i wykładowe.
Budynki WSP
Straszewskiego 22 (lata: 1946-1974). Od 103 lat obiekt wciąż służy edukacji. Do 1939 r. kształcili się w nim nauczyciele na poziomie pomaturalnym, od 10 września 1939 r. zajęty był przez jednostkę Waffen-SS, od lutego 1945 do września 1946 r. służył ponownie Państwowemu Pedagogium. Przez kolejnych 28 lat (1946-1974) gmach był pod zarządem uczelni. Najpierw PWSP, od 1953 r. WSP, od 1973 r. WSP im. KEN. w październiku 1974 r., po przeniesieniu ostatniego zewnętrznego magazynu Biblioteki Głównej do nowego gmachu WSP w Bronowicach (i wywiezieniu 20 tys. vol. książek WSP oraz 20 tys. vol. przejętych po zlikwidowanym w 1970 r. i SN) - gmach został przekazany Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej. Wcześniejsze sąsiedztwo z Alma Mater (50 metrów od rektoratu UJ) przeszło do historii...
W 1946 r. Uczelnia zajmowała 54 pomieszczenia na i piętrze (parter zajmowało przedszkole, II piętro - szkoła ćwiczeń). Oficyna wymagała odbudowy po pożarze wywołanym przez ewakuujące się oddziały wojsk niemieckich. w latach 1947-1950 odbudowano skrzydło gmachu, zlokalizowano tam aulę, bibliotekę i kolejne sale wykładowe. Powierzchnia 2757 m2 wykorzystywana była przez rektorat, kwesturę, organizacje polityczne, społeczne oraz studenckie, dziekanaty, Wydział Studiów Zaocznych oraz Studium Wojskowe. Okresowo mieściły się tam także specjalizacje i kierunki takie jak: marksizm i leninizm, historia, historia wychowania, psychologia, biologia, geografia, chemia, fizyka, matematyka oraz polonistyka. 30-lecie uczelni świętowano już w nowym gmachu, o którym wówczas pisano, że zajmuje znaczące miejsce w architekturze powojennego Krakowa.
Karmelicka 41 (od 1946 r.). Stylowy dom z roku 1923 był własnością Towarzystwa św. Wincentego a Paulo. Do 1946 r. pełnił funkcję internatu Państwowego Pedagogium. w latach 1946-1962 był domem akademickim WSP, a następnie domem gościnnym dla kontraktowych wykładowców, przejściowo siedzibą Instytutu Matematyki oraz redakcji i poligrafii wydawnictw naukowych. Od roku 1970 w całości przeznaczony dla wydawnictwa. Po roku 2000, gdy skończono remont kapitalny, obiekt (951 m2) użytkowany jest przez Instytut Sztuki oraz Instytut Neofilologii.
Grodzka 60 (lata 1947-1993). Budynek (2900 m2) należy do parafii Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego (luterańskiego). Dziesiątki lat był użytkowany przez instytucje oświatowe. Najpierw przez szkołę ewangelicką, od września 1945 do zimy 1946 przez szkołę ćwiczeń Państwowego Pedagogium. w latach 1947-1976 przez dom studencki WSP, po generalnym remoncie - do 1993 r. w całości był zajmowany przez Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej. Obecnie znów jest siedzibą ewangelickiego gimnazjum i liceum.
Podbrzezie 3 (od roku 1954). Budynek (2946 m2) zbudowano w 1923 r. Graniczy on z synagogą Tempel (przy ul. Miodowej). Przed i po wojnie była tu szkoła rzemiosł dla żydowskiej młodzieży. Jednym z jej uczniów był Roman Polański. w latach 1954-1958 budynek był użytkowany przez Państwowe Liceum Wychowawczyń Przedszkoli oraz WSP. Od 1958 r. w całości przez WSP. Mieściło się tam wiele kierunków: filologia polska i rosyjska, pedagogika i psychologia, fizyka i mechanika, biologia i Studium WF. Obecnie jest to siedziba tylko Instytutu Biologii.
Mazowiecka 43 (od roku 1954). Nieruchomość z roku 1903 złożona jest z 2 budynków (792 m2 i 640 m2) oraz zbudowanego w 1986 r. pawilonu dla Pracowni Rzeźby (51 m2). Wcześniej budynki były zajmowane przez szkołę oraz trzy razy zmieniały numerację (Mazowiecka 43, 61, 63). w latach 1954-1978 mieścił się tu dom akademicki WSP. Po remoncie obiekty w całości zostały przydzielone na siedzibę Instytutu Sztuki AP (dawniejszego Instytutu Wychowania Plastycznego WSP).
R. Ingardena 4 (od 1970 r., poprzednio ul. M. Karasia, wcześniej ul. Krupnicza 48). Budynek z 1923 r. WSP otrzymało ów gmach po zlikwidowanym i Studium Nauczycielskim. Tutaj przeniesiono filologię rosyjską, Studium Języków Obcych, Studium WF, klub studencki, niektóre katedry pedagogiczne oraz Instytut Bibliotekoznawstwa (po przeprowadzce z ul. Grodzkiej). w latach 1993-1995, po nadbudowie dwóch kondygnacji, od października 1995 r. gmach stał się siedzibą Wydziału Pedagogiki (z powierzchnią użytkową 5806 m2). Okresowo budynek był wydzierżawiony Państwowej Szkole Muzycznej, która na czas remontu swego gmachu „Florianki” przeniosła się z ul. Basztowej na ówczesną Krupniczą 48. w latach 1982-1992 szkoła muzyczna wynajmowała istniejące tutaj 2619 m2 powierzchni.
Studencka 5 (od 1982 r., poprzednio ul. Świerczewskiego 5). Budynek pochodzi z 1952 r. Powstał w miejscu XIX-wiecznej kamienicy zbombardowanej podczas II wojny światowej. WSP otrzymała budynek (1434 m2) po opuszczeniu go przez Centralę Zbytu Wyrobów Metalowych. Po licznych przeprowadzkach budynek stał się siedzibą Instytutu Neofilologii (wcześniej Instytutu Filologii Rosyjskiej). Okresowo było tu także umiejscowione Wydawnictwo Naukowe (po wyprowadzce z Karmelickiej, a przed przeprowadzką na ul. Podchorążych).
Podchorążych 2 (od 1968 r., wcześniej ul. Smoluchowskiego 1). Gmach jest nowym sercem Uczelni. Projekt, zgłoszony na konkurs SARP, wygrał zespół z „Miastoprojektu” (S. Juszczyk, B. Perchał, J. Plesner, J. Sierosławski). Obiekt zajmuje 2,7 ha. w pierwotnej wersji była tu także lokalizowana hala sportowa i kryta pływalnia. 11 czerwca 1966 r. odbyło się uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego. Realizacja projektu podzielona była na 4 etapy: 30 IX 1968 oddano skrzydło południowe (od strony ul. Chmiela), 31 X 1969 - skrzydło wschodnie (od strony ul. Smoluchowskiego), 18 III 1972 - skrzydło zachodnie (od strony ulicy Warmijskiej), 31 X 1973 - segment z aulą i biblioteką. o wielkości gmachu świadczą jego parametry: 7 kondygnacji, kubatura 96 310 m3, powierzchnia 23 952 m2, 2 wejścia, 1263 okna. Wykonawcą budowy był „ZetBeEm” (dyr. Z. Maniak). Do października 1974 r. wprowadzono tu szereg jednostek dydaktycznych i administracyjnych, które opuściły dotychczasowe lokale (w budynkach przy ulicach: Straszewskiego, Podbrzezie, Karmelickiej, Bohaterów Stalingradu oraz w Rynku Głównym).
Sale dydaktyczne
Plac Na Groblach 9 (lata 1950-1963). w I LO im. B. Nowodworskiego WSP wynajmowała salę gimnastyczną (195O-1952) oraz sale wykładowe (1953-1963).
Świerczewskiego 12 (lata 1951-1958, dzisiejsza ul. Studencka 12). w VIII LO (dzisiejsze V LO im. A. Witkowskiego) wynajmowano 5 sal dla filologii rosyjskiej. Liceum było także szkołą ćwiczeń dla praktyk pedagogicznych studentów WSP.
Rynek Główny 34 (lata 1952-1970). Drugie piętro mieszczańskiego pałacu (nad „Hawełką”), po wyprowadzeniu się Zarządu Okręgu Związków Zawodowych, stało się siedzibą na 18 lat dla geografii, a przejściowo dla polonistyki i historii. Wynajmowano tu dziewięć lokali o łącznej powierzchni 599 m2. Zwyczajnym widokiem był wówczas uczelniany autobus oczekujący pod gmachem na studentów wybierających się na ćwiczenia terenowe.
Smoleńsk 3 (lata 1960-1961). w Szkole Podstawowej nr 4 prowadzono zajęcia na studium wieczorowym pedagogiki. Warto przypomnieć, że zajęcia na pedagogice wieczorowej dla pracujących prowadzono od 1958 r., a na pedagogice zaocznej dla pracujących od 1959 r. Do roku 1965 sytuacja lokalowa WSP była bardzo trudna, wynajem sal w innych szkołach był wówczas jedynym rozwiązaniem.
Bohaterów Stalingradu 46/48 (lata 1967-1969, obecnie ul. Starowiślna 46/48). Ze względu na zagrożenie budowlane gmach musiało opuścić VI LO. Potrzeby WSP jednak były tak wielkie, iż przejściowo umieszczono tam kierunki techniczne, psychologię, historię, filologię rosyjską, Studium Języków Obcych oraz biuro AZS i ZMW.
Dietla 70 (lata 1982-1993). w Szkole Podstawowej nr 16 umieszczono Pracownię Muzyki i Plastyki związanej z Katedrą Pedagogiki Przedszkolnej i Wczesnoszkolnej (późniejszy Zakład Metodyki Nauczania Początkowego Muzyki i Plastyki Katedry Pedagogiki). Wynajmowano tu 363 m2 powierzchni.
Inne obiekty
Obserwatorium Astronomiczne (od 1987 r.). Zbudowane na wzniesieniu Suhora (1000 m n.p.m.) w Gorcach (dojście lub dojazd wyciągiem krzesełkowym z Koninek). Budynek o powierzchni 153 m2 oddano w listopadzie 1987 r. Jest on własnością Uczelni. Od 1991 r. obserwatorium uczestniczy w projekcie o nazwie „Teleskop globalny” i wchodzi w skład światowej sieci obserwatoriów gwiazd zmiennych. Obserwatorium ma stałe połączenie radiowe z Katedrą Astronomii w gmachu na Podchorążych 2.
Kryta pływalnia (od 1999 r.). Mieści się przy ul. Oleandry, naprzeciw Biblioteki Jagiellońskiej. Komunikacyjnie połączona jest z siedzibą Studium WF przy ul. Ingardena 4. Kosztowną budowę sfinansowano m.in. z dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości WSP przy ul. Zagaje 12.
Centrum Konferencyjno-Dydaktyczne AP (od 2003 r.). Gmina Kraków przekazała uczelni parterowy budynek dawnej szkoły podstawowej pamiętającej czasy zaborów. Obiekt przy ul. Jęczmiennej 9 (boczna od ul. Łokietka, w Toniach) przystosowywany jest do nowych funkcji. Projekt adaptacji zrealizowany został przez PKZ „Arkona”. Barwna reprodukcja założeń architektoniczno-urbanistycznych dostępna jest w holu gmachu głównego na i piętrze.
„Wrzeciono”/„Krążownik” (makieta i postery). Projekt V etapu rozbudowy Uczelni przy ul. Podchorążych. Gmach (8 kondygnacji, 11 276 m2 powierzchni) przeznaczony jest dla Instytutów: Sztuki, Informatyki, Geografii, Biologii, Chemii oraz Archiwum AP. Interesujące założenia projektowe, ukazane na planszach i fotogramach, dostępne są w holu i piętra w gmachu głównym oraz na stronie internetowej AP. Wiele wskazuje na to, że prace budowlane rozpoczną się w 2006 r.
Inne projekty
Łobzów. w latach 70-tych zeszłego wieku WSP ubiegała się o przejęcie części zespołu pałacowoogrodowego „Na Łobzowie”. Skrzydło królewskiego pałacu z XIV-XVIII w. (znajdujące się naprzeciw WSP) po opuszczeniu go przez Akademię Medyczną zostało - niestety - przydzielone Politechnice Krakowskiej. Obecnie cały gmach jest siedzibą Wydziału Architektury PK (w XIX w. pałac był przekształcony na koszary, od 1831 r. był siedzibą Bractwa Kurkowego, od 1918 r. - Szkołą Podchorążych).
Wieliczka. w latach 90-tych zeszłego wieku WSP proponowano przejęcie XVIII-wiecznego Pałacu Konopków znajdującego się w centrum Wieliczki. Po opuszczeniu go przez liceum rozważano umieszczenie tam warsztatów i pracowni Zakładu Wychowania Plastycznego. Remont obiektu przekraczał jednak możliwości Uczelni. Wkrótce obiekt przejął krakowski oddział IPN. Po remoncie zabytkowego gmachu umieszczono w nim pracownie oraz magazyny o pojemności 8 km akt.
Miejsca wypoczynku i relaksu
Akademiki, domy, hotele i kluby studenckie są nieodłącznym składnikiem bazy materialnej każdej większej uczelni. WSP w okresie minionych 60 lat kwaterowało swych słuchaczy w 19 akademikach. 12 z nich miało swe nazwy, 7 tylko adresy, 5 domów o wysokim standardzie wyposażenia nadal gości kolejne roczniki studentów. Inaczej rozwiązywano sprawy kwaterunku studentów zaocznych i pracujących oraz potrzeby mieszkaniowe młodych nauczycieli. Oddzielnie realizowano również potrzeby lokalowe samodzielnych pracowników nauki.
Kontynuując naszą wędrówkę szlakiem wspomnień najpierw odwiedzamy domy z nazwą (uszeregowane alfabetycznie), w dalszej zaś części domy bez nazwy (według chronologii ich powstawania).
Domy studenckie
Akropol: DS-3, ul. Tokarskiego 1 (rok budowy 1978) - jeden z ostatnich obiektów zbudowanych na Miasteczku Studenckim AGH (dawniej: Miasteczko Studenckie im. XX-lecia PRL). w „Miasteczku” o powierzchni 16 ha w latach 1964-1978 zbudowano 21 obiektów. Pierwszych 70 studentów WSP zamieszkało tam już w 1965 r. Natomiast w roku 1971 było już tam zakwaterowanych 700 słuchaczy z WSP. Obecnie „Akropol” (obiekt o 11 kondygnacjach) niemal w całości zamieszkiwany jest przez naszych studentów.
Atol: Grochowa 17, własność AP, 4-piętrowy budynek posiada 80 pokoi dla studentów własnych oraz z innych, prywatnych szkół wyższych.
Babilon: DS-2, ul. Rostafińskiego 11 (poprzednio
ul. Nawojki 25, rok budowy 1970),
gmach identyczny jak „Akropol” - zamieszkiwany
był przez studentów WSP/AP do 2005 roku.
Belferek: Plac Hanki Sawickiej 49 (późniejsza ul. Hanki Sawickiej 4, obecnie Osiedle Szkolne 19), internat Zespołu Szkół Budowlanych w Nowej Hucie. w latach 1955-1979 piętro i internatu przydzielone było WSP na męski dom akademicki (ogółem 250 m2). Do dyspozycji było 17 pokoi, w których kwaterowano 70-88 osób. Mieszkali tutaj studenci stacjonarni i zaoczni oraz okresowo 30 asystentów-stażystów.
Kasztel: Manifestu Lipcowego 4 (dzisiejsza Piłsudskiego 4). w przylegającym do budynku rektoratu (Straszewskiego 22) Wyższym Seminarium Duchownym w latach 1963-1979 jedno piętro (najwyższe) użytkowane było przez 50-70 studentów WSP. w Archiwum AP znajduje się dokument, z podpisem kardynała Karola Wojtyły, w którym ordynariusz diecezji domaga się od władz WSP zwrotu użytkowanych pomieszczeń z powodu ciasnoty lokalowej seminarium. Sprawę rozwiązało dopiero uruchomienie „Akropolu”, zlikwidowano wówczas 4 dzierżawione i wyeksploatowane domy akademickie WSP (1978 - Parnas, 1979 - Belferek, Kasztel, Uśmiech).
Krakowiak: ul. Armii Krajowej 9A (poprzednio Aleja Marszałka Iwana Koniewa 9A, rok budowy 1985). Pierwszy obiekt hotelowy budowany przez WSP. Planowany już od roku 1970 jako dom dla nauczycieli studiujących zaocznie. w 1973 r. uzyskano atrakcyjną lokalizację tuż obok hotelu „Holiday Inn” (dzisiejszy „Novotel”) z panoramą na Kopiec Kościuszki. Projekt budynku o 6 kondygnacjach i powierzchni użytkowej 5456 m2 (150 pokoi dla 300 osób) sporządziło Biuro Projektów i Realizacji Szkół Wyższych „Proreal-Południe”. w październiku 1979 r. rozpoczęto wykopy, 11 VII 1980 r. wmurowano kamień węgielny, 28 XII 1984 r. odebrano obiekt wykonany przez „Budopol-Kraków”, w maju 1985 r. nastąpiło otwarcie hotelu. Od 1 VII 2004 r. hotel zamieniony został na kolejny dom studentów.
Parnas: Mazowiecka 43 (poprzednia numeracja: 61, 63). w latach 1954-1973, w dawnych budynkach szkolnych (rok budowy 1903) mieścił się dom akademicki dla 80-120 osób. Do roku 1969/70 był to akademik dla studentów, od roku 1970/71 dla studentek. Od 1978 r. stał się obiektem dydaktycznym dla słuchaczy kierunku plastycznego.
Podgrodzie: Grodzka 60. w latach 1947-1976 był to żeński dom akademicki (ze stołówką czynną do 1979 r.) dla ok. 125 osób. Po remoncie w 1973 r. planowano tu umieścić Archiwum WSP. Ostatecznie jednak dom stał się obiektem dydaktycznym, przeznaczonym w całości dla bibliotekoznawstwa.
Rzeczywistość: Bohaterów Stalingradu 7 (dzisiejsza Starowiślna 7). w budynku klasztornym Zgromadzenia Urszulanek Unii Rzymskiej w latach 1954-1974 mieściła się stołówka i żeński dom akademicki. w różnych latach zamieszkiwało go od 170 do 220 słuchaczek. Po wyprowadzeniu się uczelni z gmachu przy ul. Straszewskiego, akademik i były rektorat przejęła Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna.
Uśmiech: Pędzichów 13. w budynku internatu szkół średnich (należącym do dawniejsze112 go liceum im. Świętej Rodziny) w latach 1963-1979 mieścił się żeński dom akademicki WSP, w którym zamieszkiwało 65-80 studentek.
Za Kolumnami: Armii Krajowej 9 (rok budowy: 2004). Aktualnie jeden z najnowocześniejszych domów akademickich w Polsce, posiada standard 2-gwiazdkowego hotelu. Czynny od września 2004 r. Razem z „Krakowiakiem” tworzy Akademickie Centrum Hotelowe. 8-kondygnacyjny budynek, z 222 pokojami dla 440 osób, posiada system monitoringu złożony z 42 kamer oraz system nagłaśniania p.poż., nadający sygnały alarmowe i słowne instrukcje ewakuacji obejmujące 100% pomieszczeń.
Zaułek: Piekarska 5/7 (rok budowy: 1968). Do roku 1970 w budynku był internat i Studium Nauczycielskiego. Po likwidacji SN uczelnia otrzymała (razem z gmachem i SN przy ul. M. Karasia 4) nowy żeński akademik (o powierzchni 4314 m2) dla 330 studentek. Od roku 1998 jest on koedukacyjny. Po remoncie kapitalnym posiada 78 pokoi dla 230 osób.
Karmelicka 41 (bez nazwy). Do roku 1946 w budynku mieścił się internat Państwowego Pedagogium. Po likwidacji PP uczelnia otrzymała (razem z gmachem PP przy ul. Straszewskiego 22) pierwszy męski dom akademicki dla 64 studentów. w 1960 r. dom został zmieniony na akademik dla 39 studentek. Po likwidacji akademika budynek od 1962 r. służył celom administracyjnym, obecnie tylko dydaktycznym.
Rakowicka 27. Decyzją krakowskiej ekspozytury Zarządu Ośrodków Akademickich PWSP otrzymało barak, który w latach 1949-1955 pełnił funkcję Domu Studentek (dla 44 osób). Akademik, znajdujący się na zamkniętym terenie Wyższej Szkoły Ekonomicznej, w 1955 r. został zlikwidowany, a obiekt przejęła WSE.
Retoryka 17. Na mocy orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lokalowej w śródmiejskiej kamienicy przydzielono uczelni 8 izb. w latach 1949-1952 pełniły one funkcję męskiego akademika dla 54 studentów. w roku 1953 akademik przekształcono na Dom Asystentów.
Łobzowska 41. Znając dramatyczną sytuację lokalową PWSP, Kierownictwo Kursów Wstępnych na Wyższe Uczelnie - w roku akademickim 1951/52 - odstąpiło swój lokal biurowy. Zakwaterowano w nim 30 naszych studentów.
Skawina. Wzrost liczby studentów spowodował, że w latach 1964-1966 Uczelnia była zmuszona wynająć barak w podkrakowskiej Skawinie. Znalazło tam kwaterę 60 studentów.
Garbarska 7. w roku akademickim 1966/ 67 studentki WSP okazjonalnie zakwaterowano w żeńskim akademiku UJ.
Reymonta (Miasteczko Studenckie). Również jednorazowo, w roku 1966/67 studentki WSP zostały zakwaterowane w żeńskim akademiku AGH.
Problemy z kwaterowaniem studentów WSP nieco zmniejszyły się po uruchomieniu „Babilonu” oraz „Akropolu”. Uczelnia dysponowała wówczas 1800 miejscami w akademikach. Fakt ten spowodował zarzucenie realizacji projektu budowy kolejnego własnego domu studenckiego, który był projektowany z myślą o powstającym Miasteczku Akademickim Politechniki Krakowskiej w Czyżynach i w rejonie nowych obiektów ówczesnej Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego (dzisiejsza AWF).
W owym czasie obiekty pochodzące nawet z XIX-stulecia adaptowano na cele zbiorowego zakwaterowania tak, że sale liczyły po kilkanaście łóżek, a na jednego zakwaterowanego przypadało 2,5 m2 powierzchni. Jednakże samorządy mieszkańców akademików WSP w Krakowie wyróżniały się tak dobrą organizacją i inicjatywami kulturalnymi, że często zajmowały wysokie lokaty w różnych konkursach.
Domy asystentów
Retoryka 17. w latach 1949-1952 pod tym adresem kwaterowano studentów PWSP. Następnie akademik przekształcono w dom asystentów. Przetrwał on tylko do roku 1954.
Zagaje 12. Dom zbudowany w 1953 r. (powierzchnia 195 m2) WSP otrzymało od Kuratorium Okręgu Szkolnego w 1976 r. Zlokalizowany na Osiedlu Kliny (w Podgórzu) użytkowany był do 1998 r. jako Hotel Asystentów (głównie przez nauczycieli z Wydziału Humanistycznego). Po spieniężeniu wzmocnił środki inwestycyjne niezbędne do zakończenia budowy krytej pływalni.
Obecnie, na mocy porozumień międzyuczelnianych, asystenci od blisko 20 lat wynajmują mieszkania w hotelach Politechniki Krakowskiej (os. Czyżyny) oraz AGH (Miasteczko Studenckie). w roku 2006 Uczelnia miała w swej dyspozycji 26 takich mieszkań.
Domy profesorów
Miechowity 17. z myślą o samodzielnych i pomocniczych pracownikach nauki WSP, w latach 1959-1961 zbudowano 4-kondygnacyjny blok o powierzchni użytkowej 1854 m2 (30 mieszkań). Część funduszu inwestycyjnego pochodziła z wpłat przyszłych lokatorów. Obiekt wybudowano na Osiedlu Olsza II.
Oleandry 6. Budynek pochodzi z 1933 r. (powierzchnia 610 m2). Był częścią majątku i SN. Po likwidacji studium w 1970 r. został przekazany WSP (podobnie jak Karasia 4 oraz Piekarska 5/7). w domu tym mieszkała m.in. prof. Zofia Krygowska z mężem Władysławem Krygowskim, autorem licznych przewodników turystycznych.
Hotele studentów zaocznych
Podchorążych 11. Piętrowy dom był pozostałością po dawnej zabudowie terenu, na którym stoi dzisiejszy gmach główny. Budynek (o powierzchni 826 m2) znajdował się w rejonie dzisiejszej studni głębinowej, stojącej przy parkingu obok wejścia głównego. Po remoncie, w latach 1979-1981, pięć jego pokoi służyło 35 słuchaczom jako pierwszy hotel. Ze względów estetycznych obiekt został zburzony wkrótce po rozpoczęciu prac budowlanych przy hotelu „Krakowiak”.
Szujskiego 5. w latach 1975-1985 studiujący nauczyciele korzystali z Hotelu Nauczycielskiego ZNP (dzisiejszy Hotel „Logos”).
Armii Krajowej 9A. Po oddaniu do użytku hotelu dla nauczycieli studiujących zaocznie, od 1985 r. skończyły się kłopoty z kwaterowaniem słuchaczy przyjeżdżających na okresowe zjazdy i sesje wykładowe.
Uczelniane kluby
Bakałarz. Po przełomie październikowym w 1956 r. w Polsce masowo zaczęły powstawać kluby studenckie. w 1959 r. z inicjatywy KU PZPR powstał klub Związku Młodzieży Socjalistycznej (ZMS) „Bakałarz”, funkcjonujący w gmachu przy ul. Straszewskiego 22. Od 15 marca 1971 r. klub otrzymał nowy lokal przy ul. Krupniczej 48. Miał wielu gospodarzy: od 1973 Socjalistyczny Związek Studentów Polskich (SZSP), od 1983 - Zrzeszenie Studentów Polskich (ZSP), od 1990 - Samorząd Studentów WSP. Po kilkuletnim remoncie klub miał trzecie swe otwarcie 8 marca 1993 r. Od tego czasu jego kierownikiem jest mgr Piotr Kciuk. w marcu 1997 r. klub (200 m2 powierzchni) uzyskał i miejsce w rankingu krakowskich klubów studenckich.
Klub Włóczęgów. w 1959 r. założono uczelniane koło PTTK. Działało ono pod swą popularną nazwą do 2000 r.
Kawiarenka. w latach 1989-1992 z inicjatywy Sekcji Kultury KU NSZZ „Solidarność” w gmachu głównym na II piętrze wydzielono część holu na malutką kawiarenkę. Oprócz funkcji konsumpcyjnych była ona miejscem ekspozycji plastycznych oraz prezentacji małych form literackich. Ze względu na potrzeby lokalowe organizacji młodzieżowych powierzchnia zajmowana przez kawiarenkę została zabudowana i przeznaczona na cele biurowe ZHP, ZMW oraz PTTK. Później pokoje oddane były Wydawnictwu Naukowemu WSP. w roku 2004 ściany działowe rozebrano tworząc w tym miejscu ogólnodostępne stanowiska internetowe oraz miejsce relaksu dla studentów politologii oraz filozofii.
***
Sentymentalna wędrówka po 49 dawnych i obecnych miejscach i obiektach 60-letniej Uczelni dobiegła końca. Rozwój szkoły trwa nadal. w 1946 r. w jej murach kształciło się 98 studentów, w roku 2006 na wszystkich kierunkach studiowało 17 400 osób. w maju 2006 r. liczba wydanych dyplomów przekroczy 69 tysięcy. Dla kandydatów na i rok studiów stacjonarnych i zaocznych w roku akademickim 2006/7 przygotowano 5800 miejsc.
***
Od kilku lat kolejne grupy absolwentów organizują swoje zjazdy jubileuszowe. Odwiedzają mury nie zawsze już sobie znane, ale wszystkich wciąż łączy trwałe i głębokie przeświadczenie, że... tutaj rozkwitała nasza młodość!
***
Archiwum AP zachęca studentów, absolwentów oraz pracowników związanych dawniej i obecnie z życiem szkoły - do przekazywania uzupełnień, sprostowań, fotografii i wspomnień. Będą one zalążkiem zbioru specjalnego historii i dokumentacji najstarszej polskiej uczelni pedagogicznej.
Marek Glogier
Fot. Mieczysław Więcławek
