23-25 listopada 2005 r. z inicjatywy Instytutu Filozofii i Socjologii Akademii Pedagogicznej im. KEN w Krakowie odbyła się ogólnopolska konferencja pt. Kondycja człowieka współczesnego: diagnozy i perspektywy oraz międzynarodowy panel dyskusyjny pt. Ego, Self-Knowledge and Freedom. Ponadto 24 i 25 listopada obradowało Stowarzyszenie Ogólnopolskie Filozoficznych Organizacji Studenckich SOFOS.
W skład komitetu organizacyjnego konferencji weszli: prof. AP Czesława Piecuch (kierownik naukowy), dr Marzenna Jakubczak (inicjatorka i organizatorka spotkania) i mgr Paweł Wójs (sekretarz).
Celem konferencji było filozoficzne spojrzenie na sytuację człowieka z perspektywy najistotniejszych problemów naszego czasu, z uwzględnieniem różnych tendencji kształtujących obraz współczesnego człowieka w filozofii – zarówno konstruktywnych, jak i tych, które prowadzą do zachwiania tradycyjnego wizerunku jednostki ludzkiej, znacznie go weryfikują czy wręcz niweczą. w centrum uwagi uczestników konferencji znalazł się człowiek, który staje wobec wyzwań i zagrożeń, jakie niesie współczesna nauka, technicyzacja życia, powszechna komunikacja, relatywizm w dziedzinie wartości i inne niepokojące zjawiska.
W konferencji udział wzięli filozofowie z całej Polski. Łącznie zaprezentowano 28 wystąpień. w pierwszym dniu, podczas sekcji plenarnej, prowadzonej przez prof. UJ Łukasza Trzcińskiego, wygłoszono następujące referaty: prof. Elżbieta Paczkowska-Łagowska (UJ) Człowiek epoki technicznej. Rozpoznania Arnolda Gehlena; prof. Adam Węgrzecki (AE Kraków) Bycie sobą w świecie współczesnym; prof. Anna Gałdowa (UJ) Wspólnota i separacja. Aktualność myśli Alfreda Adlera. Przyczynek do rozważań o problemach współczesnego człowieka; prof. Zdzisława Piątek (UJ) Kim jest człowiek w kontekście nadprzyrodzonym i w kontekście współczesnego ewolucjonizmu; ks. prof. PAT Władysław Zuziak (PAT) W jaki sposób indywidualizm redukuje człowieka? prof. AP Janusz Krupiński (Kraków, AP) Moc a łaska. Dwa ideały twórczości.
W części popołudniowej obrady toczyły się w dwóch równoległych sekcjach. w sekcji pierwszej, prowadzonej przez prof. Adama Węgrzeckiego, wygłoszono następujące referaty: prof. Władysław Stróżewski (UJ) Życie szczęśliwe jako wartość; prof. Jadwiga Mizińska (UMCS) Rany duchowości; o. dr Piotr Jordan Śliwiński OFM Cap (UJ) Zagubiony i odnaleziony w nie-miejscu; dr Łukasz Nysler (UWr) Między humanizmem a nieantropocentrycznym naturalizmem – współczesny spór o człowieka; dr Alojzy Morzyniec (AGH) Kondycja człowieka w świetle perspektyw rozwojowych inżynierii genetycznej. Szanse i zagrożenia; mgr Piotr Domeracki (UMK) Zgryzoty po-nowoczesne.
W sekcji drugiej, którą prowadził ks. dr hab. prof. PAT Władysław Zuziak, swoje referaty wygłosili: dr Magdalena Wołek (UŚ Katowice) Człowiek wobec powszechnej estetyzacji codzienności; mgr Patrycja Szyprowska (UWr) Człowiek a (współ)odpowiedzialność; mgr Tomasz Pawlak (UŚ Katowice) O granicach umiarkowanej postawy moralnej; dr Joanna Byrska (PAT) Wizerunek człowieka we współczesnym prawie w myśli Ernsta-Wolfganga Böckenfördego; ks. dr Witold Baczyński (PWT Wrocław) Autorytet i partnerstwo, próba pogodzenia i przywrócenia obu stanowisk, analiza postaci Jana Pawła II; ks. dr Marek Sołtysiak (PAT) Między relatywizmem a absolutyzmem. Hermeneutyczna koncepcja prawdy Hansa-Gorga Gadamera.
Obrady toczyły się w dwóch sekcjach również drugiego dnia konferencji. w sekcji pierwszej (Audytorium im. Danka), której przewodniczyła prof. Zdzisława Piątek, wygłoszono następujące referaty: prof. UJ Łukasz Trzciński (UJ) Człowiek współczesny wobec konfl iktu religii; dr hab. Krzysztof Kosior (UMCS) Jak jest możliwa sinizacja Zachodu; ks. dr Ryszard Kozłowski (PAP Słupsk) Filozofia męstwa w ujęciu P. Tillicha; dr Wiesław Kurpiewski (AGH) Wielkość i słabość człowieka – buddyjska odpowiedź na zagrożenia zachodniej cywilizacji; dr Antonina Sebesta (AP) Konsumpcjonizm jako wyzwanie dla etyki XXI w. w sekcji drugiej prowadzonej przez prof. Jadwigę Mizińską referaty wygłosili: prof. AP Czesława Piecuch (AP) Otrzymać siebie w darze; dr Włodzimierz Heflik (AP) Między naturalizmem a transcendentalizmem. Koncepcja człowieka u Wittgensteina; dr Leszek Kusak (AE Kraków) Obraz człowieka w filozofi i Kanta i Nietzschego – próba porównania; dr Joanna Hańderek (UJ) Problemy egzystencji – problemy z egzystencją; dr Andrzej Warmiński (AP) Kondycja człowieka współczesnego a conditio humana.
Wystąpienia wzbudzały żywą dyskusję, w którą aktywnie włączała się zgromadzona publiczność. Wśród zabierających głos słuchaczy znaleźli się wybitni fi lozofowie reprezentujący zarówno środowisko krakowskie, jak i inne ośrodki akademickie Polski, a także licznie przybyli studenci.
Materiały zaprezentowane podczas wystąpień, wzbogacone o spostrzeżenia i uwagi słuchaczy, ukażą się drukiem.
23 listopada 2005 r. w sali wykładowej IFiS AP odbył się także międzynarodowy panel dyskusyjny pt. Ego, Self-Knowledge and Freedom poświęcony wybranym zagadnieniom filozofii podmiotu. Celem debaty było rozpatrzenie m.in. kwestii świadomości „ja”, kryteriów samopoznania, warunków poznania innych jaźni, a także problemów tożsamości i wolności podmiotu widzianych z perspektywy zachodniej oraz indyjskiej i buddyjskiej tradycji filozoficznej.
Do dyskusji zaproszeni zostali filozofowie z USA, Austrii, Szwecji, Niemiec i Polski. Punktem wyjścia ożywionej i niezwykle interesującej debaty było osiem referatów, które zostały wygłoszone w następującej kolejności: prof. Arindam Chakrabarti (Hawaii University, USA) The Trouble with “You”: The Problem of Other Selves in 11th Century Indian and 20th Century Western Philosophy; dr Sven Sellmer (UAM, Poznań) The Neophenomenological Conception of Subjectivity as a Tool for Comparative Studies; dr Roger Melin (Dalarna University, Szwecja) Animalism and Person as a Basic Sort; dr Kazimierz Mrówka (AP) Androgyny as a Remedy for the Broken Self-Identity; prof. William S. Waldron (Middlebury College, USA) Buddhism and Science on the Co-arising of Self and Object, World and Society; dr Włodzimierz Hefik (AP) The Role of the Metaphysical Subject in Wittgenstein’s Tractatus: a Construct or a Really Acting Entity?; dr Marcus Schmücker (Austriacka Akademia Nauk, Wiedeń) Consciousness as an Object or as a Subject of Knowledge? Conceptions of the Knowledge of Self in Indian Vedāntic Tradition and in European Philosophy; dr Marzenna Jakubczak (AP) Can i Get Free from My Ego? Ontological Foundation of the Idea of Liberation from Ego in Indian Philosophy.
Po każdym z wystąpień (trwającym ok. 30–45 minut) toczyła się dyskusja, którą kontynuowano przez godzinę po wygłoszeniu ostatniego referatu. Teksty prezentowane w czasie sesji, uwzględniające wnioski płynące z dyskusji, przygotowywane są obecnie do druku w angielskiej wersji językowej.
Podsumowując warto dodać, że zarówno konferencja, jak i panel dyskusyjny zostały uznane przez uczestników oraz gości za bardzo udane, owocne i inspirujące.
Paweł Wójs