Sprawozdanie

Dorota Probucka

I Ogólnopolskie Forum Etyczne Etyka i polityka

W dniach 15-17 czerwca 2005 r. w Gmachu Głównym Akademii Pedagogicznej w Krakowie odbyło się I Ogólnopolskie Forum Etyczne. Jego organizatorem był Instytut Filozofii i Socjologii kierowany przez prof. dr hab. Romana Padoła. Forum otworzyło cykl corocznych ogólnopolskich konferencji poświęconych problematyce etycznej, które Instytut Filozofii i Socjologii zamierza w przyszłości organizować. Intencją pomysłodawców było uczynienie z Akademii Pedagogicznej miejsca corocznych spotkań etyków z całej Polski. Realizacja tej idei była szczególnie ważna dla całego polskiego środowiska filozoficznego, gdyż dotychczas żadna z wyższych uczelni w Polsce jej nie podjęła.

Kilkanaście lat temu Zakład Etyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierowany przez prof. dr hab. Jana Pawlicę, organizował w  czerwcu Jagiellońskie Sympozja Etyczne. Również corocznie wydawano książkę stanowiącą zbiór wygłoszonych podczas Sympozjum referatów. Niestety, od wielu lat Jagiellońskie Sympozja nie są już organizowane - stąd pojawił się pomysł ich kontynuacji, w nowej już formule.

Temat przewodni I Forum Etycznego brzmiał Etyka i polityka. Organizatorzy Forum uznali refleksję nad etycznymi aspektami polityki za problem na tyle ważny dla życia społecznego, aby nim właśnie zainaugurować cykl spotkań. Temat został pozytywnie przyjęty i  znalazł szeroki odzew w środowisku filozofów, socjologów i politologów reprezentujących tak prestiżowe ośrodki badawcze jak PAN, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet im. Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Śląski, Uniwersytet im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. W ciągu trzech dni wygłoszono ponad 40 referatów, a wśród referentów były takie sławy polskiej nauki, jak profesorowie: Barbara Markiewicz, Jadwiga Mizińska, Halina Promieńska, Ewa Podrez, Wojciech Gasparski, Bronisław Łagowski, Andrzej Szahaj, Stefan Symotiuk i ks. Tadeusz Ślipko.

Obrady otworzył Rektor - elekt Akademii Pedagogicznej w Krakowie, prof. Henryk W. Żaliński. Program obejmował pięć sesji naukowych, a w tematyce obrad można było wyróżnić kilka wiodących wątków. Pierwszy z nich dotyczył psychologicznych i etycznych aspektów wstydu w polityce oraz społecznych przyczyn jego zaniku. Referatem poświęconym tej problematyce rozpoczęto sesję pierwszą. Kolejny temat wystąpień nawiązywał do aksjologicznych podstaw demokracji, do źródeł tożsamości obywatelskiej i roli sumienia w jej kształtowaniu. Innym, z poruszanych, był problem samego rozumienia polityki - czy jest ona walką czy umiejętnością bycia razem? Czy jej celem jest tylko zdobycie i utrzymanie władzy? A może należy ją rozumieć jako świadomą i roztropną troskę o dobro wspólne, wyrażoną w publicznej służbie? Wobec tego - jakie pojmowanie polityki należy propagować w świadomości społecznej i które uznać za  wyznacznik moralnego rozwoju?

Kolejnym ważnym wątkiem były rozważania dotyczące związków etyki i polityki. Czy polityka może być moralna i w jakim stopniu? Specyfika działań politycznych polega na tym, że są one z konieczności uwikłane w konflikty norm i wartości. W jaki sposób owe spory rozwiązywać, co uznać za wartość naczelną?Wymienione tematy sygnalizują tylko bogactwo poruszanej problematyki, z którą zainteresowani będą mogli zapoznać się w pełni dopiero, gdy ukaże się książka Etyka i polityka, będąca zapisem referatów wygłoszonych podczas sesji.

I Ogólnopolskie Forum Etyczne przeszło już do historii. Można mieć nadzieję, że  osiągnęło swój cel - zintegrowało środowisko etyków działających w całej Polsce i rozsławiło dobre imię Akademii Pedagogicznej w Krakowie.

Dorota Probucka