Konferencje

Ewa Piotrowska, Renata M. Zając

Biblioteki naukowe w kulturze i cywilizacji

W dniach 15-17 czerwca 2005 r. w  Poznaniu odbyła się konferencja naukowa na temat: Biblioteki naukowe w  kulturze i cywilizacji - działania i codzienność. Konferencję zorganizowała Biblioteka Główna Politechniki Poznańskiej, która obchodziła uroczyście dwa jubileusze: powstania w 1919 r.  biblioteki Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn oraz założenie we wrześniu 1945 r. biblioteki Szkoły Inżynierskiej w Poznaniu, która dziesięć lat później została Biblioteką Politechniki Poznańskiej.

Konferencja, w której udział wzięli uczestnicy z Polski i z zagranicy (z USA, Niemiec, Białorusi), odbywała się w nowym Centrum Wykładowym Politechniki Poznańskiej i była podzielona na 6 sesji tematycznych.

W pierwszym dniu wygłoszono referaty na  temat natury biblioteki naukowej oraz globalizacji w pracy biblioteki. Profesor Fundacji Fulbrighta - Maria Anna Jankowska z University of Idaho Library, Moscow, USA przedstawiła najnowsze trendy w amerykańskich bibliotekach naukowych, zwracając uwagę na propagowanie openaccess publishing oraz realizowanie programów powszechnej edukacji informacyjno-komunikacyjnej we współpracy z pracownikami naukowymi, wydawnictwami uczelnianymi i organizacjami. Najnowsze plany amerykańskich bibliotek to rozwijanie korzystania z bibliotek na  odległość poprzez usługi on-line i powiększanie kolekcji elektronicznych dokumentów. Grażyna Piotrowicz z Uniwersytetu Wrocławskiego w swoim referacie zwróciła uwagę na przeobrażenia zachodzące we współczesnych bibliotekach naukowych związane z rozwojem społeczeństwa informacyjnego. Biblioteki tradycyjne, wykorzystując w swej działalności nowoczesne technologie informatyczno-komunikacyjne, przekształcają się w biblioteki hybrydowe, w których następuje hybrydyzacja mediów, usług oraz umiejętności bibliotekarzy.

Problemy kultury organizacyjnej w  bibliotece na tle polskiej kultury narodowej zaprezentowała Bożena Jaskowska z Uniwersytetu Rzeszowskiego. Omówiła, jak poszczególne wymiary kultury narodowej (dystans władzy, indywidualizm-kolektywizm, kultura wysoka - niska tolerancja niepewności) mogą wpływać na procesy informacyjno- biblioteczne.

W sesji dotyczącej globalizacji w pracy biblioteki profesor Wanda Pindlowa z Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawiła procesy globalizacyjne zachodzące w bibliotekach naukowych. Są to głównie: zapewnienie dostępu do własnych i wirtualnych zasobów oraz pośredniczenie bibliotek w różnych formach komunikacji, ujednolicanie standardów, prowadzenie globalnego marketingu. Kolejni referenci omówili zagadnienia roli bibliotek w rozwoju społeczeństwa wiedzy oraz wpływu globalizacji na dostęp do  informacji naukowej, poświęcając szczególną uwagę inicjatywom: SPARC, Open Access i eIFL.net.

Drugi dzień obrad upłynął na prezentacji tradycji i współczesności w bibliotekach naukowych oraz cywilizacji cyfrowej w bibliotekach. Danuta Patkaniowska z Biblioteki Jagiellońskiej oraz Maria Wrocławska z Uniwersytetu Łódzkiego zaprezentowały zmiany organizacyjne, jakie w ostatnich latach nastąpiły w ich bibliotekach w związku z procesem komputeryzacji oraz udostępnieniem dla użytkowników nowych gmachów. Danuta Konieczna z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego podkreślała rolę bibliotek w kształceniu umiejętności zdobywania i wykorzystania informacji, zarówno w  trakcie studiów, jak i w procesie kształcenia ustawicznego. Na sesji poruszono również problemy związane z promocją biblioteki akademickiej, przedstawiono wyniki badań ankietowych na temat oczekiwań studentów oraz jakości usług w bibliotekach uczelnianych.

Sesja dotycząca cywilizacji cyfrowej zawierała bogatą tematykę związaną z powstawaniem wirtualnych bibliotek, promowaniem i wykorzystaniem czasopism elektronicznych i innych nowoczesnych źródeł informacji. Kolejny raz pojawił się problem open access, czyli otwartego dostępu do informacji oraz ewolucji katalogów bibliotecznych. Obecnie trwają wśród bibliotekarzy dyskusje na temat zalet i wad katalogów wirtualnych i katalogów centralnych, a  która z opcji zwycięży, zobaczymy w przyszłości. W sieci współistnieją polskie katalogi: wirtualny - KARO i centralny - NUKAT, umożliwiające szybkie sprawdzenie, w której bibliotece znajduje się książka lub czasopismo.

Ostatni dzień obrad zdominowały referaty poświęcone zagadnieniom statusu edukacyjnego bibliotekarza. Bolesław Howorka nakreślił zagadnienia prawne związane z zawodem bibliotekarza, a z kolei Wiesława Gmiterek z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej przedstawiła historyczny zarys zagadnień związanych z miejscem i rolą bibliotekarzy dyplomowanych w bibliotekach naukowych. Referat Stefana Kubowa poświęcony był problematyce wartości zawodowych w bibliotekarstwie w opinii zarówno bibliotekarzy, jak i adeptów do tego zawodu. Magdalena Karciarz zajęła się w swym wystąpieniu etycznym aspektem zarządzania biblioteką. Zagadnienia etyki w zarządzaniu biblioteką i wartości zawodowe w bibliotekarstwie są  tematem dyskutowanym obecnie szeroko na łamach czasopism bibliotekarskich. Wciąż jednak widać, jak w myśleniu o bibliotece i zawodzie bibliotekarza wciąż górują stereotypy, a  przecież obecnie rola bibliotekarza - specjalisty informacji naukowej zmienia się z pasywnej na  aktywną, z elementami marketingu, selekcji, oceny i przetwarzania zasobów, co wymaga zaangażowania, dużej elastyczności, znajomości języków obcych, bycia osobą rzutką i energiczną oraz otwartą na wszelkie zmiany.

Konferencję zamknęła sesja jubileuszowa, na której przedstawiono dokonania Biblioteki Głównej Politechniki Poznańskiej, związane głównie z komputeryzacją zasobów (system Horizon) oraz zmianami organizacyjnymi wewnątrz instytucji.

Tematyka konferencji podkreśliła znaczącą rolę bibliotek naukowych w kulturze i cywilizacji, a także zachęciła zgromadzonych do szerszych dyskusji na temat globalizacji, obecności nowoczesnych technologii w bibliotekach naukowych, przekształceń koniecznych nie tylko w świadomości bibliotekarzy, ale także w sferze kultury organizacyjnej biblioteki, tak by mimo konkurencyjności ze strony najnowszych mediów zachęcić użytkownika do  korzystania z naszych usług.

Ewa Piotrowska,
Renata M. Zając