O sporcie

Ewa Piotrowska, Renata M. Zając

Bazy danych dostępne w Internecie

B iblioteki odgrywają w szkolnictwie wyższym znaczącą rolę w zaspokajaniu potrzeb informacyjnych studentów i naukowców, gdyż coraz częściej pełnią także rolę ośrodków informacji. Jest to spowodowane nowymi wyzwaniami, jakie niesie za sobą postęp w zakresie nowych technologii informacyjnych. Uczelnie powinny dostrzegać wyraźnie relacje między poziomem nauczania i badań, a jakością zasobów edukacyjnych i jakością usług informacyjnych. Dostęp w bibliotece uczelnianej do  różnorodnych mediów daje możliwości nabycia praktyki w wykorzystywaniu nowoczesnych narzędzi pracy, które będą przydatne aktualnym studentom, a w przyszłości pracownikom. Biblioteki uczelniane dążą do  rozpowszechniania publikacji elektronicznych (na CD-ROMach, DVD-ROMach, na stronach WWW). W Polsce biblioteki uczelniane przechodzą właśnie od etapu organizacji elektronicznego dostępu do tradycyjnych zbiorów, do etapu umożliwiania szybkiego dostępu do zasobów elektronicznych. Coraz więcej bibliotek naukowych digitalizuje swoje zbiory. Niektóre udostępniają elektroniczne wersje swoich dokumentów szerokiemu ogółowi poprzez internet, tworząc biblioteki cyfrowe. Już wcześniej instytucje naukowe i biblioteki rozpoczęły prace nad udostępnianiem w sieci bibliograficznych baz danych. Bazy dostępne online stają się coraz częściej koniecznym narzędziem pracy wielu użytkowników bibliotek na całym świecie, także w Polsce.

Internet to medium, w którym znajduje się mnóstwo informacji na różne tematy, co wpływa między innymi na proces globalizacji i unifikacji społecznej. Biblioteka Główna AP już od lat wykorzystuje ten kanał informacyjny dla wzbogacenia swojej oferty. Porządkujemy informację i udostępniamy ją dla wszystkich zainteresowanych. Ostatnio przygotowano dla naszych użytkowników dostęp do najważniejszych bibliografii i baz danych z różnych dziedzin wiedzy z  wyłączeniem pedagogiki i psychologii. Mamy nadzieję, że czytelnicy „Konspektu” pamiętają, iż materiały w formie elektronicznej dotyczące tych dwu dziedzin są udostępniane na stronach WWW Biblioteki Głównej w dziale Pedagogika on-line.

Zadania i cele naszej uczelni odzwierciedlają organizację informacji na stronach WWW Biblioteki Głównej. W dziale Ciekawe linki umieszczono odnośniki do stron polskich bibliotek, zestawienie polskich bibliotek cyfrowych, dostęp do katalogów centralnych i wirtualnych, informacje o bazach zawierających dysertacje naukowe, odnośniki do tzw. „listy filadelfijskiej” i listy czasopism polskich punktowanych przez KBN oraz zbiór odnośników potrzebnych w czasie poszukiwań bibliograficznych. Ostatnio przygotowano dla użytkowników dostęp do bibliografii z dziedziny geografii, historii, literatury, polityki, sportu, sztuki, techniki i nauk ścisłych oraz wojskowości. Zebrano także linki do  baz danych dotyczących Krakowa. Wszystkie zagadnienia ułożono w porządku alfabetycznym.

Z zakresu geografii można przeglądać Bibliografię Geografii Polskiej od 1985 roku. Jest to baza tworzona w Centralnej Bibliotece Geografii i Ochrony Środowiska Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN w Warszawie. Zawiera możliwie kompletny dorobek naukowy i popularnonaukowy geografów polskich. Indeksowane są: artykuły z  zakresu: nauk geograficznych, w tym geografii Polski i świata, ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego, kartografii i GIS, zamieszczone w czasopismach geograficznych i niegeograficznych, opracowania autorów zagranicznych, piszących o geografii polskiej lub o Polsce z geograficznego punktu widzenia, tłumaczenia geograficznych prac naukowych z języków obcych, książki, mapy i atlasy o treści geograficznej. Baza obejmuje w chwili obecnej publikacje wydane w latach 1985-1998. Będzie sukcesywnie uzupełniana o kolejne, pełne lata. Przyjęto zasadę, że podział polityczny świata i administracyjny Polski odpowiada sytuacji istniejącej w  roku wydania publikacji. Opisy bibliograficzne wykonane zostały w przeważającej mierze z autopsji lub w oparciu o „Przewodnik Bibliograficzny” wydawany przez Bibliotekę Narodową.

Bibliografia Geologiczna Polski za lata 1989-2002 oraz 2003-2005 tworzona przez Bibliotekę Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie prezentuje dorobek naukowy środowiska polskich geologów. Obejmuje publikacje zarówno wydawane w kraju, jak i zagraniczne. Zawiera prace z zakresu nauk geologicznych oraz wybrane prace z  dziedzin pokrewnych, takich jak: geofizyka, górnictwo, ochrona środowiska, gleboznawstwo, geografia itp. Opracowywane są monografie, artykuły z czasopism, materiały konferencyjne, recenzje oraz prace popularnonaukowe.

Z dziedziny historii można przeglądać Bibliografię Historii Wielkopolski za lata 1939- 2000 cz. I. Hasła osobowe (wersja robocza). Bibliografia Historii Wielkopolski jest bibliografią retrospektywną, wtórną, selekcyjną. Obejmuje piśmiennictwo z lat 1939-2000, tak polskie, jak i obcojęzyczne (głównie niemieckie). W tym wydawnictwa zwarte, artykuły i (w niektórych wypadkach) fragmenty tekstów odnoszące się do dziejów Wielkopolski od  najdawniejszych czasów do roku 2000. Obecnie wprowadzono do internetu dział pierwszy, biograficzny, jeszcze w formie roboczej. Zakończenie bibliografii przewiduje się bowiem na rok 2007, tj. na  jubileusz 150-lecia Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Dział obejmuje w układzie alfabetycznym nazwiska Polaków, Niemców i Żydów oraz przedstawicieli innych nacji mieszkających w Wielkopolsce, jednak tylko tych osób, które zaznaczyły tu swój pobyt. W hasłach osobowych wyróżnia się cztery poziomy, w obrębie których występuje układ chronologiczny. Najpierw, w zapisie skrótowym, wymienia się słowniki biograficzne (bez podawania roku wydania i stron), w których jest biogram danej osoby. Później - źródła (np. autobiografie i wydania dokumentów dotyczące życia i działalności danej osoby). Następnie - monografie, a w końcu przyczynki. W hasłach dotyczących uczonych działających na terenie Wielkopolski nie podaje się spisu ich prac naukowych; nie uwzględnia się też w  BHW źródeł rękopiśmiennych.

Dołączyliśmy także dostęp do Bibliografii Polskiej Demografii Historycznej za lata 1991-1995 w opracowaniu Janiny Gawrysiakowej oraz do baz danych dotyczących Krakowa. Bazę KRAK tworzy Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie i umieszcza w niej opisy bibliograficzne druków zwartych dotyczących Krakowa i województwa krakowskiego za  lata 1994-1998, jak również materiały dotyczące województwa małopolskiego, które jako nowa jednostka administracyjna powstało 1 stycznia 1999 r. Chronologicznie, uwzględniając cechy formalno-wydawnicze, obejmuje ona publikacje wydane do 2002 r. Baza informuje o piśmiennictwie naukowym, popularnonaukowym, informacyjnym i publicystycznym prezentującym w ujęciu historycznym i współczesnym wiele dziedzin życia publicznego miasta Krakowa i regionu Małopolski: naukę, kulturę, oświatę, dzieje polityczne i gospodarcze.

Druga baza tworzona przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Krakowie - WANDA - zawiera opisy bibliograficzne artykułów z lat 1995-2003. Dotyczy wszystkich dziedzin życia miasta Krakowa i regionu Małopolski. Korzystający z bazy znajdzie w niej potrzebne artykuły o bardzo różnorodnej tematyce, jak i na różnym poziomie popularno-naukowym. Dlatego z bazy mogą korzystać zarówno uczniowie, jak i czytelnicy bardziej zaawansowani naukowo czy biznesmeni. Zawiera opisy bibliograficzne artykułów z prasy codziennej, wybranych tygodników, miesięczników i roczników (wydanych w tych latach), jak również recenzje sztuk teatralnych wystawianych w teatrach krakowskich i w innych miastach regionu. Wszystkie rekordy tworzone są z autopsji i zaopatrywane w  słowa klucze. Niektóre, dodatkowo, zawierają krótkie adnotacje dotyczące zawartości lub podają istotne informacje wyjaśniające treści artykułów.

Zainteresowani literaturą znajdą na  naszych stronach bazę Polska Literatura Humanistyczna - ARTON. Prace nad powstaniem bazy rozpoczęły się w 1998 r. z  inicjatywy Rektora Uniwersytetu Śląskiego. Twórcy stawiają przed nią dwa cele: wyszukiwanie informacji bibliograficznych oraz wyszukiwanie cytowań przedstawicieli polskiej humanistyki zamieszczonych w polskiej literaturze humanistycznej. Jest to jedyna baza bibliograficzna w Polsce, która zawiera opisy bibliograficzne dokumentów z zakresu językoznawstwa, literaturoznawstwa, teorii i historii kultury oraz etnografii. Obecnie nie jest dostępna żadna baza obejmująca wszystkie typy dokumentów (książki, artykuły, materiały konferencyjne, dokumenty elektroniczne, archiwalia) o nieograniczonym zasięgu chronologicznym (od starożytności do dzisiaj), językowym i terytorialnym. Wykorzystywana najczęściej do przeszukiwań bibliograficznych Bibliografia Zawartości Czasopism, w wersji elektronicznej zawiera dane od 1996 r. i są one niepełne. Baza danych Przewodnik Bibliograficzny odnotowuje, co prawda, książki polskie od roku 1978, lecz nie informuje o zawartości prac zbiorowych i materiałów konferencyjnych. Tradycyjna (drukowana) wersja Polskiej Bibliografii Literackiej kończy się na roczniku 1988, a wersja elektroniczna zawiera dane za rok 1989. Baza Polska Literatura Humanistyczna idealnie wypełnia tę lukę. Jej tworzenie uzasadnione jest znajomością potrzeb użytkowników - zarówno studentów jak i pracowników naukowych - poszukujących literatury z tego zakresu. Indeksowanie w bazie pełnej literatury załącznikowej rozszerza możliwości wyszukiwawcze, gdyż wyszukanie, chociaż jednej relewantnej pozycji na dany temat daje jednocześnie przegląd literatury wykorzystanej przez autora. Poza tym możliwe jest sprawdzenie, kto daną pracę cytował, co pozwala ustalić krąg autorów zainteresowanych danym zagadnieniem.

Kolejne dwie bazy to Bibliografia Zawartości Kwartalnika Literackiego „FA-art” 1988, nr 1 (1) - 2000, nr 2 (40) i baza ZNAK, która jest bibliografią zawartości czasopisma za lata 1946 - 1996 i 2002. Bazę można przeszukiwać według nazwiska autora lub według daty wydania.

Z punktu widzenia naszego miasta bardzo przydatna jest baza tworzona przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Krakowie - BIBLIO, która zawiera opisy publikacji krakowskich literatów. Odnotowane zostały książki, artykuły, twórczość literacka oraz w wyborze ich recenzje drukowane w prasie lokalnej i ogólnokrajowej. Zasięg chronologiczny: 1961-2002.

W internecie można już przeglądać Polską Bibliografię Literacką (PBL), która jest wydawnictwem seryjnym ukazującym się od 1954 r. Jej twórcą i pierwszym kierownikiem zespołu autorskiego był profesor Stefan Vrtel- Wierczyński. Do roku 2000 ukazały się roczniki za lata 1944/45-1988. Od roku 2001, czyli od wydania za 1989, Polska Bibliografia Literacka ukazuje się w formie płyty kompaktowej. Zasięg bibliografii obejmuje prace z  zakresu teorii i historii literatury, krytyki literackiej, teatralnej i filmowej, literatury współczesnej i życia literackiego; polskie teksty literackie i paraliterackie (opublikowane zarówno w postaci druków zwartych, jak i na łamach czasopism krajowych i emigracyjnych) oraz ich przekłady, teksty literackie obce w przekładzie na  język polski. Rejestruje inne formy recepcji literatury, takie jak: spektakle teatralne, słuchowiska radiowe, teatry telewizji, a także roczną produkcję polskich filmów fabularnych.

W wersji internetowej istnieje możliwość przeszukania nowych materiałów wprowadzanych na bieżąco do bazy danych za lata 1990- 1992, które nie zostały jeszcze wydane w  formie książkowej lub na CD.

Politologów zainteresują bazy Biblioteki Sejmowej: BAZA ART - zawierająca opisy artykułów z wybranych czasopism polskich od 1995 r. i BAZA TEK, w  której znajdują się teksty konstytucji polskich, państw obcych, dokumenty Rady Europy, ONZ, NATO i in.

Centralna Biblioteka Wojskowa opracowuje i udostępnia bazy danych: Polskie Misje Pokojowe, NATO, Terroryzm, Iracka Wolność, Kampania Wrześniowa 1939, Polska w NATO, Powstanie Warszawskie, Udział Żołnierza Polskiego w Zakończeniu II Wojny Światowej.

W Oddziale Informacji Naukowej często otrzymujemy pytania dotyczące prac naukowych związanych ze sportem, dlatego na stronie naszej biblioteki umieściliśmy wejścia do trzech najczęściej wykorzystywanych baz danych. Są to: BAZA SPORT - zawiera opisy publikacji z wybranych prac zbiorowych i artykułów z wydawnictw ciągłych znajdujących się w zbiorach Biblioteki Głównej AWF w Krakowie. Zakres tematyczny to szeroko pojęty sport, teoria sportu, kultura fizyczna, wychowanie fizyczne, anatomia, psychologia sportu, medycyna sportu, biomechanika, rehabilitacja, turystyka, rekreacja.

Bibliograficzna Baza Komputerowa SPORT tworzona w Bibliotece Głównej AWF w Poznaniu. Rejestruje zawartość wybranych wydawnictw (w tym czasopism).

Bibliografia zawartości czasopism gromadzonych przez Bibliotekę Główną AWF we Wrocławiu rejestrująca opisy artykułów od 1990 r. z zagadnień wychowania fizycznego i sportu.

W dziale „Sztuka” umieszczono trzy bazy związane z filmem: Film w prasie polskiej: teksty o tematyce filmowej w polskich czasopismach. Baza tworzona przez Bibliotekę i Ośrodek Informacji Filmowej Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi, kompletuje informacje o zawartości wszystkich polskich czasopism filmowych, a także o artykułach o tematyce filmowej opublikowanych w innych ważniejszych czasopismach. Ogółem opracowywanych jest na bieżąco i retrospektywnie 75 tytułów czasopism. W bazie można zapytać o tytuły filmów (może być to zarówno tytuł oryginalny, jak i tytuł polski), nazwiska osób (zarówno autorów artykułów, jak i osób będących ich tematem), miejsca festiwali, nazwy nagród filmowych i hasła przedmiotowe.

Film Polski - również tworzona przez Bibliotekę i Ośrodek Informacji Filmowej Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi, zawiera opisy filmów i filmografie osób związanych z polskim filmem od 1902 r.

Film - tworzona przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Krakowie, zawiera opisy bibliograficzne artykułów z prasy ogólnopolskiej i lokalnej o tematyce filmoznawczej od roku 1987. Tematyka filmowa prezentowana jest w ujęciu historycznym, teoretycznym, krytycznym i publicystycznym. W bazie rejestruje się artykuły traktujące o polskiej, europejskiej i światowej kinematografii, wywiady z  ludźmi kina (twórcy, krytycy, teoretycy), recenzje filmowe, sprawozdania z festiwali i przeglądów. Baza przeznaczona jest dla szerokiego kręgu odbiorców. Rola i miejsce sztuki filmowej w kulturze, jej związki z innymi dziedzinami m.in. telewizją, literaturą, pedagogiką, historią, religią w znaczący sposób poszerzają liczbę osób zainteresowanych przestrzenią kina.

Związek Artystów Scen Polskich opracowuje bazę Polskie realizacje teatralne i telewizyjne po 1945, do której odnośnik znajduje się na stronie Biblioteki Głównej w Ciekawych linkach. Polskie Centrum Informacji Muzycznej na swojej stronie WWW zamieszcza m.in. spisy kompozytorów, muzyków-wykonawców i muzykologów oraz bazę kompozytorów i utworów Nowa Muzyka Polska.

Utworzono także dział „Technika, Nauki ścisłe”, w którym umieszczono link do BazTech - bibliograficzno-abstraktowej bazy danych rejestrującej tytuły artykułów od 1998 r. z ponad 300 polskich czasopism z zakresu nauk technicznych oraz z wybranych czasopism z zakresu nauk ścisłych i ochrony środowiska.

BIMET to kolejna baza bibliograficzna piśmiennictwa polskiego z zakresu nauk technicznych tworzona przez Bibliotekę Główną AGH w Krakowie.

Katalog Polskich Norm - można przeszukiwać podając numer normy lub słowo w tytule.

SYMPO.Net - zawiera informacje o materiałach konferencyjnych, zjazdach krajowych i zagranicznych znajdujących się w ponad 60 bibliotekach technicznych w kraju od 1980 r.

Dla zainteresowanych wojskowością umieszczono odnośnik do Polskiej Bibliografii Wojskowej tworzonej przez Centralną Bibliotekę Wojskową.

Część strony domowej Biblioteki Głównej AP nazwanej „Ciekawe linki” pełni rolę księgozbioru podręcznego Oddziału Informacji Naukowej i jest wykorzystywana w codziennej pracy z użytkownikami. Przewaga zbioru odnośników nad książkami polega na ich dostępności dla ogółu zainteresowanych. Nie trzeba przychodzić do budynku biblioteki, aby uzyskać informację. Biblioteka Główna prowadzi szeroko zakrojoną akcję szkoleń dla studentów i pracowników naukowych. Zaznajamiamy użytkowników ze sposobami wyszukiwania materiałów potrzebnych w pracy naukowej z różnych dziedzin. Korzystających z usług oddziału Informacji Naukowej przygotowujemy do późniejszej samodzielnej pracy z elektronicznymi źródłami informacji dostępnymi w internecie.

Ewa Piotrowska,
Renata M. Zając