Sylwetki 

Lucyna Socha

Ewa Stadtmüller
Współczesna pisarka dla dzieci

Literatura dziecięca nie jest w pedagogice tematem nowym, a jej wpływ na wychowanie i nauczanie wydaje się trudny do przecenienia. Klasyczni pisarze - choć wciąż niezwykle popularni - coraz częściej ustępują miejsca twórcom współczesnym. Na półkach księgarskich pojawiać się zaczynają nazwiska nikomu bliżej nieznanych literatów i bajkopisarzy. Warto więc poświęcić odrobinę uwagi temu zjawisku i wyjaśnić tajemnice ich poczytności oraz fenomenu literackiego, jaki stanowią

Jedną ze współczesnych autorek literatury dziecięcej jest Ewa Stadtmüller. Ta młoda pisarka, urodzona i wychowywana na jednym z krakowskich osiedli, wnosi wiele świeżości w świat literackiej fikcji dla najmłodszych. Ukształtowane w domu rodzinnym zamiłowanie do książek oraz niewątpliwy talent pisarki sprawiają, że utwory jej cieszą się wielką popularnością, zarówno wśród dziecięcych czytelników, jak i ich rodziców.
 
Ewa Stadtmüller ukończyła Szkołę Podstawową nr 107 w Krakowie, następnie uczęszczała do XIV Liceum Ogólnokształcącego. Po maturze zdecydowała się na studia z filologii polskiej w ówczesnej Wyższej Szkole Pedagogicznej imienia Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, gdzie ukończyła również fakultet dziennikarski. Praca magisterska napisana pod kierownictwem prof. Anny Dyduch nosiła tytuł: Twórcza aktywność dziecka na lekcjach języka polskiego. Z doświadczeń dydaktycznych w klasie czwartej i została obroniona w roku 1986 z wyróżnieniem.
 
Debiut literacki Ewy Stadtmüller miał miejsce już w roku 1978. Niezwykle popularne ówcześnie czasopismo „Płomyk” ogłosiło Konkurs Młodych Piór pod hasłem „Sami o sobie”, w którym młoda autorka z wierszem My zajęła trzecie miejsce. Nagrodzone utwory, w tym wiersz oraz opowiadanie Ewy Stadtmüller Zaufanie - zebrane przez Jana Stanisława Kopczewskiego - ukazały się rok później w książeczce wydanej przez „Naszą księgarnię” za tytułowanej O mnie, o tobie, o nas.
 

 
Ewa Stadtmüller

Po studiach, w latach 1985-1996 Ewa Stadtmüller pracowała jako nauczyciel polonista w  Szkole Podstawowej nr 109 im. Kornela Makuszyńskiego w Krakowie, następnie w Społecznej Szkole Podstawowej nr 5 im. Piotra Michałowskiego, a od roku 1987 także jako asystent w katedrze Pedagogiki Wczesnoszkolnej WSP.
 
Na początku lat 90-tych Ewa Stadtmüller współpracowała z Młodzieżowym Centrum Kultury przy ulicy Krowoderskiej 8 w Krakowie. Na łamach „Gazety Krakowskiej” ukazywała się wówczas strona redagowana przez krakowskich licealistów, nad którą patronat objęła właśnie Ewa Stadtmüller. Gazetka nosiła nazwę „Pod prąd”. Opieka nad młodymi dziennikarzami przy redagowaniu periodyków szkolnych i młodzieżowych skończyła się dla Ewy Stadtmüller z chwilą rezygnacji z funkcji nauczyciela polonisty. Nie zniknęło jednak zamiłowanie do dziennikarstwa. Pisarka rozpoczęła współpracę z poważnymi, ogólnokrajowymi wydawnictwami.
 
W miesięczniku „Bliżej przedszkola. Wychowanie i edukacja” Ewa Stadtmüller zamieszcza artykuły przybliżające czytelnikowi sylwetki twórcze polskich autorów poezji i prozy dla dzieci. Prócz stałej rubryki, na łamach czasopisma autorka publikuje fragmenty utworów własnych, felietony, wywiady, a także komentuje aktualne wydarzenia, istotne dla pedagogów i prac przedszkoli. Bierze również aktywny udział w przygotowywaniu Ogólnopolskiego Konkursu Nauczycieli Wychowania Przedszkolnego „Osobowość Roku”, oraz w jego ocenie. Stale współpracuje z periodykiem „Czas serca”, wydawanym przez ojców sercanów, dla którego tworzy teksty o charakterze społeczno-religijnym.
 
Pisarka współpracuje także z kolorowymi, katolickimi czasopismami dla dzieci: „Jasiem”, „Dominikiem”, „Promykiem jutrzenki” i „Promyczkiem jutrzenki”. Publikuje w nich zagadki, wiersze, opowiadania, scenariusze przedstawień dla dzieci, reportaże i wywiady. Stanowią one wielką pomoc dla nauczycieli, katechetów i rodziców, ponieważ bawią, uczą i wychowują najmłodszych poprzez wartościowe, ciekawe treści. W „Dominiku” prowadzi rubrykę, w której przeczytać można teksty pisane przez dzieci, a nawet obejrzeć fragmenty nadesłanych gazetek szkolnych. Dziennikarska pasja Ewy Stadtmüller znalazła swe odzwierciedlenie w - jak określa sama autorka - najistotniejszym dziele, prowadzącym najmłodszych miłośników dziennikarstwa do zdobycia potrzebnej im wiedzy, tj. w Poradniku młodego redaktora. Owa książeczka zawiera tajniki i zawiłości dziennikarskiego fachu, które objaśnia młodym czytelnikom Chochlik - bardzo przyjazny, dziennikarski skrzat. Warto zaznaczyć, iż postać Chochlika została narysowana kilkanaście lat temu, przy okazji redagowania pisma pod tym samym tytułem przez ucznia Ewy Stadtmüller. Uczeń, Łukasz Zabdyr, stworzył całe opracowanie graficzne poradnika, tym razem już nie jako amator, ale profesjonalny rysownik.
 
Działalność pisarska dla dzieci Ewy Stadtmüller rozpoczęła się od publikacji wiersza o krakowskim hejnale w dziecięcym miesięczniku „Króliczek”, jeśli chodzi zaś o wydania zwarte, wszystko zaczęło się w roku 1992, kiedy to ukazała się pierwsza książeczka autorki O tym jak robaczek świętojański otrzymał świetlistą szatkę. Obecnie pisarka jest już autorką ponad trzydziestu książeczek z gatunku literatury dziecięcej, wśród których znajdziemy liczne bajeczki dziecięce (np. Gdzie jesteś, Emilko?, O skrzacie, który chciał przyspieszyć czas), zbiory wierszyków i zagadek (m.in. serie Zagadki na każdą pogodę, Zwierzątkowo-naklejkowo), opracowania znanych baśni i legend (Od Tatr do Bałtyku. Legendy Polskie, W świecie baśni), a także książki o charakterze edukacyjnym. Najpoważniejszą pozycją wśród literatury o charakterze edukacyjnym jest Ilustrowany leksykon dla najmłodszych - mini-encyklopedia napisana wspólnie z Elżbietą Zechenter-Spławińską. Książka stworzona z myślą o dzieciach niepełnosprawnych umysłowo, okazuje się ogromnie przydatna w nauczaniu wczesnoszkolnym dzieci zdrowych. W sposób obrazowy definiuje pojęcia, od przedmiotów materialnych po uczucia i inne treści abstrakcyjne. Jej bohaterami są ciekawi świata Ania i Michał, dzieci zadające setki pytań swym rodzicom, dziadkom, nauczycielom. Hasła, opracowane w formie krótkich historyjek z udziałem głównych bohaterów, zawierają także ciekawostki powiązane z tematem - przysłowia, powiedzonka. Kolejną, bardzo istotną pozycją o wybitnie edukacyjnym charakterze jest podręcznik do języka polskiego dla klas IV szkół podstawowych, Przyjaciel na zawsze. Książka została napisana wspólnie z Grzegorzem Leszczyńskim, Anną Tynelską oraz Elżbietą Zechenter- Spławińską. Na uwagę zwraca w niej przede wszystkim sfabularyzowana warstwa, której bohaterami są Agnieszka i Kuba, czwartoklasiści, oraz ich oryginalny nauczyciel - pan Piórkowski.
 
W twórczości pisarskiej Ewy Stadtmüller niezwykle istotny okazuje się nurt religijny. Historia chrześcijaństwa, żywoty świętych, jak również moralność i fundamentalne zasady funkcjonowania chrześcijańskiego stanowią bogate zaplecze literackie autorki. Twórczość religijna dla dzieci autorstwa Ewy Stadtmüller reprezentowana jest przez bajeczki, wiersze, opowieści o świętych publikowane w postaci wydań zwartych (serie Legendy chrześcijańskie, Ludzie sukcesu, Święta w moim domu, Kalendarzyk Braciszka Franciszka), jak również w czasopismach, z którymi pisarka współpracuje.
 
Książki, jako element kultury, są narzędziem pomocnym w wychowaniu. Jednakowoż należycie spełniają powierzone im funkcje tylko wtedy, gdy same w sobie są wartością.
 
Utwory dla dzieci pióra Ewy Stadtmüller są niezwykle cennymi propozycjami do wykorzystania w procesie wychowawczym najmłodszych. Są wesołe i mądre, przepięknie ilustrowane - najczęściej przez Kazimierza Wasilewskiego, ulubionego rysownika pisarki, i wydawane, głównie przez krakowskie wydawnictwo SKRZAT, ale również przez Edycję Świętego Pawła, eSPe, Wydawnictwo Diecezjalne Sandomierz, a nawet PWN.
 

Obrazy - niezbędny element składowy literatury osobnej (sformułowanie to wprowadził Jerzy Cieślikowski, zauważając słusznie wyodrębnienie literatury dziecięcej w stosunku do norm, kanonów i kryteriów kategoryzacji literatury w ogóle), odgrywają wielką rolę w tworzeniu zmysłu estetycznego dziecka, w kształtowaniu jego wyobraźni i wrażliwości na piękno. Szata graficzna wszystkich książeczek autorstwa Ewy Stadtmüller jest niezwykle bogata. Ilustracje są bardzo kolorowe i… niesamowicie ciepłe. Każde dziecko, nawet najmłodsze, zainteresuje się bajeczną urodą stworzonych przez ilustratora obrazków. Fabuła utworów jest prosta i jednowątkowa, krótka, dynamiczna i bardzo konkretna. Te cechy sprawiają, że staje się ciekawą propozycją zarówno dla maluchów, jak i dla nieco starszych dzieci. Czas i przestrzeń utworów nie są określone. Dzięki temu zabiegowi wartości w nich przekazywane mają charakter ponadczasowy, łatwiej docierają do wyobraźni dziecka. Język utworów oraz styl pisania autorki jest prosty i subtelny. To sprawia, że podoba się dzieciom i przykuwa ich uwagę.
 
Niebagatelną sprawą jest fakt, iż wszystkie książeczki Ewy Stadtmüller napisane są zgodnie z nurtem pedagogiki chrześcijańskiej. Treści są przyjazne dziecku. Wskazują na fundamentalne prawdy i wartości, uczą jak postępować, aby żyć w zgodzie z Bogiem, naturą, samym sobą i drugim człowiekiem. Nastawiają pozytywnie do świata, pomagają budować zasoby osobiste, wzmacniać poczucie własnej wartości. Utwory te, mimo prostego języka, traktują o sprawach niezwykle poważnych. Mogą stać się przyczynkiem do pouczających rozmów dzieci i rodziców, dyskusji w przedszkolu i na katechezie. Możliwości ich wykorzystania są niezliczone, efekty zależą wyłącznie od inwencji dorosłych.
 
Działalność Ewy Stadtmüller na rzecz dzieci nie ogranicza się przy tym wyłącznie do twórczości pisarskiej. Na uwagę zasługuje fakt niezwykle czynnego uczestnictwa w życiu kulturalnym południowej Polski, ze szczególnym uwzględnieniem Krakowa i okolic. Pisarka spotyka się ze swymi czytelnikami w przedszkolach, szkołach, bibliotekach, domach kultury, przedstawia swe książki na ogólnopolskich imprezach literackich (stoiska na Targach Książki w Krakowie, Targach Książki Katolickiej w Warszawie oraz na Międzynarodowych Targach Książki w Warszawie), organizuje warsztaty dla nauczycieli zasiada w jury w różnorakich konkursach dla dzieci (recytatorskich, na najlepsze szkolne pismo, etc.), współtworzy na swoim osiedlu przedszkolny teatr, w którym występuje wraz z mężem i dziećmi.
 
Najnowsza polska literatura dla dzieci ma swych liderów i swoje wydawnictwa, choć ciągle należy do nieco zamkniętego obiegu, a wydawcy najchętniej stawiają na klasykę, tj. autorów zakorzenionych w tradycji, których książki osiągnęły sukces za granicą. Mimo tego nowe nazwiska polskich autorów mają już swe stałe miejsca w sercach i na półkach młodych czytelników. Jednym z takich autorów jest Ewa Stadtmüller. Jej fenomen literacki potwierdzają ogromne ilości egzemplarzy sprzedanych książek, niezwykle pozytywne opinie pedagogów, katechetów i rodziców. Pisarka wciąż rozszerza i doskonali swą twórczość. Mając na uwadze potrzeby dzieci, jak również ich wszechstronny rozwój, tworzy nowe teksty, bierze czynny udział w promocji literatury dziecięcej. Jak sama twierdzi uprawia „chałupnictwo literackie”, dzieląc swój czas pomiędzy twórczość literacką, a obowiązki żony, matki i gospodyni domowej.
 

Lucyna Socha

Prywatna strona internetowa Ewy Stadtmüller - www.ewabaj.strefa.pl