Głosy o książkach 

Marian Śnieżyński

Czesław Banach, Szkoła naszych oczekiwań i marzeń, potrzeb, projekcji i działań od A do Ż

W początkach 2005 r. ukazała się najnowsza publikacja Czesława Banacha: Szkoła naszych oczekiwań i marzeń, potrzeb, projekcji i działań od A do Ż. Jest to książka niezwykła. Mimo szczupłej ilości stron (25 s.) zawiera ona ogromne bogactwo treści, skondensowanych w lapidarnych, niemal encyklopedycznych hasłach, skierowanych zarówno do teoretyków, jak i praktyków dydaktyki, a szczególnie do tych, którym leży na sercu dobro naszej edukacji, którzy marzą o szkole demokratycznej i dialogowej, o szkole nowoczesnej, efektywnej i przyjaznej.
 
Publikacja składa się z dwóch części: krytycznej i postulatywnej. W pierwszej zawarta jest próba odpowiedzi na kluczowe pytanie: czym jest i jaka jest polska szkoła?
 
Odpowiedź autora jest krytyczna, ale - jak dowodzą jego badania - niezwykle trafna. Badacz stwierdza, iż mimo wielu prób jej reformowania, choćby zmian wprowadzonych w ostatnich latach, nasza oświata nadal nie nadąża ani za charakterem i tempem zmian społecznych, gospodarczych bądź kulturowych, ani za potrzebami, prawami i powinnościami młodzieży. W dalszym ciągu dominuje funkcja kształcąca zamiast, na przykład, wychowawczo-opiekuńczej czy resocjalizacyjnej. Nadal daje o sobie znać słabość nauk o wychowaniu, które nie koncentrują się dostatecznie mocno i zdecydowanie na problematyce wartości i postaw. Obecny system kształcenia i doskonalenia nauczycieli pozostawia zatem wiele do życzenia.
 

Czesław Banach, Szkoła naszych oczekiwań i marzeń, potrzeb, projekcji i działań od A do Ż

Wydawnictwo eMPI², Poznań 2005

Po tej krytyce, jakże uzasadnionej, autor posuwa się w tezach krok dalej, podejmując wyzwanie szukania odpowiedzi na pytanie: co zrobić, by było lepiej - i zarazem - jaka powinna być szkoła XXI w.? Odpowiedź na to pytanie odnajdujemy już w drugiej części książki.
 
To właśnie tutaj z powodzeniem można by zauważyć niezwykłość i fenomen recenzowanej publikacji. Celność i lapidarność, synteza i nadzwyczajna kondensacja myśli o szkole XXI w., została ujęta w około 200 cech i zadań, naszych oczekiwań i marzeń, projekcji i działań.
 
Każda z umieszczonych przez autora myśli „od A do Ż”, może się stać odrębnym tematem szczegółowych rozważań i analiz, dyskusji a nawet polemik. Każde z zadań może być przedmiotem odrębnych badań empirycznych. Mimo takiej ich mnogości wszystkie one koncentrują się wokół jednej myśli przewodniej, którą jest wartość i jakość człowieka. Profesor Czesław Banach podkreśla bardzo mocno, iż bez przyjęcia określonych ideałów, wartości uniwersalnych i reguł życia nie będzie możliwa jakościowa zmiana szkoły.
 
Na koniec pragnę przytoczyć przynajmniej po jednym z określeń, odpowiadającym każdej literze alfabetu, które winny wytyczać kierunek naszej szkoły. Zdaniem autora szkoła powinna być: autonomiczna, budująca, ciekawa, dbająca, etyczna, fachowa, gospodarna, humanitarna, interesująca, jednocząca, komplementarna, ludzka, łagodząca, mądra, nagradzająca, obiektywna, patriotyczna, resocjalizująca, służąca, środowiskowa, twórcza, upodmiotowiona, wychowująca, zdrowa, życzliwa.
 
Polecam gorąco tę publikację zarówno studentom sposobiącym się do zawodu nauczycielskiego, wszystkim pedagogom, jak i nauczycielom akademickim.
 

Marian Śnieżyński