Czesław Michalski
Astronomia i fizyka a Akademicki Związek Sportowy
Akademicki Związek Sportowy w Krakowie zawdzięcza swoje powstanie m.in. przedsta wicielom wymienionych w tytule nauk. Wspomnieć w tym miejscu wypada wybitnego fizyka, Mariana Smoluchowskiego, profesora Uniwersytetu Lwowskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego, członka Zarządu AZS Kraków w latach 1913-1914, uczestnika pierwszego przejścia od Babiej Góry przez Pilsko do Beskidu Żywieckiego. Marian Smoluchowski należał do czołowych polskich alpinistów, taterników i narciarzy. Po Alpach chodził od 1884 r., a między 1891 a 1894 r. - wraz z bratem Tadeuszem, chemikiem (obaj studiowali na uniwersytecie wiedeńskim) - należał do grupy alpinistów dokonujących wielu pierwszych wejść na nieznane dotąd ścieżki. Chodził po Alpach aż do 1909 r.; w 1896 wspinał się w górach Szkocji. Tatry po raz pierwszy odwiedził w 1885 r., taternictwo uprawiał w latach 1910-1916, od 1906 r. parał się narciarstwem w Karpatach Wschodnich, zaś w la tach 1909-1917 - również w Beskidach Zachodnich i Tatrach. Od 1908 r. był członkiem Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego, a w latach 1911-12 jej prezesem. W czasopismach polskich i niemieckich podejmował zagadnienia alpinistyczne i turystyczne. W ciekawy sposób został upamiętniony przez Akademicki Związek Sportowy, ten bowiem - 14 lipca 1918 r., uroczyście otwierając własną przystań wioślarską na Wiśle, nadał jej imię światowej sławy fizyka, mecenasa sportu akademickiego, prof. Mariana Smoluchowskiego.
Do członków założycieli Akademickiego Związku Sportowego należał także Jan Gadomski, wybitny astronom polski. Studiując w latach 1908-1914 matematykę i fizykę w Uniwersytecie Jagiellońskim, rychło uzyskał doktorat z zakresu astronomii; od 1927 r. pracował w Uniwersytecie Warszawskim. W 1933 r. został członkiem Międzynarodowej Unii Astronomicznej. Warto zauważyć, że przez okres blisko dwudziestu lat (1909-1927) należał do najwybitniejszych działaczy AZS Kraków. Szczególne zasługi położył w rozwoju narciarstwa i wioślarstwa: oto w 1912 r. uczestniczył w zawodach narciarskich w Zakopanem, zaś w latach 1916-22 piastował stanowisko prezesa sekcji narciarskiej AZS. Tuż po wojnie, w końcu 1918 r., był jednym z inicjatorów Kompanii Wysokogórskiej WP. W 1919 r. brał czynny udział w tworzeniu Polskiego Związku Narciarskiego, został też członkiem jego pierwszego zarządu.
W latach 60. fizykę w Uniwersytecie Jagiellońskim studiowała Danuta Straszyńska, lekkoatletka krakowskiego AZS, reprezentantka Polski w sprincie, medalistka mistrzostw Europy, a przede wszystkim dwukrotna olimpijka (Meksyk 1968, Monachium 1972). W finale olimpijskim w Mo nachium w biegu na 100 m przez płotki zajęła 6 miejsce.
W naszej uczelni, z kierunku fizyki, pracami zarządu uczelnianego AZS w roku 1953 kierował Bolesław Luba, czołowy działacz i sportowiec, będący jednocześnie siatkarzem pierwszoligowego zespołu AZS Kraków. Warto też wspomnieć, że obecny dyrektor Instytutu Fizyki, dr hab. Czesław Kajtoch, w latach studenckich był reprezentantem sekcji koszykówki klubu uczelnianego AZS UJ.
Czesław Michalski
