Mieczysława Romankówna
W lipcu 1962 r. Rada Wydziału Filozoficzno-Historycznego WSP w Krakowie powołała na etat docenta w Katedrze Historii Literatury Polskiej kierowanej przez prof. Jana Nowakowskiego dr hab. Mieczysławę Romankównę. Spełniała ona oczekiwania grona zatrudnionych w Uczelni nie tylko polonistów. Łączyła bowiem doświadczenia wieloletniego nauczyciela szkół średnich z kompetencjami pracownika nadzoru pedagogicznego oraz doświadczonego, powszechnie cenionego literaturoznawcy, którego zainteresowania prozą polską XIX wieku, szczególnie romantyzmem mogły wzbogacić obszar badawczy zespołu Katedry.
Urodzona 18 sierpnia 1910 r. w Krakowie, edukację odbywała w Państwowym Żeńskim Gimnazjum Humanistycznym im. S. Sczanieckiej w Łodzi, a następnie studiowała filologię polską w Uniwersytecie Jagiellońskim, uzyskując dyplom magistra po napisaniu monografii czasopisma literackiego „Pszczółka Krakowska” (1918–1822) pod kierunkiem prof. Stanisława Pigonia w 1935 r. Ujawniła w tej pracy umiejętności nieprzeciętne, skoro jej promotor rekomendował rzecz do druku w serii Biblioteki Krakowskiej (1939). Z perspektywy historyka prasy mogę potwierdzić celność decyzji promotora, do dziś pozycja ta wyróżnia się swym charakterem i stanowi przykład kompetentnie napisanej monografii czasopisma.
Mieczysława Romankówna została nauczycielką, ucząc języka polskiego i historii w Prywatnym Gimnazjum i Liceum Żeńskim Janiny Czapczyńskiej w Łodzi, zaś po dwuletniej praktyce nauczycielskiej uzyskała w 1937 r. Dyplom Nauczyciela Szkół Średnich, zdając egzamin przed Komisją Egzaminów Państwowych na Nauczycieli Średnich w Warszawie. Łódź stała się dla M. Romankówny miejscem żywszej działalności w środowiskach twórczych, rozwinęła działalność publikacyjną. W 1938 r. znalazła się w składzie redakcji „Kolumny Łódzkiej”, dodatku do „Kuriera Łódzkiego”, została członkiem Komisji Wydawniczej Łódzkiego Oddziału Towarzystwa Polonistów Rzeczypospolitej Polskiej. Rok później powołano ją w skład komitetu redakcyjnego jednego z ważniejszych czasopism naukowych w kraju — „Prac Polonistycznych”. Wybuch wojny w 1939 r. sprowadził ją do Krakowa, pracowała najpierw w szpitalu, a później w okienku pocztowym. Te zajęcia pozwoliły jej na stosunkowo bezpieczne prace w tajnym nauczaniu, a także na prace badawcze nad twórczością Elizy Orzeszkowej. Na podstawie napisanych wtedy rozpraw, które złożyły się na opublikowaną 3 lata później książkę Na nowych drogach. Studia o Elizie Orzeszkowej, w lipcu 1945 r. uzyskała tytuł doktora na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jej promotorem był prof. Stanisław Pigoń.
Po zakończeniu działań wojennych wróciła do zawodu nauczycielskiego, ucząc w średnich szkołach krakowskich (1945–1948); a od 1948 r. podjęła pracę w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych. Praca jej spotykała się z wysoką oceną, stąd też po powstaniu w Warszawie w 1954 r. Centralnego Ośrodka Pedagogicznego Szkolnictwa Artystycznego stała się jego konsultantem oraz kierownikiem Sekcji Przedmiotów Humanistycznych w Zespole Metodyczno-Programowym Szkolnictwa Artystycznego w Krakowie, hospitując szkoły artystyczne w województwach krakowskim i kieleckim (1954–1962). W 1956 r. Minister Kultury i Sztuki powołał ją w skład Prezydium Rady Naukowej Centralnego Ośrodka Pedagogicznego Szkolnictwa Artystycznego.
Mimo tych pedagogiczno-organizacyjnych obowiązków M. Romankówna nie zaniedbywała pracy badawczej. Nadal interesowała się twórczością Elizy Orzeszkowej, ale też zafascynowała ją biografia i twórczość Narcyzy Żmichowskiej, działalność entuzjastek, fascynowała się procesem emancypacji kobiet i twórczością romantyków, którym poświęciła uwagę edytorską. Przygotowywała do druku i komentarzami zaopatrzyła Wiesława K. Brodzińskiego (1946, 1947, 1948, 1949), Zemstę A. Fredry (1946, 1947, 1948, 1949), Anhellego J. Słowackiego (1946, 1947), Śluby panieńskie (1947) i Dożywocie A. Fredry (1949), Pieśni Janusza i poezje wybrane W. Pola (1949).
Główne miejsce zajęła jednak edycja korespondencji Narcyzy Żmichowskiej: Listy (t. 1 1957, t. 2 1960) i następne, która stała się podstawą przewodu habilitacyjnego przed Radą Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w 1960 r. Recenzentami w jej postępowaniu habilitacyjnym byli znakomici uczeni, profesorowie: Konrad Górski, Stanisław Pigoń, Jan Nowakowski, Kazimierz Wyka. Edycja listów autorki Poganki potwierdziła sprawność metodologiczną i erudycję habilitantki, głęboką znajomość archiwaliów, przygotowanie edytorskie i wysoką kompetencję humanisty. Przedsięwzięcie zostało trafnie podjęte z uwagi na doniosłość i znaczenie tego rodzaju badań zarówno nad twórczością Żmichowskiej, jak nad ujęciem narodu w zaiste dramatycznym epizodzie jego dziejów. Zdaniem prof. Stanisława Pigonia „sposób wykonania oprawy filologicznej, krytycznej i komentatorskiej w wydaniu Listów Żmichowskiej może dobrze unaocznić, ile to nowych ustaleń i oświetleń, ile znacznych zdobyczy naukowych chowa się w porządnym na oko aparacie edytorskim, może dowieść do jakiego stopnia tak wykonane zadanie staje się samo dziełem naukowym”.
Pamięć o profesor Mieczysławie Romankównej jest też pamięcią jej sukcesów dydaktycznych i organizacyjnych w Instytucie Filologii Polskiej. Pod jej opieką powstało ponad sto prac magisterskich, dwie prace doktorskie, pisała kilkanaście recenzji prac doktorskich. Kierowała Studium Przedmiotów Fakultatywnych, była członkiem Senatu Uczelni, przez trzy lata pełniła funkcje prodziekana Wydziału Filologiczno-Historycznego (1965–1968), kierowała Komisją Dyscyplinarną dla Studentów (blisko 6 lat). Ale przede wszystkim była świetnym nauczycielem akademickim, przyjaznym, aczkolwiek wymagającym wiele od studentów, cenionym przez współpracowników i przyjaciół.
Jerzy Jarowiecki
