Współpraca 

Zdzisław Noga

Zbliżanie do siebie narodów…

W dniu 10 maja 2004 roku doktor Hubert Schneider z Uniwersytetu Ruhry w Bochum otrzymał Medal Akademii Pedagogicznej w Krakowie. Został wyróżniony za wieloletnią organizację seminariów studentów historii z Krakowa i Bochum. Z jego inicjatywy doszło do pierwszego spotkania jeszcze w 1989 roku. Studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego i ówczesnej Wyższej Szkoły Pedagogicznej dyskutowali wówczas w Oświęcimiu. Rok później wybrani przez koła naukowe obu krakowskich uczelni młodzi historycy znaleźli się po raz pierwszy w Bochum. Od tego czasu w wymianie uczestniczyło ponad 200 studentów polskich i tyle samo niemieckich

Utarł się zwyczaj, że seminaria odbywają się dwuetapowo. W pierwszym studenci niemieccy przyjeżdżają do Polski i najpierw przebywają dłuższy czas sami w Oświęcimiu. Pracują tam w bibliotece, archiwum, prowadzą dyskusje dotykające często spraw podstawowych dla ludzkiej egzystencji. Gdyby pobyt młodych Niemców ograniczył się wyłącznie do Oświęcimia, z jakim obrazem Polski powróciliby do domów?

Po kilku dniach studenci przybywają do najpiękniejszego polskiego miasta — do Krakowa. Tu spotykają się z polskimi koleżankami i kolegami, zwiedzają miasto i wreszcie odbywają seminarium, które prowadzą samodzielnie, ucząc się przy tym (co szczególnie dla polskich studentów ważne) zasad dyskusji, ustalania porządku obrad i podsumowania wyników prac, co dzieje się na zebraniach plenarnych. Początkowo seminaria te odbywały się w Krakowie. Po jakimś czasie organizatorzy doszli do wniosku, że — dla lepszej integracji i efektywności — lepiej będzie odbywać seminarium poza miejscem zamieszkania. Dwukrotnie zorganizowano je w Sandomierzu, raz w Zakopanem. Studenci pracują w trzech grupach roboczych. W każdej z tych grup Polacy i Niemcy przygotowują referaty na podobne, wspólnie wcześniej ustalone tematy, a następnie rozpoczyna się dyskusja. Młodzi adepci nauki historycznej przekonują się bowiem, że te same zagadnienia w historiografii polskiej i niemieckiej są często przedstawiane inaczej. Mimo gorących debat nigdy nie brakło dobrej woli zrozumienia i koleżeńskich relacji. Tym bardziej, że druga część seminarium odbywa się w Niemczech. Studenci krakowscy poznają tam najpierw Uniwersytet w Bochum, warunki i sposób studiowania, styl życia niemieckich studentów (mieszkają w ich domach). Zapoznają się również z historią i teraźniejszością Zagłębia Ruhry. Mają okazję do poznania słynnych zabytków Kolonii, Akwizgranu i Münster. Natomiast seminarium odbywa się w zacisznym miejscu, gdzie młodzież sama przygotowuje posiłki i znajduje czas na zabawę. Od 15 lat corocznie grupa młodych Niemców wynosi z seminariów doktora Schneidera kompetentną i głęboką wiedzę nie tylko o historii Polski, ale też o jej teraźniejszości. Nie ulega wątpliwości, że to najlepszy sposób na przełamywanie barier, obalanie wzajemnych stereotypów, słowem — najlepsza inwestycja w przyszłość stosunków polsko-niemieckich. Warto tu jeszcze dodać, że wielu niemieckich uczestników tej wymiany związało się zawodowo z problematyką polską. Pracują obecnie w opiniotwórczych instytucjach i mediach. Wielu odbyło studia w Krakowie w ramach programu Socrates.

Inicjator i spiritus movens tej współpracy, Hubert Schneider urodził się w Karlsruhe 15 lutego 1941 roku. Pochodził z rodziny o silnych tradycjach socjalistycznych, antynazistowskich, i tym poglądom pozostał wierny przez całe życie. Nie miał jednak łatwego dzieciństwa. Właściwie nie znał swojego ojca, który zginął jak żołnierz pod Lwowem w 1944 roku. Po ukończeniu szkoły powszechnej nie miał pieniędzy na dalszą naukę. Został przysposobiony do zawodu kupca i wykonywał go kilka lat, przygotowując się jednocześnie do matury w gimnazjum wieczorowym. Dopiero po maturze podjął studia nauczycielskie. W szkole pracował jednak tylko kilka miesięcy. Już w 1971 roku został asystentem w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Karlsruhe. Jednocześnie prowadził badania naukowe. Pod kierunkiem wybitnego historyka, prof. Gottfrieda Schramma przygotował rozprawę doktorską o sowieckim monopolu handlowym, którą bronił na Uniwersytecie we Freiburgu w 1972 roku. W 1974 roku podjął pracę w Uniwersytecie Ruhry w Bochum. Jego pasją było nauczanie. Znany jest w środowisku jako ten, który ma zawsze czas dla studentów, doradzi i pomoże. Jako odpowiedzialny z ramienia Uniwersytetu za kontakty z Polską, pomaga również stale polskim studentom w Bochum.

Jego aktywność społeczna nie ogranicza się wyłącznie do spraw polskich. W 1994 roku był jednym z założycieli stowarzyszenia Erinern für die Zukunft i od początku pełni tam funkcję przewodniczącego. Głównym celem Stowarzyszenia jest upamiętnienie byłych mieszkańców Bochum pochodzenia żydowskiego, którzy w okresie narodowego socjalizmu stali się ofiarami systemu. Zaangażowanie w problematykę polską i żydowską poświadcza dobitnie, że Hubert Schneider nie boi się trudnych wyzwań, że jego rozumienie historii ma nie tylko aspekt naukowy, ale również wymiar moralny i polityczny. Za swoją działalność już został odznaczony Medalem Zasłużonych dla Uniwersytetu Jagiellońskiego (1999). Jego aktywność została doceniona również w macierzystym uniwersytecie, który wyróżnił go własnym Medalem (2003). Nie ulega wątpliwości, że i Medal Akademii Pedagogicznej doktor Hubert Schneider otrzymał w pełni zasłużenie.

Zdzisław Noga