Renata Ciesielska-Kruczek
Polskie biblioteki akademickie w Unii Europejskiej
W dniach 23-25 czerwca 2004 roku w Bibliotece Głównej Politechniki Łódzkiej odbyła się konferencja naukowa pt. „Polskie biblioteki akademickie w Unii Europejskiej”, w której uczestniczyli bibliotekarze z Polski i zagranicy
Organizatorem konferencji była Biblioteka Główna Politechniki Łódzkiej, która jest przykładem centrum biblioteczno-informacyjnego o standardzie europejskim. Biblioteka ta, łącząc przyjazną dla użytkownika architekturę wnętrz z bogatym wachlarzem usług, nabrała cech nowoczesnego ośrodka wspierającego proces naukowy, dydaktyczny i edukacyjny uczelni.
W czasie trzech dni trwania obrad odbyło się siedem sesji tematycznych. Referaty w sesjach pierwszego dnia obrad dotyczyły problemu standaryzacji funkcjonowania bibliotek i ich roli w „erze społeczeństwa informacyjnego”. W Polsce pomiary efektywności i statystykę biblioteczną prowadzi Zespół ds. Standardów dla Bibliotek Naukowych. Badanie dynamiki zmian zachodzących w bibliotekach przyczynia się do poprawy jakości usług, a także pozwala planować kierunki ich rozwoju.
Następnym blokiem tematycznym były zagadnienia prawne UE w odniesieniu do bibliotek. „Europejskim parasolem ochronnym” dla bibliotek , archiwów i informacji jest EBLIDA (European Bureau of Library, Information and Documentation Associations). Europejskie Biuro Stowarzyszeń Bibliotek, Informacji i Dokumentacji promuje i ochrania interesy wymienionych sektorów oraz profesjonalistów z nimi związanych.
Drugi dzień konferencji zdominowała problematyka finansowania bibliotek i gospodarowania tymi środkami. Przedstawione zostały możliwości i sposoby pozyskiwania środków finansowych przez polskie biblioteki w ramach działania Funduszy Strukturalnych Unii Europejskiej i krajowych programów rozwoju nauki. Tempus, eTen, eLearning, 6 Program Ramowy, eContent, Socrates, Leonardo da Vinci, Kultura 2000 — to tylko wybrane programy przyczyniające się do budowania społeczeństwa informacyjnego opartego na wiedzy, w których mogą uczestniczyć biblioteki. A celem nadrzędnym tych starań jest stworzenie warunków szkołom wyższym i ośrodkom naukowo- -badawczym o charakterze dydaktycznym do współdziałania w tworzeniu Europejskiej Przestrzeni Badawczej.
Analizy i porównania przychodów i kosztów w bibliotekach krajów UE łączyły się z próbami odpowiedzi na pytanie o źródła finansowania i strukturę kosztów bibliotek akademickich.
Funkcjonowanie bibliotek, usługi informacyjne i obsługa użytkowników — to tematy trzeciego dnia obrad. Większość polskich bibliotek akademickich to biblioteki hybrydowe „wykorzystujące zarówno przestrzeń wirtualną, jak i fizyczną i oferujące dostęp do szeregu drukowanych i elektronicznych źródeł”. Taka biblioteka narzuca konieczność rozszerzania i „hybrydyzacji” umiejętności zawodowych bibliotekarzy, a także użytkowników.
Studium porównawcze: Usługi informacyjne w polskich bibliotekach szkół wyższych na tle usług bibliotek zachodnioeuropejskich wysoko ocenia informację w bibliotekach naszego kraju. Jakość świadczonych usług stawia je na równi z bibliotekami uczelni europejskich.
Jedna z sesji tego dnia dotyczyła zainteresowania odbiorców czasopismami dostępnymi w wersji online oraz ich zakupu. Istotnym kierunkiem zmian oczekiwanym przez świat nauki jest uzyskanie powszechnego dostępu do piśmiennictwa naukowego. Model open access jednoczy działania autorów publikacji, ich odbiorców, a przede wszystkim bibliotekarzy.
Podsumowując, należy stwierdzić, że biblioteki uczelniane czekają nowe wyzwania. Proces boloński zapoczątkowany w 1999 roku powinien doprowadzić do stworzenia w 2010 r. Europejskiej Przestrzeni Szkolnictwa Wyższego. Wszystkie poczynania pracowników bibliotek akademickich (działalność naukowa i dydaktyczna, pozyskiwanie finansów, znajomość prawa w odniesieniu do bibliotek, analiza potrzeb użytkownika) służą podniesieniu usług bibliotecznych. Służą czytelnikowi.
Renata Ciesielska-Kruczek
