Mariola Strączek
Edukacja i bezpieczeństwo
28 kwietnia 2004 roku w Instytucie Nauk o Wychowaniu Akademii Pedagogicznej w Krakowie odbyło się „Forum Prewencji Kryminalnej”. Seminarium zostało zorganizowane przez studentów INoW AP działających w Kole Naukowym Prewencji Socjalnej. Patronat honorowy nad spotkaniem objął Małopolski Komendant Wojewódzki Policji gen. nadinsp. Andrzej Woźniak
Seminarium zgromadziło wiele ważnych osób reprezentujących głównie środowisko policyjne oraz pracowników naukowych Akademii Pedagogicznej. Forum spotkało się z dużym zainteresowaniem także ze strony studentów naszej uczelni. Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in. insp. Aleksander Borkowski — Komendant Wojewódzki Policji w Gorzowie Wielkopolskim, insp. Bogdan Klimek — zastępca Komendanta Wojewódzkiego w Krakowie, podinsp. Wacław Orlicki — zastępca Komendanta Miejskiego Policji w Krakowie oraz nadkom. Renata Wiah z Biura Służby Prewencyjnej Komendy Głównej Policji. Z „Gazety Policyjnej” była pani Grażyna Bartuszek. Ponadto w seminarium wzięła udział Jolanta Grzesiuk, dyrektor przedszkola w Jastrzębiu Zdroju oraz Krzysztof Linowski z Wyższej Szkoły Biznesu i Przedsiębiorczości w Ostrowcu Świętokrzyskim. Seminarium zaszczycili swą obecnością także prof. Bożena Muchacka, dziekan Wydziału Pedagogicznego AP oraz prof. Marian Zakrzewski, prorektor ds. studenckich AP.
W programie seminarium znalazły się prezentacje programów prewencyjnych realizowanych przez policję a także liczne wykłady dotyczące problematyki edukacji dla bezpieczeństwa i prewencji kryminalnej. Również studenci reprezentujący koła naukowe z Zielonej Góry i Ostrowca Świętokrzyskiego oraz Koło Naukowe Prewencji Socjalnej AP przedstawili swoje dotychczasowe osiągnięcia w zakresie profilaktyki społecznej i prewencji kryminalnej. Zademonstrowali też opracowane przez siebie programy profilaktyczne. Główny temat Forum Prewencji Kryminalnej stanowiło bezpieczeństwo i sposoby jego kształtowania w środowisku lokalnym. Ważnym założeniem była edukacja dla bezpieczeństwa oraz propagowanie działań profilaktycznych i prewencyjnych mających na celu podnoszenie poziomu bezpieczeństwa ogólnego, podejmowanych przez różne podmioty we współpracy ze społecznością lokalną.
Ze szczególną uwagą słuchaczy spotkało się wystąpienie insp. Aleksandra Borkowskiego, w którym zaprezentował on program prewencyjny „Lupo” (lubiany policjant) realizowany w szkołach podstawowych i gimnazjalnych w ramach „Akademii Bezpieczeństwa”. Jest to program edukacyjno-wychowawczy, który ma na celu edukację dla bezpieczeństwa oraz ograniczenie negatywnych zjawisk wśród dzieci i młodzieży, a przewidziany na 9 lat. W klasach początkowych wykorzystuje się przyjazne dziecku materiały prewencyjne: plany lekcji, mały elementarz bezpieczeństwa. Policjanci w swych działaniach wykorzystują maskotkę policji — tygryska Lupo, który jest bardzo lubiany przez dzieci, co z kolei podnosi efektywność wszelkich oddziaływań wychowawczych. Na tym etapie ważne jest wyposażenie dzieci w podstawową wiedzę z zakresu bezpieczeństwa oraz uświadomienie zagrożeń, jakie mogą napotkać w najbliższym środowisku. W klasach IV–VI program „Lupo” nastawiony jest już bardziej na rozwijanie konkretnych umiejętności, m.in. unikania lub neutralizacji zagrożeń oraz kształtowania postaw zgodnych z prawem; sprzyja także wdrażaniu właściwych zachowań w sytuacjach kryzysowych. Z kolei w klasach gimnazjalnych w ramach „Akademii Bezpieczeństwa” realizuje się wychowanie przez sport. Podejmowane działania mają na celu wykorzystanie wszystkich walorów sportu, m.in. uczą zdrowej rywalizacji, przyjmowania z godnością porażki. Dzięki temu młodzi ludzie mogą właściwie spożytkować swoją energię, w ciekawy sposób spędzić czas wolny. Dodatkową korzyścią jest eliminowanie skłonności do zachowań przestępczych, co jest szczególnie ważne w zagrożonych patologią środowiskach nieletnich. W ramach programu organizowane są turnieje sportowe, m.in. Turniej Piłki Nożnej Drużyn Podwórkowych, który cieszy się ogromnym zainteresowaniem młodzieży. Ponadto poprzez „Akademię Bezpieczeństwa” policjanci aktywizują społeczność lokalną na rzecz wychowania młodego pokolenia, co ma znaczenie dla bezpieczeństwa mieszkańców w przyszłości. Należy podkreślić, że do tej pory program „Lupo” przyniósł niezwykle pozytywne efekty, co świadczy o jego doskonałym przygotowaniu. Liczba czynów karalnych popełnianych przez nieletnich zmalała o 42%. Kolejną zaletą „Akademii Bezpieczeństwa” jest kompleksowy i systemowy charakter jej działania — ciągłość oddziaływania przez kilka lat oraz realizacja programu przez kilka podmiotów.
Kompleksowe podejście do zagadnienia bezpieczeństwa i prewencji kryminalnej zaprezentował podinsp. Wacław Orlicki. Małopolscy policjanci współpracują od kilku lat z holenderskimi funkcjonariuszami na rzecz przygotowania policji do rozwijania lokalnych inicjatyw służących poprawie bezpieczeństwa. Od ubiegłego roku współpraca ta została zdominowana przez program „Zintegrowana Polityka Bezpieczeństwa”. Jego realizację rozpoczęto od powiatów suskiego i olkuskiego, a następnie rozszerzono na krakowski, bocheński, oświęcimski oraz Kraków. Stosowane w Holandii pomysły i rozwiązania stały się inspiracją do przeprowadzenia zmian w strukturze i organizacji małopolskich szkół, osiedli mieszkaniowych oraz „miasteczka studenckiego” AGH. To ostatnie uchodzi za jedno z najbardziej niebezpiecznych miejsc w Krakowie — 14 hektarów z akademikami i hotelami, w których mieszka 10 tysięcy studentów i pracowników naukowych — cechuje je więc duża migracja i anonimowość. Na poziom bezpieczeństwa „miasteczka” w znaczący sposób wpływa też bliskość stadionu piłkarskiego „Wisły”. Kwestia zapewnienia tam bezpieczeństwa stała się priorytetem dla władz uczelni, samorządowców i oczywiście policji, która prowadzi intensywne działania prewencyjne, a także pracuje na rzecz zwiększenia świadomości wiktymologicznej, szczególnie młodych osób. Projekt poprawy bezpieczeństwa na terenie „miasteczka” w ramach „Zintegrowanej Polityki Bezpieczeństwa” przyjmuje wprowadzenie, zgodnie ze wzorami holenderskimi, wielu zmian urbanistycznych i architektonicznych. Obejmują one m.in. stworzenie nowego układu ciągów pieszych, zainstalowanie oświetlenia i budowę ogrodzenia. Konkretne propozycje zmiany przestrzeni miasteczka zostały opracowane przy wsparciu koordynatorów holenderskich, krakowskich policjantów oraz specjalistów z AGH oraz Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej. Podstawą całego programu jest przekonanie, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo obywateli nie może być wyłącznie sprawą policji. Podjęte działania opierają się na przekonaniu, że poziom bezpieczeństwa lokalnego jest uzależniony od właściwie przebiegającej współpracy różnych podmiotów: policji, samorządu terytorialnego, urzędu miasta, ale również członków społeczności lokalnej. Istotą programu jest prostota prowadzonych w jego ramach działań: dla danego problemu należy szukać konkretnego rozwiązania. Przykład holenderski pokazuje, że prostymi metodami, dostosowanymi do wymagań sytuacji, można wiele zdziałać. Ważne jest, aby połączyć siły i działać wspólnie.
„Forum Prewencji Kryminalnej” zakończyło się dyskusją uczestników na temat perspektyw prewencji kryminalnej oraz możliwości zwiększenia poczucia bezpieczeństwa społeczności lokalnych. Zastanawiano się także nad możliwościami eliminowania różnych zagrożeń społecznych, aby mogło wzrosnąć poczucie bezpieczeństwa mieszkańców środowisk lokalnych.
Mariola Strączek
