Odeszli 

Marian Niziołek (1937–2003)

Marian Niziołek urodził się 6 grudnia 1937 r. w Czatkowicach koło Krzeszowic w rodzinie inteligenckiej. W Krzeszowicach ukończył szkołę średnią ogólnokształcącą oraz Państwową Szkołę Muzyczną w klasie fortepianu. W latach 1956–1961 studiował na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, uzyskując w 1961 r. magisterium z prawa. Przez dwa lata był aplikantem w Sądzie Wojewódzkim w Krakowie. W 1963 r. zdał egzamin sędziowski, a w 1970 r. adwokacki. Po ukończeniu aplikacji adwokackiej otworzył przewód doktorski. Pracę doktorską obronił w 1972 r. i wtedy też został powołany na stanowisko adiunkta w Instytucie Historyczno-Prawnym UJ, a później w Instytucie Administracji i Zarządzania UJ.

W 1980 r. został kierownikiem Biblioteki Wydziałowej Prawniczej UJ. W 1981 r. ukończył studia podyplomowe w zakresie bibliotekoznawstwa i informacji naukowej i zdobył kwalifikacje bibliotekarza dyplomowanego.

Od roku 1984 Marian Niziołek związał się z Wyższą Szkołą Pedagogiczną w Krakowie wygrywając konkurs na dyrektora Biblioteki Głównej tej Uczelni. W 1987 r. otrzymał stanowisko starszego kustosza dyplomowanego. Kierując przez okres 2 kadencji systemem biblioteczno-informacyjnym WSP znacznie rozbudował bazę lokalową biblioteki, opracował regulamin systemu biblioteczno-informacyjnego WSP, który został wprowadzony w życie w 1985 roku jako pierwszy tego typu akt w ogólnokrajowej sieci bibliotek WSP. W tym też roku wprowadził, po wcześniejszym przeszkoleniu pracowników całej sieci, nowy system katalogowania zbiorów bibliotecznych. Zainicjował i nadzorował prace nad tzw. systemem SYNABA.

W 1994 r. został kierownikiem Archiwum WSP. Po ukończeniu kursu kancelaryjno-archiwalnego otrzymał tytuł archiwisty zakładowego. Opracował Jednolity rzeczowy wykaz akt dla WSP jako załącznik do Instrukcji Kancelaryjnej. Przez cały czas był zaangażowany w działalność naukową, prowadzoną przez Sekcję Archiwów instytucji Naukowych i Szkół Wyższych przy Zarządzie Głównym Stowarzyszenia Archiwistów Polskich w Warszawie.

W 2002 r. Marian Niziołek obchodził jubileusz 40-lecia pracy zawodowej. W naszej uczelni przepracował 19 lat. Przez całe życie uczył się, zdobywał kolejne dyplomy. Znał biegle język angielski i rosyjski, dobrze sobie radził z łaciną i niemieckim oraz „orientował się”, jak mówił skromnie, we włoskim.

Bogatą wiedzę prawniczą i bibliotekarską wykorzystywał podczas prowadzonych przez wiele lat zajęć dydaktycznych najpierw w Katedrze Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej, a później w Instytucie Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej AP, w zakresie prawa bibliotecznego z elementami prawa autorskiego i oświatowego oraz na studiach podyplomowych w Instytucie Nauk o Wychowaniu, w zakresie prawa rodzinnego i opiekuńczego.

Marian Niziołek prowadził własne badania nad rozwojem polskiego ustawodawstwa bibliotecznego z myślą o przygotowaniu publikacji na ten temat. Występował również z referatami na wielu konferencjach naukowych oraz recenzował kilka prac naukowych.

Od 1965 r. czynnie działał w ZNP oraz zaangażował się w pracę społeczną w organach samorządowych Dzielnicy Krowodrza. Pracował również w Zarządzie Okręgu Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, pełniąc w latach 1997–2002 funkcję zastępcy przewodniczącego.

Za swoje dokonania był wielokrotnie nagradzany i odznaczany, m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Krzyżem Zasługi oraz licznymi odznaczeniami lokalnymi.

Po odejściu do Archiwum utrzymywał serdeczne kontakty ze wszystkimi pracownikami Biblioteki Głównej. Przychodził na wszystkie uroczystości, seminaria i wystawy. Uczestniczył w wycieczkach organizowanych przez BG.

30 września 2003 roku miał przejść na emeryturę. Planował zorganizować spotkanie pożegnalne z przyjaciółmi, do których zaliczał wszystkich swoich współpracowników. Odszedł nagle... 5 lipca 2003 roku.

Nie dane mu było pożegnać się i skorzystać z zasłużonego odpoczynku, zrealizować ambitnych planów wydawniczych, nacieszyć się sukcesami synów i wnucząt, z których był bardzo dumny. Najmłodszy wnuk miał dziadka zaledwie jeden tydzień.

Żegnamy przyjaciela, który był człowiekiem cichym i skromnym w taki sposób, w jaki potrafią być ludzie o ogromnej wiedzy, umiejętnościach i kulturze osobistej. Człowieka życzliwego, wyrozumiałego i do głębi serdecznego. Wspaniałego dyrektora, kolegę, męża, ojca i dziadka. Zawsze takim pozostanie w naszej pamięci i zawsze będzie żył wśród nas.

Urszula Szczepka

Andrzej Notkowski (1946–2003)

12 sierpnia 2003 r. Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa poniósł niepowetowaną stratę. Odszedł profesor Andrzej Notkowski, historyk, prasoznawca...

Andrzej Notkowski urodził się w 1946 roku w Poznaniu. Studia historyczne odbył w latach 1964–1969 w Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1969–1992 pracował w Instytucie Badań Literackich PAN w Warszawie, a w latach 1989–1995 przeszedł na służbę państwową. Pracował kolejno w Biurze Prasowym Rządu jako doradca ministra — kierownik Działu Analiz, w Ministerstwie Przekształceń Własnościowych jako doradca ministra — kierownik Zespołu Prasowego, w Ministerstwie Obrony Narodowej jako dyrektor Biura Prasy. Jednocześnie zajmował się pracą dydaktyczną na różnych szczeblach szkolnictwa i w różnych instytucjach: w Instytucie Historii UW, Stołecznym Uniwersytecie Powszechnym, na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej (tzw. zajęcia humanizujące) oraz w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Kielcach. Pracował też jako nauczyciel historii w szkołach średnich i podstawowych. Od 1995 r. był zatrudniony na stałe w obecnej Akademii Pedagogicznej w Krakowie na stanowisku profesora nadzwyczajnego, pracując równocześnie w uczelniach niepaństwowych: w Szkole Wyższej im. Pawła Włodkowica w Płocku i w Wyższej Szkole Dziennikarskiej im. Melchiora Wańkowicza w Warszawie. W MON m.in. kierował reorganizacją wojskowej służby prasowej i organizował zagraniczną kampanię promocyjną przed przyjęciem RP do NATO-wskiego programu „Partnerstwo dla Pokoju”.

Andrzej Notkowski w wieku 30 lat (1976 r.) uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych na podstawie rozprawy Polska prasa prowincjonalna Drugiej Rzeczypospolitej 1918–1939, napisanej pod kierunkiem prof. Andrzeja Garlickiego. W wieku 40 lat (1986 r.) uzyskał tytuł doktora habilitowanego (Prasa w systemie propagandy rządowej w Polsce w latach 1926–1939. Studium techniki władzy), zaś w wieku 51 lat (1997 r.) tytuł profesora nauk humanistycznych. Zajmował się głównie historią prasy polskiej XIX i XX wieku. W swojej dyscyplinie należał do ścisłej krajowej czołówki. Był autorem 150 prac naukowych, m.in. 6 książek i 30 obszernych studiów w czasopismach i seryjnych wydawnictwach naukowych. Prace te prezentują wysoki poziom naukowy i stanowią poważny wkład w badania nad dziejami Polski w latach 1864–1939, są powszechnie cytowane przez badaczy krajowych i zagranicznych oraz chętnie czytane przez studentów.

Badania nad prasą starał się Profesor ujmować na szerokim tle rozmaitych uwarunkowań działalności wydawniczej. Prasa — jak twierdził — jest specyficznym, niemal lustrzanym odbiciem życia społecznego we wszystkich jego przejawach, odmianach i barwach. Uwzględniał zatem zagadnienia prawa prasowego, problematykę ekonomiczną, kontekst kulturalno-oświatowy, socjodemograficzny, infrastrukturę techniczną, socjologię środowisk dziennikarskich i funkcje prasy w społeczeństwie. W takiej postaci bowiem badania historii prasy są swoistym „mikrokosmosem” (to ulubione słowo Profesora) nauk humanistycznych i społecznych, i tylko w takich obraz działania prasy może być pełny.

Profesor Andrzej Notkowski to także wspaniały, dociekliwy badacz małych ojczyzn, regionalista a także sumienny biograf, historyk idei, dokumentalista, historyk polskich mediów, środków komunikowania społecznego, prowadzący działalność popularyzatorską i publicystykę polityczną. Współautor scenariuszy widowisk historyczno-oświatowych dla Telewizji Edukacyjnej (Program I TVP), autor audycji historycznych dla Programu I i Radia Bis, felietonów recenzyjnych w „Nowych Książkach”, a także publicysta polityczny m.in. w „Tygodniku Solidarność” i Radiu Wolna Europa. Był utalentowanym dydaktykiem, jego wykłady z dziejów Polski, historii prasy i prasoznawstwa współczesnego cieszyły się wielkim zainteresowaniem. Wypromował 2 doktorów, 50 magistrów, 23 licencjatów.

Był członkiem Polskiego Towarzystwa Historycznego i Stowarzyszenia Autorów ZAiKS, Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich oraz Komisji Prasoznawczej PAN przy Oddziale w Krakowie. Odznaczony został m.in. Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem KEN.

Andrzej Notkowski był człowiekiem niezwykłym, otwartym i życzliwym, o wielkim intelekcie. Niejednokrotnie z zachwytem słuchaliśmy jego wystąpień na różnych konferencjach, radach Instytutu, posiedzeniach Katedry i podziwialiśmy jego sposób myślenia, wypowiadania się, otwartość w formułowaniu sądów. Szczerych, nienapastliwych.

Andrzej nigdy się nie skarżył. Gdy dowiedział się o strasznej chorobie, nie zwolnił tempa pracy, niemal do ostatnich chwil służył radami swym seminarzystom, poprawiał ich prace, napawał ich i nas swym optymizmem. Wierzyliśmy, że wróci...

12 sierpnia Jego serce przestało odmierzać czas. Stało się to w Zakopanem, do którego pojechał, by spotkać się z przyjaciółmi i ukochanymi górami. Został pochowany na cmentarzu w Podkowie Leśnej. Odszedł w pełni sił twórczych, Znakomity Uczony, Przyjaciel, Kolega. Tej pustki nie da się wypełnić.

Andrzeju, Profesorze, „Odszedłeś tak nagle, że ani uwierzyć, ani się pogodzić”.

Halina Kosętka