|
Artykuły z poprzednich numerów: |
O sporcie
Kontynuujemy informacje o sportowej uczelni naszego miasta, Akademii Wychowania Fizycznego, której celem jest rozwój i kształcenie wysokokwalifikowanych kadr w dziedzinie kultury fizycznej i turystyki dla potrzeb oświaty, systemu ochrony zdrowia, kultury i gospodarki. Sposobność ku temu szczególna, bowiem Uczelnia obchodzi jubileusz 75-lecia.
Dziś Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie jest dwuwydziałową uczelnią wyższą o pełnych prawach akademickich, mającą względnie ustabilizowaną kadrę naukową, nowoczesną bazę materialną i dobre perspektywy dalszego rozwoju. W ramach dwóch Wydziałów: Wychowania Fizycznego i Rehabilitacji Ruchowej działają 3 instytuty (Instytut Fizjologii Człowieka, Instytut Nauk Humanistycznych i Instytut Turystyki i Rekreacji), 12 katedr, 44 zakłady naukowe, 3 pracownie naukowe. Uczelnia zatrudnia 635 pracowników etatowych. W gronie 321 nauczycieli akademickich jest 48 samodzielnych pracowników naukowo-dydaktycznych w tym 14 profesorów tytularnych, 34 profesorów uczelnianych i 2 doktorów habilitowanych.
Na obu wydziałach w 2001 r. kształciło się na studiach dziennych, wieczorowych i zaocznych w ramach 3 kierunków studiów (wychowanie fizyczne, turystyka i rekreacja, rehabilitacja ruchowa) i 5 specjalności łącznie ok. 3700 studentów. Kształcenie kadr dla potrzeb sportu odbywa się w ramach kierunku wychowanie fizyczne, poprzez różne specjalizacje realizowane na III i IV roku studiów. Oprócz regularnych form AWF prowadzi Studium Doskonalenia i Kształcenia Kadr, które realizuje różnego rodzaju kursy i studia podyplomowe, które mają na celu zdobywanie lub podnoszenie kwalifikacji w zakresie kierunków zasadniczego kształcenia. W zależności od rodzaju i formy kształcenia kandydaci otrzymują uprawnienia instruktora, trenera II klasy, bądź dyplom ukończenia studiów podyplomowych. Od 1998 r. w AWF funkcjonuje także Studium Doktoranckie.
Wiodące kierunki badań naukowych obejmują w szczególności przyrodnicze i humanistyczne podstawy wychowania fizycznego, sportu, rehabilitacji leczniczej, turystyki i rekreacji. Przez wiele lat w badaniach dominowała problematyka biologicznych i społecznych uwarunkowań rozwoju fizycznego oraz sprawności ruchowej dzieci i młodzieży. Na kanwie tych nurtów rozwinęła się nowa dyscyplina - antropomotoryka, która ma szereg osiągnięć w badaniach nad uwarunkowaniami i rozwojem motoryki w wychowaniu fizycznym i sporcie.
Sukcesów naukowych przysporzyły AWF również badania nad funkcjami i wydolnością organizmu ludzkiego, dotyczące zwłaszcza termodynamiki, przemiany gazowej i fizjologii mięśni. W Uczelni działa także klub sportowy AZS AWF Kraków zrzeszający 278 zawodników, w tym 157 studentów. Klub prowadzi 9 sekcji sportowych, wśród których pierwszoplanowe miejsca zajmują: lekkoatletyka, kajakarstwo górskie, wioślarstwo, narciarstwo. Do osiągnięć zasługujących na szczególne podkreślenie zaliczyć należy udział lekkoatletów: Marcina Urbasia i Marcina Nowaka oraz kajakarzy górskich: Michała Staniszewskiego, Sławomira Mordarskiego, Beaty Grzesik i Andrzeja Wójsa w Igrzyskach XXVII Olimpiady w Sydney w 2000 r. Z kolei w Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2002 w Salt Lake City snowboardzistka Jagna Marczułajtis wywalczyła 4 miejsce w slalomie gigancie równoległym. Marcin Nowak na Mistrzostwach Europy w Monachium w 2002 r. zdobył z kolegami brązowy medal w sztafecie 4x100 m, był też drugi na Mistrzostwach Polski w biegu na 100 i 200 m. Szpadzista Michał Sobieraj w 2002 r. został srebrnym medalistą w turnieju drużynowym podczas Mistrzostw Europy w Moskwie, a ósmym zawodnikiem Mistrzostw Polski w Katowicach.
W poprzednim numerze "Konspektu" informowaliśmy, że na przestrzeni całej swojej historii krakowska AWF wykształciła na różnych kierunkach i rodzajach studiów ponad 20 tysięcy absolwentów. Wśród absolwentów było i jest wielu wybitnych trenerów, nauczycieli wychowania fizycznego, pracujących na naszej uczelni. Spośród tego grona przedstawiliśmy już: Tadeusza Jarosińskiego, Leszka Krzeszowiaka, Macieja Biedę, Wiesława Badurę, Boguchwała Fularę, Janusza Mendiuka, Barbarę Orłowską, Małgorzatę i Ignacego Tokarzów. W dalszej kolejności nakreślimy sylwetki nauczycieli i trenerów Klubu Uczelnianego AZS oraz osiągnięcia prowadzonych przez nich sekcji sportowych: Janinę Ciężki (narciarstwo), Andrzeja Kotarbę (piłka koszykowa i piłka nożna), Barbarę Gołąb (tenis stołowy). Absolwenci krakowskiej AWF pracują także w Studium Wychowania Fizycznego i Sportu AP, są to: Marta Jakubas, Michał Malarz, Elżbieta Sionko, Krystyna Sterkowicz i Zofia Wójtowicz-Szczotka.
Informowaliśmy również, że wielu absolwentów naszej uczelni pracuje na AWF i pełni tam szereg odpowiedzialnych funkcji. Jednym z nich jest polonista, były pracownik Instytutu Filologii Polskiej AP, a zarazem wybitny alpinista, obecnie kierownik Zakładu Alpinizmu AWF, profesor Andrzej Matuszyk.
Andrzej Matuszyk urodził się w 1936 roku w Tarnowie. Po ukończeniu Liceum Ogólnokształcącego w Nowym Sączu studiował na Wydziale Dziennikarskim Uniwersytetu Warszawskiego, a następnie na filologii polskiej w WSP w Krakowie. W 1961 r uzyskał tu stopień magistra na postawie pracy Twórczość liryczna Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej w latach 1922-1939. Od ukończenia studiów do roku 1975 był pracownikiem naukowo-dydaktycznym Katedry Historii Literatury Polskiej. W tym czasie odbył także jednoroczny staż pedagogiczny w VIII Liceum Ogólnokształcącym. W latach 1969-1975 pracował jako kierownik Biblioteki IFP oraz nauczyciel akademicki (w trybie zajęć zleconych). Prowadził zajęcia dydaktyczne z zakresu historii literatury staropolskiej, literatury współczesnej, historii literatury dla dzieci i młodzieży oraz nauk pomocniczych historii literatury.
W latach 1975-1977 pracował w redakcji Bibliografii turystyki górskiej, w krakowskim Oddziale Instytutu Turystyki. Jednocześnie prowadził zajęcia dydaktyczne z zakresu kultury, sztuki, etnografii i historii turystyki w Instytucie Obsługi Ruchu Turystycznego AWF w Krakowie. W tym samum czasie ukończył Studium Trenerów Alpinizmu i otrzymał dyplom trenera alpinizmu II klasy. W 1977 r. podjął pracę w powstającym na krakowskiej AWF Zakładzie Alpinizmu, współpracując ze znanym alpinistą, profesorem Ryszardem Koziołem. Zakład ten do niedawna był jedyną w Polsce placówką uczelnianą zajmującą się alpinizmem. Zasługi Andrzeja Matuszyka w tworzeniu profilu organizacyjnego, naukowego i dydaktycznego tej jednostki (obecnie Zakład Alpinizmu i Turystyki Kwalifikowanej) są ogromne, kieruje nim bowiem od 1981 roku.
W 1980 r. obronił z wyróżnieniem pracę doktorską, dotyczącą humanistycznych problemów alpinizmu, która została opublikowana w 1979 r. pt. Wartości estetyczne przyrody Tatr w "Ziemiorodztwie Karpatów" Stanisława Staszica jako składnik genezy ideologii taternictwa. Główny nurt jego zainteresowań naukowych sytuuje się w obrębie humanistycznych - antropokulturowych, psychospołecznych, a także historycznych - problemów sportów wspinaczkowych. Opublikował ponad 40 artykułów i recenzji. W 1997 r. habilitował się na podstawie rozprawy Humanistyczne podstawy teorii sportów przestrzeni (na przykładzie alpinizmu). Był promotorem ponad sześćdziesięciu prac magisterskich z zakresu metodyki i historii turystyki
Wspinanie się, turystyka i góry to trzy pasje naukowe i dydaktyczne Andrzeja Matuszyka. Zaczynał od turystyki górskiej w Beskidzie Wyspowym i Gorcach, a następnie w Tatrach. Po ukończeniu kursu wspinaczkowego w Krakowskim Klubie Wysokogórskim w roku 1967 zaczął wspinać się w Tatrach. Dwukrotnie brał udział w obozach sportowych Klubu Wysokogórskiego i Polskiego Związku Alpinizmu w Kaukazie Centralnym. Uczestniczył w wyprawach alpinistycznych w góry Spitsbergenu, zdobywał Tirich-Mir (Hindukusz Pakistański), atakże brał udział w międzynarodowym obozie alpinistycznym w górach Mongolii. Równolegle intensywnie zajmował się szkoleniem wspinaczkowym, w latach 1971-1980 prowadził zajęcia praktyczne i teoretyczne na kursach wspinaczkowych (skałkowych, tatrzańskich letnich i zimowych w ośrodku Polskiego Związku Alpinizmu w "Betlejemce" na Hali Gąsienicowej). Kierował szkoleniem w Krakowskim Klubie Wysokogórskim, a w Komisji Szkolenia Polskiego Związku Alpinizmu odpowiadał za szkolenie instruktorów. W latach 1976-1985 pracował w krakowskiej Międzyklubowej Komisji Egzaminacyjnej i Kwalifikacyjnej w zakresie taternictwa, zaś w 1978 r. wykładał w zaocznym Studium Trenerów Alpinizmu w miejscowej AWF.
Taternictwa i alpinizmu dotyczą jego relacje z wypraw górskich, recenzje książek oraz studia i szkice o taternictwie i alpinizmie jako zjawisku kultury, m.in.: O poznawaniu ideologii alpinizmu z punktu widzenia humanistycznej wiedzy o kulturze fizycznej (w: Alpinizm w badaniach naukowych, Kraków 1981) i U źródeł ideologii taternictwa (Kraków 1985). Andrzej Matuszyk jako autor artykułów z zakresu sportu, turystyki, dotyczących Tatr i Zakopanego współpracuje z redakcją Polskiego Słownika Biograficznego. Jako redaktor, edytor i konsultant, a także jako autor pracuje dla krakowskiego wydawnictwa książek górskich AT, jest także członkiem redakcji przygotowywanej przez katowickie wydawnictwo STAPIS encyklopedii alpinizmu i kolegium redakcyjnego rocznika "Wierchy".
Kierowany przez niego 6-osobowy Zakład Alpinizmu zajmuje się przede wszystkim dydaktyką przedmiotu turystyka szkolna, jest to przedmiot obowiązkowy dla nauczycieli wychowania fizycznego. Wspinaczka skałkowa i na sztucznej ścianie jest w programie studiów przedmiotem fakultatywnym, Zakład prowadzi też specjalizację instruktorską w tym zakresie. Andrzej Matuszyk jest także autorem programu przedmiotu turystyka w wychowaniu fizycznym. Żona Ewa, absolwentka AWF we Wrocławiu, instruktor rehabilitacji, również interesowała się wspinaczkami, brała m.in. udział w wyprawach w góry Norwegii i w Hindukusz.
Czesław Michalski
Copyright © "Konspekt"
Kraków, grudzień 2002
Statystyka