Informacja naukowa

Następny artykuł
Poprzedni artykuł
Strona główna

Ewa Piotrowska, Renata Zając

Narzędzia poszukiwań w internecie

W internecie istnieje wiele narzędzi ułatwiających poruszanie się po jego zasobach i odnajdywanie potrzebnych informacji.

Jednymi z nich są wyszukiwarki, które są narzędziami automatycznie indeksującymi adresy internetowe; dzięki działaniu specjalnych programów, tzw. pająków nieustannie przeszukują sieć. Użytkownik komunikuje się z wyszukiwarką za pomocą graficznego interfejsu wpisując w pole lub formularz słowa kluczowe (z możliwością uzupełnienia ich o operatory Boole'a - and, not, or, near). Wyszukiwarka przetwarzając zapytanie prezentuje w odpowiedzi tytuły znalezionych stron WWW z krótką adnotacją o zawartości oraz odnośnikiem hipertekstowym umożliwiającym wyświetlenie dokumentu. Do największych światowych wyszukiwarek internetowych należą między innymi:

AltaVista (http://www.altavista.com/),
Excite (http://www.excite.com/),
Google (http://www.google.com/),
Yahoo (http://www.yahoo.com/),
a z polskich:
Infoseek (http://infoseek.icm.edu.pl),
NEToskop (http://www.netoskop.pl),
Szukacz.pl (http://www.szukacz.pl)
Yandex.pl (http://www.yandex.pl).

Inną grupę stanowią wyszukiwarki specjalistyczne, poświęcone określonej tematyce, np. wyszukiwarki naukowe. Zaprezentujemy tutaj kilka z nich.

Scirus (http://www.scirus.com/) - to profesjonalny program przeszukujący strony uczelni wyższych i prywatne strony pracowników naukowych. Poszukuje informacji także w tekstach artykułów recenzowanych w procesie wydawniczym oraz w bazach danych np.: ScienceDirect, MEDLINE on BioMedNet, IDEAL, Beilstein on ChemWeb, US Patent Office, Mathemetics Preprint Server, CogPrints i NASA. Oprócz stron WWW wyszukuje także pliki pdf, postscript, tex i pliki programu Word, które często są niewidoczne dla innych narzędzi przeszukujących internet. W rezultatach wyszukiwań otrzymujemy osobno informację o ilości znalezionych stron WWW i o artykułach w czasopismach. Dodatkowo pojawia się lista terminów związanych ze słowami użytymi w naszym pytaniu, które również możemy wykorzystać w poszukiwaniach. Istnieje też możliwość wysłania wyników wyszukiwań pocztą elektroniczną lub zapisywania ich na twardym dysku komputera.

Bardzo ciekawe są wyszukiwarki serwisu naukowego Resource Discovery Network (RDN), z którym współpracuje 60 uniwersytetów i instytucji naukowo-badawczych Wielkiej Brytanii. Gromadzi on źródła starannie selekcjonowane, indeksowane i opisywane przez specjalistów z danej dziedziny. RDN dzieli się na kilka niezależnych serwisów gromadzących źródła internetowe z różnych dziedzin: Health and Life Sciences (BIOME); Engineering, Mathematics and Computing (EEVL); Humanities (Humbul); Physical Sciences (PSIgate); Social Sciences, Business and Law (SOSIG).

Przedstawimy bliżej tylko dwa serwisy - z humanistyki i nauk społecznych, ponieważ wszystkie inne posiadają podobnie działające programy przeszukujące i mają podobnie zorganizowaną witrynę internetową.

Humbul (http://www.humbul.ac.uk/) - kataloguje źródła internetowe z humanistyki (filozofia, historia, lingwistyka, literatura porównawcza, religia i in.). W rezultatach wyszukiwania oprócz opisu zawartości strony, możemy otrzymać dodatkowe dane o wyszukanej stronie (typ dokumentu, język, hasła przedmiotowe i in.).

SOSIG (http://www.sosig.ac.uk/) - Social Science Information Gateway - bezpłatny serwis dla naukowców, studentów i praktyków z dziedziny nauk społecznych, biznesu i prawa. Zawiera ponad 50 000 stron WWW skatalogowanych według szczegółowych dziedzin ułożonych alfabetycznie. Po wpisaniu hasła "adolescent" otrzymałyśmy 84 opisy stron internetowych. Co ciekawe wyszukano nie tylko słowo "adolescent", ale także "adolescents", "adolescence" i "adolescentology". Przy opisach znalezionych stron istnieje pole Subject Section(s), w którym znajdują się odnośniki do haseł związanych z przedmiotem naszych poszukiwań. Realizując wyszukiwanie hasła "adolescent" otrzymałyśmy odsyłacze do Teaching Methods, Secondary Education i Educational Psychology.

Poszukując informacji internauci coraz częściej wykorzystują też multiwyszukiwarki, przeszukujące równocześnie kilka wyszukiwarek. Polecamy korzystanie z polskiej multiwyszukiwarki Emulti (http://www.emulti.pl), która łączy pracę: NEToskop, NetSprint.pl, Szukacz.pl, Wirtualna Polska, Yandex.pl, Altavista, Excite, HotBot, Infoseek, WebCrawler.

Innym narzędziem ułatwiającym poruszanie się po internecie i szybkie przeglądanie, tym razem zasobów bibliotecznych, są katalogi wirtualne (rozproszone). Dzięki powstaniu komputerowych katalogów i internetowi informacja o zbiorach bibliotek jest dostępna w każdym miejscu na świecie. Zwykle użytkownik przegląda katalog wybranej biblioteki, albo wielu bibliotek, a w konsekwencji korzysta z różnych programów obsługujących katalogi biblioteczne. Znacznym uproszczeniem przy poszukiwaniach tego typu są istniejące w internecie systemy udostępniające informację z wielu baz danych. Wspólną ich cechą jest możliwość przeszukiwania rozproszonych baz za pomocą ujednoliconego interfejsu, bez konieczności zmiany strategii wyszukiwania. Z jednego miejsca możliwy jest dostęp do katalogów obsługiwanych pierwotnie przez zróżnicowane systemy zarządzania i osadzonych na odmiennych platformach sprzętowych. Można jednocześnie, w ciągu np. 60 sekund, przeszukiwać kilkadziesiąt katalogów. Szybkość przeszukiwania baz jest limitowana sprawnością najwolniejszego z współpracujących katalogów.

KaRo (http://karo.umk.pl) - Katalog Rozproszony Bibliotek Polskich to system, który daje dostęp do ok. 60 bibliotek polskich (w tym NUKat, katalogów największych polskich uczelni i in.). Wszystkie zaznaczone katalogi można przeszukiwać równocześnie wybrać tylko jeden z nich.

KVK (http://www.ubka.uni-karlsruhe.de/kvk.html) - Karlsruher Virtuel Katalog jest programem Biblioteki Uniwersytetu w Karlsruhe. Przeszukuje równocześnie niemieckie katalogi centralne, katalogi szwajcarskie, największe katalogi francuskie, brytyjskie, włoskie, hiszpańskie, norweskie i szwedzkie oraz amerykańskiej Library of Congress. Umożliwia przeglądanie ok. 75 milionów opisów książek i czasopism znajdujących się w katalogach bibliotecznych i handlowych na całym świecie. Katalogi, które chcemy przejrzeć należy wcześniej zaznaczyć na liście.

vCuc (http://www.nlc-bnc.ca/8/6/index-e. html ) - Virtual Canadian Union Catalog to system National Library of Canada. Może przeszukiwać równocześnie kilka lub jeden wybrany katalog kanadyjskich bibliotek akademickich i specjalnych, aby ułatwić przeszukiwanie pogrupowano je według regionów. Katalog daje też możliwość wysyłania rezultatów wyszukiwań e-mailem.

Wymienione katalogi są nowoczesnymi, bardzo dobrymi narzędziami poszukiwań. Zachęcamy do korzystania z witryny internetowej Biblioteki Głównej AP. W dziale Ciekawe linki przygotowaliśmy ikonę Katalogi wirtualne, w której można znaleźć opisane wyżej katalogi.

Ewa Piotrowska, Renata Zając