Jubileusze

Następny artykuł
Poprzedni artykuł
Strona główna

Gabriela Meinardi

25 lat minęło...

Instytut Neofilologii w październiku 2002 r. rozpoczął 26. rok swojej działalności. Taka rocznica skłania zawsze do podsumowań, refleksji nad dokonaniami, do snucia planów na przyszłość

W ciągu 25 lat istnienia Instytut wyraźnie zaznaczył swoją obecność w Uczelni, przede wszystkim poprzez prężny rozwój naukowy młodej kadry, która go tworzyła. Zakład Filologii Romańskiej założony w 1977 r. już w 1983 stał się katedrą, a w 1991 r., po spełnieniu odpowiednich wymogów, uzyskał status instytutu.

25 lat IN
Prof. A. Van Crugten z żoną oraz prof. S. Karolak

W jego obecnej strukturze znalazło się Nauczycielskie Kolegium Języka Francuskiego (od 1990 r.), kierowane początkowo przez Ryszarda Siwka, a obecnie przez Krzysztofa Błońskiego. W 1991 r. dołączono doń Nauczycielskie Kolegium Języka Angielskiego, którego kierownikiem jest od początku Mariusz Misztal. Oba kolegia są jednymi z młodszych "dzieci" krakowskiej AP. W skład Instytutu, poza wymienionymi kolegiami, wchodzą 4 Katedry: Językoznawstwa, Literatur Zachodnioeuropejskich, Studiów Europejskich, Dydaktyki Języków Obcych i Pracownia Dydaktyki Języka Francuskiego.

Kadra

Istniejący ćwierć wieku Instytut, przez 20 lat (1981-2001) kierowany był przez prof. Stanisława Karolaka (od roku dyrektorem jest prof. Teresa Muryn). Kolejne kadencje dyrektorowania S. Karolaka to dla IN okres ciągłego rozwoju kadry naukowej, nieustannego doskonalenia pracy dydaktycznej i rosnącego dorobku naukowego. Swój szybki rozwój kadra zawdzięcza znakomitej atmosferze sprzyjającej twórczej pracy i badaniom naukowym, stworzonej przez pracujących tu uczonych o międzynarodowej sławie. Uczestniczą oni intensywnie w kształceniu kadry naukowej nie tylko w AP, ale także w innych polskich uczelniach. Sam prof. Karolak wypromował 23 doktorów w Akademii Pedagogicznej, Uniwersytecie Śląskim, Uniwersytecie Jagiellońskim i in., recenzował 15 przewodów habilitacyjnych i 19 doktorskich. Samodzielni pracownicy naukowi brali udział jako recenzenci w kilkudziesięciu przewodach doktorskich w różnych uczelniach polskich oraz w przewodach habilitacyjnych w kraju i za granicą.

W latach 1982-2002 w IN nadano 25 doktoratów i 7 stopni doktora habilitowanego - w tym 3 przewody doktorskie zostały przeprowadzone w "co-tutelle" przy współudziale promotorów z Francji. Wiele z tych dysertacji zostało wyróżnionych i pochlebnie ocenionych przez znanych naukowców także na forum międzynarodowym. Należeli do nich tacy profesorowie jak: Pierre Lerat i Gaston Gross z Uniwersytetu Paris XIII, Marc Wilmet z Uniwersytetu Wolnego w Brukseli, Lorenzo Renzi z Uniwersytetu w Padwie, Alain Berrendonner z Fryburga oraz belgijski pisarz Guy Vaes. Wyróżnione prace zostały opublikowane w Wydawnictwie Naukowym AP.

O niezwykle szybkim, jak na 25 lat, rozwoju Instytutu świadczy obecny stan kadry: 11 profesorów, 19 adiunktów, 15 asystentów, 5 starszych wykładowców, 8 wykładowców i 8 lektorów. Poza tym IN zatrudnia 2 pracowników administracyjnych i 3 bibliotekarzy. Z Instytutem współpracują na stałe lektorzy z Francji, Belgii, Włoch, Anglii i USA. Zajęcia powierzano również profesorom z innych uczelni współpracujących z naszą uczelnią. Dwóm profesorom szczególnie związanym, naukowo i emocjonalnie, z IN nadano doktoraty honoris causa AP - otrzymali je w 1996 r. prof. Alain Van Crugten z Brukseli i w 1999 roku prof. Gaston Gross z Paryża.

Studia i studenci

Sukcesywny rozwój Instytutu to nie tylko zwiększający się stan kadry naukowej, ale również coraz większa liczba studentów chętnych do nauki języka francuskiego. System kształcenia w IN stara się sprostać wymaganiom i zróżnicowanym oczekiwaniom kandydatów na ten kierunek studiów.

W IN można uzyskać wykształcenie wyższe magisterskie w zakresie filologii romańskiej na 5-letnich studiach dziennych lub 2-letnich studiach dziennych uzupełniających dla absolwentów kolegiów językowych, a także na studiach zaocznych w różnych formułach. Kolegia nadają studentom tytuł licencjata. Od dwóch lat Instytut nie prowadził oddzielnej rekrutacji do NKJF, zwiększając jednocześnie limit przyjęć na filologię romańską i wprowadzając dwustopniowy system kształcenia. W przyszłym roku planuje się poszerzenie dotychczasowej oferty kształcenia i uruchomienie 2-letnich studiów dziennych uzupełniających dla absolwentów kolegiów języka angielskiego.

Studenci filologii specjalizują się w dziedzinie literatury, językoznawstwa, historii, metodyki i komunikacji; kolegia przygotowują studentów głównie do pracy dydaktycznej. Wszystkim studentom Instytut proponuje również zajęcia specjalizacyjne w zakresie translatoryki i języka specjalistycznego (z dziedziny hotelarstwa, prawa i handlu) z możliwością uzyskania dyplomu CCIP (Certyfikat Izby Handlowo-Przemysłowej w Paryżu). Działalność dydaktyczna prowadzona jest także w ramach współpracy z Belgią. Ponad 25-letnia wymiana lektorów zapewnia studentom lepszy kontakt z żywym językiem, jak również możliwość poznania kultury francuskojęzycznej Belgii, jej historii, cywilizacji i literatury.

Kontaktom z językiem sprzyja też wymiana studencka utrzymywana od kilku lat z ośrodkami uniwersyteckimi we Francji, Belgii, Włoszech, Anglii, Hiszpanii, Niemczech i na Cyprze, dzięki uczestnictwu w programach Tempus i Socrates--Erasmus. Od 1995 r., przy współpracy z Instytutem Historii, IN prowadzi pod kierunkiem prof. Józefa Łaptosa, pokolegialne Studium Integracji Europejskiej, którego celem jest wprowadzenie problematyki europejskiej do zajęć z zakresu cywilizacji francuskiej i angielskiej. Studenci francuskojęzyczni mają również możliwość sprawdzenia swoich zdolności teatralnych w działającym przy NKJF teatrze "Entr'Acte" - prowadzonym przez Janinę i Krzysztofa Błońskich. Od kilku lat przy współpracy i wsparciu finansowym Ambasady Francuskiej organizowany jest w Krakowie Międzynarodowy Festiwal Teatrów Studenckich. Grupa teatralna z AP odniosła już kilka międzynarodowych sukcesów, uczestnicząc w podobnych imprezach za granicą.

Działalność naukowo-badawcza

Jak wspomniano, działalność Instytutu to nie tylko dydaktyka w szerokim tego słowa znaczeniu. W IN prowadzi się systematyczne badania naukowe i prace badawczo--rozwojowe w kilku zakresach odpowiadających specjalizacji poszczególnych katedr. Trzem pracownikom Instytutu przyznano uzupełniające środki finansowe w ramach grantów z KBN na realizację prac naukowo-badawczych z udziałem partnerów zagranicznych (prof. S. Karolak i dr Małgorzata Nowakowska realizują projekty językoznawcze, a prof. J. Łaptos projekt z dziedziny integracji europejskiej).

W zakresie językoznawstwa podejmowane prace badawcze dotyczą zarówno językoznawstwa synchronicznego, jak i diachronicznego i rozwijane są w ramach problemu: badanie i doskonalenie nauczania języka polskiego i języków obcych (słownictwo i dydaktyka). W dziedzinie literaturoznawstwa badania koncentrują się na takich kwestiach jak: autobiografia; mit a literatura - mit a naród; literatura kolonialna i literatura francuskojęzyczna Belgii. Wszystkie te badania prowadzone są we współpracy z ośrodkami zagranicznymi z Francji, Belgii i Włoch. Prace naukowe w dziedzinie glottodydaktyki dotyczą badania i doskonalenia nauczania języków obcych, zwłaszcza w zakresie teorii tłumaczenia. W ramach historii i cywilizacji krajów romańskich przedmiotem studiów jest Europa Środkowa od IV-XX wieku, a badania koncentrują się głównie na pogłębianiu wiedzy o stosunkach polsko-francuskich i międzynarodowych w Europie Środkowej XIX-XX wieku, a także na stosunkach Polski z Belgią. W 1996 r. opublikowane zostały materiały z międzynarodowej konferencji na temat Pamięć zbiorowa w procesie integracji Europy, zorganizowanej przez Katedrę Studiów Europejskich.

Owocem tej wielotorowej działalności naukowej jest duża ilość książek i artykułów. Pracownicy naszego instytutu publikują w licznych czasopismach naukowych, krajowych i zagranicznych o wysokiej randze. Są referentami na wielu międzynarodowych konferencjach i kongresach. Sam Instytut również organizował lub współorganizował serię konferencji na temat językoznawstwa romańskiego i słowiańskiego (we wrześniu 2000 r. odbyła się w naszej uczelni 10. konferencja z tego cyklu). Katedra Literatur Zachodnioeuropejskich, kierowana przez prof. R. Lubas-Bartoszyńską, zorganizowała do tej pory 4 konferencje o zasięgu międzynarodowym: w 1987 r. La Jeune Belgique et la Jeune Pologne, w 1992 r. Nauczanie literatury w szkole średniej, w 1993 r. Autobiografia literacka: ou en sommes - nous dans les recherches autobiographiques?, i w 1997 r. Paris en France et ailleurs, jadis et aujourd'hui. Materiały ze wszystkich tych konferencji ukazały się drukiem i znajdują się w zbiorach naszej biblioteki. Wydawnictwo Naukowe AP wydało do tej pory 6 numerów "Studia Romanica" (dawniej "Prace Romanistyczne").

Pracownicy IN są też aktywnymi członkami wielu międzynarodowych towarzystw naukowych, komitetów i komisji, rad naukowych i redakcyjnych. Co więcej, prof. S. Karolak i prof. Leszek Bednarczuk są członkami PAU w Krakowie.

Współpraca zagraniczna i biblioteka

Bardzo owocna jest wspomniana już współpraca Instytutu z wieloma uczelniami zagranicznymi, która realizowana jest na podstawie formalnych umów i indywidualnych kontaktów naukowych. W 1991 r. prof. Karolak otrzymał wysokie francuskie odznaczenie kawalera Orderu Palm Akademickich i tytuł profesora honorowego Uniwersytetu Wolnego w Brukseli, a w 1996 r. nadano mu doktorat honoris causa Uniwersytetu Paris XIII.

Współpraca naukowa i dydaktyczna IN z Belgią ma najdłuższą historię, liczy prawie tyle samo lat co filologia romańska. Jej wynikiem są nie tylko rozprawa habilitacyjna i prace doktorskie, ale też liczne prace magisterskie, specjalne skrypty służące jako pomoc dydaktyczna studentom polskim i belgijskim, a także zbiory biblioteczne.

Biblioteka Instytutu Neofilologii rozwijała się razem z nim i ulegała kolejnym reorganizacjom. Stanowi podstawowy i niezbędny warsztat pracy naukowo-dydaktycznej dla pracowników i studentów nie tylko naszej uczelni. Zwiększając sukcesywnie księgozbiór i dostosowując jego zasób do tematyki prowadzonych badań i programów studiów - biblioteka stara się sprostać coraz to nowym wyzwaniom. Ograniczona powierzchnia lokalowa i skromne, w stosunku do potrzeb, środki finansowe zmuszają jej pracowników do prowadzenia bardzo selektywnej polityki zakupów. Dlatego tak cenne są wszelkie dary zagraniczne, jakie biblioteka otrzymuje. Od wielu lat są to dary głównie z Belgii, dzięki którym powstał unikalny i jeden z największych w Polsce, zbiór literatury belgijskiej. Innym stałym darczyńcą jest Ambasada Francuska w Warszawie, której środki finansowe pozwalają co roku realizować najpilniejsze dezyderaty pracowników i powiększać księgozbiór francuski o nowości tamtejszego rynku. Po raz trzeci w tym roku biblioteka wzbogaciła swoje zbiory o komplet 15 książek nominowanych we Francji do nagrody Goncourtów - przysłanych do oceny polskiemu jury tej nagrody. Dużo młodszy księgozbiór angielski, dzięki wieloletniemu wsparciu finansowemu partnerów zagranicznych, rozrastał się o wiele szybciej i stanowi prawie połowę zasobów bibliotecznych. Ta 25-letnia działalność biblioteki wplata się nierozłącznie w historię Instytutu i jest niejako jego wizytówką.

Wyjątkowy rok

Ostatnie miesiące zapisały się w historii IN jako szczególne i dostarczyły nam wielu powodów do satysfakcji. Ukazały się dwie obszerne książki prof. S. Karolaka: wybór najważniejszych rozpraw zatytułowany Od gramatyki do semantyki i Gramatyka kontrastywna przedimka (rodzajnika) francuskiego i angielskiego. Kolejny, godny odnotowania fakt, to otrzymanie dwóch certyfikatów podnoszących prestiż Instytutu nie tylko w kraju, ale i za granicą. Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich, w uznaniu wysokiej jakości kształcenia - na wniosek Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej - udzieliła specjalności filologia romańska akredytacji na 5 lat.

Dr Małgorzata Pamuła otrzymała "European Label" - europejski certyfikat jakości dla innowacyjnych projektów edukacyjnych - za projekt Sokrates Lingua A "Primeros Pasos". Projekt realizowany był z udziałem partnerów zagranicznych - poza M. Pamułą z Polski byli to przedstawiciele z Hiszpanii-Kraju Basków, Wielkiej Brytanii i Portugalii, a głównym koordynatorem była Elisa Vazquez z Hiszpanii-Galicji. Warto dodać, że projekt będzie kontynuowany, co rokuje nadzieję na kolejne sukcesy.

...i tak - minęło 25 lat

Trudno na pewno zamknąć 25 lat historii w tym ograniczonym miejscem podsumowaniu. Starałam się wybrać i zasygnalizować to, co było najważniejsze i decydowało o sukcesywnym rozwoju powołanego w 1977 roku kilkuosobowego Zakładu Filologii Romańskiej, który w ciągu ćwierćwiecza przekształcił się w Instytut liczący ponad 70 pracowników.

Wracając niejako do punktu wyjścia, aby zamknąć tę czasową pętlę - nie można w tym miejscu pominąć nazwisk właściwych twórców, zwłaszcza prof. Bolesława Farona, ówczesnego rektora WSP. Jego idea stworzenia nowego kierunku i zabiegi o znalezienie za granicą sojuszników, którzy zechcieliby wesprzeć tę inicjatywę kadrowo i finansowo, stała się realna dzięki pomocy Uniwersytetu Wolnego w Brukseli. Pierwszym kierownikiem nowo powołanej jednostki była prof. Urszula Dąmbska-Prokop, która również zostawiła tu ślad swojej obecności.

Po 25 latach istnienia IN nadal znajduje się w sferze reorganizacji. W ostatnim roku do jego struktury dołączono Instytut Filologii Rosyjskiej, a w najbliższej perspektywie czeka nas kolejna przeprowadzka. W tej nowej strukturze, z nieustannymi zmianami programowymi, wychodzącymi naprzeciw europejskim standardom będzie się dalej rozwijał. Jego dyrekcji i pracownikom nie brakuje bowiem odwagi w podejmowaniu trudnych decyzji i śmiałych pomysłów na przetrwanie, co pozwala optymistycznie spojrzeć w przyszłość i zmierzyć się z wyzwaniami, jakie już teraz stawia przed uczelniami proces integracji europejskiej.

Gabriela Meinardi