Konferencje

Następny artykuł
Poprzedni artykuł
Strona główna

Henryk W. Żaliński

Duchowieństwo polskie w świecie

Historia i współczesność

W dniach 17-18 października 2002 r. na Papieskim Uniwersytecie Urbaniańskim w Rzymie odbyło się VII Międzynarodowe Sympozjum Biografistyki Polonijnej pt. "Duchowieństwo polskie w świecie. Historia i współczesność". Głównym organizatorem spotkania rzymskiego był Instytut Badań Biograficznych (Institut de Recherches Biographiques) w Maisons-Alfort (Francja), kierowany przez małżeństwo-instytucję Agatę i Zbigniewa Judyckich. Nad Sympozjum tym, dedykowanym Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II, honorowy patronat objęli: kard. Józef Glemp, Prymas Polski, kard. Zenon Grocholewski, Prefekt Kongregacji Edukacji Katolickiej i abp. Szczepan Wesoły, delegat Prymasa Polski ds. Duszpasterstwa Emigracji

H. W. Żaliński, M. Śliwa, H. Chudzio

Przyjmując założenie, iż biografistyka polonijna jest nierozerwalną częścią biografistyki narodowej, Instytut z Maisons-Alfort pod Paryżem, jako jedyna tego typu instytucja w Europie, prowadzi szeroko zakrojone badania dotyczące indywidualnych losów Polaków w różnych krajach świata, zajmuje się tworzeniem archiwum osobowego Polonii, wydaje na bieżąco "Kwartalniki Biograficzne Polonii" obejmujące terytorialnie cały świat, a także osobne zeszyty biograficzne zawierające biogramy współczesnej Polonii brytyjskiej, francuskiej, austriackiej, belgijskiej i luksemburskiej oraz przygotowuje wydanie pomnikowego, wielotomowego Ilustrowanego Słownika Biograficznego Polonii Świata. Bardzo ważnym elementem działalności podparyskiego Instytutu są organizowane od 1996 r. międzynarodowe sympozja, na które przyjeżdżają uczeni, publicyści i dziennikarze polonijni z całego świata. Sympozja takie odbyły się w Londynie - 1996 r., Paryżu - 1997 r., Rzymie - 1998 r., Wiedniu - 1999 r., Krakowie - 2000 r. (współorganizowane przez Pracownię Biografistyki naszej uczelni), Brukseli - 2001 r. i ostatnie, omawiane w niniejszym szkicu - w Rzymie. Pierwsze trzy sympozja miały charakter ogólny i ukazywały losy Polaków żyjących na obczyźnie oraz ich wkład w rozwój cywilizacji, kultury i nauki krajów osiedlenia, na przestrzeni wieków. Następne spotkania miały już ściśle określoną tematykę. Sympozjum wiedeńskie poświęcone zostało losom Polek na obczyźnie, krakowskie - teorii biografistyki oraz pedagogom polskim i Krakowianom działającym w świecie, brukselskie (zorganizowane w Kwaterze Głównej NATO) - Polakom i osobom polskiego pochodzenia w siłach zbrojnych i policji obcych państw.

W obradach VII Sympozjum poświęconego polskim duchownym w świecie uczestniczyli min. przedstawiciele Sejmu, Senatu, Rządu, Episkopatu Polski, Polskiego Korpusu Dyplomatycznego, Polskiej Akademii Nauk (prof. Janusz Tazbir), naukowcy z ośrodków akademickich: Argentyny, Austrii, Belgii, Brazylii, Francji, Danii, Kolumbii, Niemiec, Szwajcarii, USA, Wielkiej Brytanii, Ukrainy, Włoch oraz z Polski (Białystok, Bydgoszcz, Częstochowa, Gdańsk, Katowice, Kielce, Kraków, Lublin, Olsztyn, Poznań, Toruń, Rzeszów, Warszawa), rektorzy Polskich Misji Katolickich z Francji i Argentyny, a także cała grupa polskich duchownych i sióstr zakonnych pracujących w różnych krajach świata. Wszystkie nadesłane na Sympozjum 64 artykuły, zostały opublikowane w tomie pt. Duchowieństwo polskie w świecie, pod red. Agaty i Zbigniewa Judyckich, zaś na sesjach plenarnych 22 autorów wytypowanych przez organizatorów wygłosiło swoje referaty.

Sympozjum towarzyszyły dwie publikacje książkowe. Oprócz wymienionego wyżej tomu referatów ukazał się też słownik biograficzny autorstwa Agaty i Zbigniewa Judyckich zawierający ponad 1000 życiorysów polskich kapłanów i sióstr zakonnych pełniących współcześnie posługi religijne w różnych krajach świata. Z okazji Sympozjum wybito też okolicznościowy pins oraz wydrukowano piękny plakat autorstwa Leszka Wiśniewskiego, artysty grafika z Austrii.

W obradach rzymskiego Sympozjum uczestniczyło trzech pracowników naukowych z naszej uczelni: rektor, prof. Michał Śliwa - reprezentujący Instytut Politologii, mgr Hubert Chudzio i piszący te słowa Henryk Żaliński z Instytutu Historii. Referaty pracowników Akademii Pedagogicznej dotyczyły historii, ukazywały bowiem prace polskich duchownych w świecie w latach minionych. Zostały dobrze przyjęte przez uczestników Sympozjum; odwoływano się do nich w dyskusji i w rozmowach kuluarowych.

Pierwszym chronologicznie był referat prof. Michała Śliwy, który ukazywał sylwetkę Michała Boyma - polskiego jezuity, misjonarza i podróżnika, posiadającego szczególne uzdolnienia matematyczno-przyrodnicze, żyjącego w latach 1612-1659. Prowadził on pracę misyjną na wyspie Hajnan, będącej dla władców chińskich miejscem zesłania niepokornych mandarynów, oponentów władzy i zwykłych zbiegów. Na wyspie tej pojawił się jako pierwszy Polak i drugi Europejczyk, po zakonniku portugalskim Bento de Mottosie. Michał Boym posiadając zaufanie cesarza Chin został wysłany w 1651 roku w poselstwie do papieża Innocentego X. Mimo wielu trudności dotarł do Rzymu, przywożąc ze sobą kilka gotowych do druku rękopisów. Był autorem wielu dzieł, w których zaznajomił ówczesną Europę z cywilizacją chińską, opisał florę i faunę Chin, przedstawił stan matematyki, filozofii, medycyny i farmacji tego kraju, opracował osiemnastokartonowy Atlas chiński.

Również niezwykłe było życie polskiego misjonarza jezuity Maksymiliana Ryłły (1802-1848), którego losy przedstawił w swoim referacie Hubert Chudzio. Otrzymawszy staranne wykształcenie w Orvieto, Nawarze i Rzymie ojciec Ryłło opuścił "wieczne miasto" i prowadził działalność misyjną na Bliskim Wschodzie, w Mezopotamii, Syrii i Libanie. Był wyśmienitym kaznodzieją, którego nazywano często "drugim Pawłem". Ten niezwykły jezuita był twórcą kolegium św. Józefa w Bejrucie (późniejszego Uniwersytetu św. Józefa). Mimo oddalenia od kraju pamiętał o Polsce. Współpracował z polskimi zmartwychwstańcami w Rzymie i Hotelem Lambert w Paryżu. Zmarł podczas misyjnej podróży po Nilu.

Referat Henryka Żalińskiego poświęcony był działalności księdza Ludwika Postawki (1839-1923) rektora Katolickiej Misji Polskiej w Paryżu. Najciekawszym, a zarazem najniebezpieczniejszym okresem życia ks. Postawki były czasy wojny francusko-pruskiej (1870-1871) i Komuny Paryskiej. W latach 1867-70 ks. Postawka pracował jako wikary w paryskiej parafii św. Augustyna, w dzielnicy zwanej przez Francuzów "la petite Pologne". Gdy wybuchła wojna i wszyscy pracujący w tej parafii duchowni francuscy odmówili przyjęcia obowiązków kapelanów wojsk francuskich, on dobrowolnie zgłosił gotowość służby. Uczestniczył w wielu bitwach, m.in. w Reichshaffen, pod Sedanem i pod Champigny. W czasie Komuny Paryskiej ks. Postawka z narażeniem życia sprawował zastępczo funkcję proboszcza w parafii św. Trójcy, prowadził też działalność duszpasterską w czterech innych parafiach, które zostały opuszczone przez przestraszonych księży francuskich oraz pełnił obowiązki kapelana w wojskowym szpitalu zakaźnym, gdzie przebywało prawie tysiąc żołnierzy chorych na czarną ospę.

W następnym dniu po zakończeniu Sympozjum 19 października 2002 r. w siedzibie Stacji Naukowej PAN w Rzymie odbył się III Salon Książki Polonijnej zorganizowany przez Stowarzyszenie Autorów, Dziennikarzy i Tłumaczy w Europie i jego prezesa Agatę Kalinowską-Bouvy. Zaprezentowano na nim prace polskich pisarzy, poetów, publicystów i redaktorów, a także oficyn wydawniczych, reprezentujących łącznie dwanaście krajów świata. W Salonie wziął udział czwarty przebywający w Rzymie pracownik naukowy naszej uczelni - prof. Bolesław Faron, dyrektor Instytutu Filologii Polskiej, który wystąpił jako autor i wydawca.

Uczestnicy Sympozjum Biograficznego zostali zaproszeni na dwa uroczyste przyjęcia do polskich ambasad w Rzymie. Pierwsze z nich odbyło się w Ambasadzie RP przy Stolicy Apostolskiej (amb. Hanna Suchocka), drugie w Ambasadzie RP przy Kwirynale (amb. Michał Radlicki). W czasie spotkań w polskich ambasadach wręczono nominacje nowym członkom Akademii Historii i Literatury Polskiej i Słowiańskiej im. A. Mickiewicza oraz Medale Honorowe "Polonia Semper Fidelis". Wyróżnienia te otrzymało kilku uczestników Sympozjum przybyłych z Polski, Watykanu, Niemiec i USA. Sympozjum oraz wszystkim spotkaniom i uroczystościom towarzyszyła ekipa TV Polonia a także dziennikarze radiowi i prasowi. Całość rzymskiego spotkania była bardzo dobrze przygotowana i na długo pozostanie w pamięci uczestników.

Mimo natłoku zajęć, naszej grupie krakowskiej udało się "wygospodarować" kilka wolnych godzin, w czasie których zdołaliśmy "zaliczyć" najważniejsze zabytki Rzymu, które każdy historyk powinien w swoim życiu zobaczyć (m.in. ruiny Forum Romanum, amfiteatr Koloseum, Łuk Konstantyna, Panteon, pomnik Wiktora Emanuela, przepiękne świątynie z bazyliką św. Piotra na czele i urokliwe rzymskie fontanny). Przewodnikiem naszym był świetny znawca "wiecznego miasta" red. Stanisław Dziedzic z Polskiego Radia Kraków.

Henryk W. Żaliński