Elżbieta Maria Minczakiewicz, Początki i rozwój polskiej logopedii, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 1998, 189 s.
Książka, mająca charakter monograficzny, poświęcona jest historii polskiej logopedii, dziedziny bardzo młodej, niezwykle dynamicznie rozwijającej się zwłaszcza w ostatnim ćwierćwieczu XX wieku. Do tworzenia podstaw polskiej logopedii walnie przyczynił się wielce zasłużony filolog i humanista, prof. Leon Kaczmarek (1911-1996). Jego odejście na zawsze zamknęło pewnien etap rozwoju polskiej logopedii. Praca tu prezentowana jest więc pewnego rodzaju hołdem złożonym inspiratorowi i twórcy śmiałej koncepcji teoretyczno-metodologicznej.
Książka Elżbiety M. Minaczakiewicz jest krótkim, zwięzłym, a jednocześnie pełnym treści, zarysem aktualnego stanu polskiej logopedii, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości kształcenia kadry dla potrzeb społecznych. Dokonano w niej skrótowego z konieczności, przeglądu najistotniejszych faktów dotyczących rozwoju polskiej logopedii, pretendującej do miana dyscypliny naukowej.
Praca przeznaczona jest przede wszystkim dla osób studiujących logopedię i pedagogikę na studiach dziennych, zaocznych, fakultatywnych i podyplomowych. Może spełniać zarówno ważną rolę w doskonaleniu zawodowym logopedów-praktyków, jak też w podstawowym kształceniu przyszłych logopedów. W historii polskiej edukacji, zwłaszcza w historii edukacji specjalnej, uzupełnia ona brakujący element dotyczący organizacji pomocy i opieki nad dziećmi obarczonymi wadami i zaburzeniami mowy o wielorakiej, niekiedy trudnej do ustalenia etiologii i często złożonych patomechanizmach. Ukazane przykłady rozwiązań systemowych dotyczących tej kwestii uświadamiają ogrom zmagań i trudności, na jakie napotykali otwarci i ofiarni ludzie tworzący zręby zarówno teorii, jak i praktyki logopedycznej, do których m.in. należeli Jan Siestrzyński, Władysław Ołtuszewski, Benedykt Dylewski, Jan Baudouin de Courtenay, Aleksandra Mitrinowicz-Modrzejewska, Janina Kuligowa i inni, którym nieobce były problemy zdrowia psychicznego i komfortu życia społecznego dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych obarczonych wadami i zaburzeniami mowy (np. w wyniku udarów mózgu i innych uszkodzeń neurologicznych), a tym samym potrzeby tych ludzi w zakresie szeroko rozumianej, zarówno niejęzykowej, jak też językowo-słownej komunikacji.
Elżbieta Maria Minczakiewicz, Jak pomóc w rozwoju dziecka z zespołem Downa, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2001, 255 s.
Książka ma z jednej strony charakter monografii ujmującej problem zespołu Downa i jego istoty, zaś z drugiej - poradnika metodycznego dla rodziców wychowujących dziecko z objawami tegoż zespołu oraz wspierających ich w wychowaniu, opiekunów, nauczycieli i wychowawców.
W pracy tej wyjaśniono, co to jest zespół Downa i jaka jest jego natura, jak dochodzi do powstania zakłóceń rozwoju u dziecka wywołanych złamaniem kodu genetycznego, dających w efekcie charakterystyczny wygląd i wszelkie pochodne zmian malformacyjnych u tak stosunkowo dużej populacji dzieci i młodzieży (około 10% ogółu dzieci i młodzieży z rozpoznaną niepełnosprawnością intelektualną). Ta charakterystyczna wada genetyczna, polegająca na aberracjach chromosomalnych lub delecjach chromosomów, rozpoznawalna jest już w chwili urodzenia się dziecka. Rozpoznanie jej u dziecka a zwłaszcza bliźniaków lub trojaczków - co też się zdarza - staje się przyczyną załamania się świata rodziców i wprowadzenia istotnych zmian w życie rodziny, zmian burzących dotychczasowy ład. W omawianej pracy autorka zwraca uwagę na potrzeby takiego dziecka, które podobnie jak każde inne, potrzebuje bezpieczeństwa, miłości i akceptacji ze strony swoich najbliższych, a z biegiem rozwoju i nabywanych doświadczeń, także życzliwej uwagi nauczycieli, wychowawców, opiekunów, koleżanek i kolegów. Dziecko z zespołem Downa, wbrew potocznym opiniom, zdolne jest do wielostronnego rozwoju, pod warunkiem wszak udzielenia mu adekwatnej do potrzeb pomocy i wsparcia. Książka ukazuje, w jakim kierunku winna iść pomoc; jakie metody pracy z dzieckiem walnie mogą przyczynić się do jego rozwoju; które z metod umożliwiają mu nawiązanie kontaktu ze światem, w którym żyje; jak przezwyciężać u niego skutki wszelkich wad i zaburzeń rozwoju; dysfunkcje w zakresie rozwoju mowy i szeroko rozumianej komunikacji, lokomocji i manipulacji; jak eliminować u dzieci z zespołem Downa trudne do zrozumienia i przezwyciężania upory i paroksyzmy, z którymi sobie nie radzi tak wielu rodziców i nauczycieli.
Autorka zamieściła w książce wiele przykładów metod usprawniania funkcji percepcyjno-motorycznych i aktywizujących dziecko obarczone zespołem Downa. Wskazała również na leczniczy aspekt ruchu i muzyki, które sprawiają, że dziecko pomimo swej niepełnosprawności fizycznej, a także intelektualnej, potrafi się z przyjemnością efektywnie uczyć, bawić, być szczęśliwym, przeżywać osiągane sukcesy, doznawać radości i uniesień. Podaje przykłady zabaw ze śpiewem, wierszy o tematyce bliskiej naturze każdego dziecka, a także rysowanek, które ułatwiają docieranie do niego i rozwijanie jego komunikacji ze światem.
Uzasadnienia dla zawartych w publikacji propozycji metod i podejmowanych form terapii dzieci z zespołem Downa, dostarczają zamieszczone w niej przykłady wyników badań, przeprowadzonych na wybranych próbach. Ułatwieniem do zgłębienia i zrozumienia zawiłych zagadnień związanych z istotą zespołu Downa, jak również potrzeb dziecka dotkniętego skutkami tego zaburzenia rozwoju, jest bardzo obszerna literatura przedmiotu. W aneksie autorka zamieściła ponadto przykłady wykorzystywanych narzędzi badań, służących do pomiaru efektów rozwoju dziecka z głębszą niepełnosprawnością intelektualną, tabele norm o charakterze orientacyjnym oraz wybrane programy rozwoju funkcji percepcyjno-motorycznych dla dzieci z objawami uszkodzenia mózgu. Myślę, iż z treścią prezentowanej tu książki warto się zapoznać, polegając na bogatych doświadczeniach jej autorki.
Agnieszka Wątorek
Copyright © "Konspekt"
Kraków, listopad 2002
Statystyka