|
|
Ewa Piotrowska, Renata Zając
Nowy serwis informacyjny
Oddziału Informacji Naukowej Biblioteki Głównej AP
Historia bibliotek to także historia mediów i techniki. Przez wiele wieków istniało jedno medium, do recepcji którego wystarczały umiejętność czytania. Zastosowanie mikrofilmów i mikrofisz na początku XX wieku zmieniło ten stan rzeczy. Prawdziwą rewolucję przyniósł jednak proces digitalizacji, a później powstanie internetu. Dane w postaci cyfrowej, a z czasem pełne teksty dokumentów elektronicznych, rozpoczęły tryumfalny marsz przez biblioteki już od lat 60. XX w. Biblioteki muszą podążać z duchem czasu. Od lat stale wzrasta wykorzystanie internetu do celów naukowych, a fakt ten nie jest ignorowany przez środowisko bibliotekarskie. Biblioteki naukowe w Polsce wkroczyły w latach 90. w etap komputeryzacji, stając się awangardą wśród innych bibliotek. W działalności informacyjnej na stronach domowych oprócz katalogów on-line zamieszczają wykazy czasopism elektronicznych, rozpraw habilitacyjnych, doktorskich i magisterskich oraz przewodniki po zasobach sieciowych.
Oddział Informacji Naukowej we współpracy z Zespołem ds. Automatyzacji BG AP uruchomił w październiku 2001 roku serwis informacyjny zawierający aktualne źródła informacyjne z dziedziny pedagogiki, psychologii i nauk pokrewnych dostępne w internecie. Serwis ma adres
http://www.wsp.krakow.pl/biblio
a powstaje w interakcji z czytelnikami, w oparciu o ich zapytania.
Krótkie adnotacje umożliwiają orientację w zawartości danej strony WWW. Serwis jest uporządkowany według zagadnień i systematycznie wzbogacany o nowe źródła. Na stronie głównej obok informacji ogólnych zamieszczono odnośnik Wielkiej Internetowej Encyklopedii Multimedialnej WIEM, opracowanej na podstawie Popularnej Encyklopedii Powszechnej Wydawnictwa Fogra i zawierającej obecnie ok. 95 000 haseł oraz filmy, animacje, muzykę, zdjęcia, rysunki i mapy. Na stronie umieszczono aktywne przyciski, dzięki którym można wybrać jeden z trzech głównych działów: Czasopisma, Edukacja, Psychologia.
Czasopisma
W pierwszej części omówiono w układzie alfabetycznym strony WWW oraz serwisy zagraniczne umożliwiające bezpłatny dostęp do pełnych tekstów artykułów lub streszczeń.
Znajdziemy tu m.in. krótkie omówienie AERA SIG - spisu czasopism z dziedziny edukacji, które są recenzowane w procesie wydawniczym, ERIC/ACVE - listy ok. 80 czasopism elektronicznych z dziedziny edukacji, czy strony Uniwersytetu w Lejdzie, gdzie m.in. znajdują się czasopisma z zakresu edukacji, sztuki i humanistyki, literatury, historii, filozofii, psychologii, socjologii oraz nauk społecznych.
Informacja o recenzowaniu naukowym czasopisma internetowego nie jest bez znaczenia dla naukowców i studentów, wskazuje bowiem, że ma ono taką samą wartość merytoryczną, jak naukowe czasopisma drukowane. W tej części oprócz czasopism pedagogicznych znajdziemy również omówienie kilku bardzo ciekawych serwisów z czasopismami psychologicznymi. Przykładem może być Psychological Online Documents - strona przygotowana przez Uniwersytet w Bonn, zawiera artykuły z czasopism oraz pełne teksty materiałów konferencyjnych.
Druga część działu to informacja o bazie firmy EBSCO, która jest dostępna tylko ze stanowisk komputerowych w Mediatece i Oddziale Informacji Naukowej. Chcemy w ten sposób zachęcić czytelników do korzystania z humanistycznych czasopism naukowych w języku angielskim, do których nasza Biblioteka ma obecnie odpłatny dostęp. Każdy pracownik naukowy i student naszej uczelni może więc bezpłatnie prowadzić poszukiwania w bazach Academic Search Premier, Newspaper Source, Business Source Premier i kilku innych.
W trzeciej części zamieszczono adresy polskich czasopism elektronicznych z dziedziny edukacji i psychologii z adnotacjami, które z nich posiadają pełne teksty artykułów.
Edukacja
W dziale wyodrębniono: Portale edukacyjne polskie i zagraniczne; Edukacyjne bazy danych; Dydaktyka; Edukacja na odległość; Egzaminy, matura, ocenianie; Montessori; Nauczyciele; Pedagogika specjalna; Reforma oświaty; Systemy oświatowe.
W bazie zebrano adresy polskich i zagranicznych portali edukacyjnych, a jako pierwszy omówiono amerykański portal Education World, ponieważ jest on doskonałym miejscem do rozpoczęcia poszukiwań w sieci, jeżeli interesują nas materiały w języku angielskim.
W drugiej części omówiono Edukacyjne Bazy Danych, do których każdy internauta ma wolny dostęp. Wśród baz zagranicznych znajdują się m.in. bazy: Access to Higher Education (zawiera informacje o szkolnictwie wyższym w krajach europejskich), The Doctorate in Europe Region (informacje o narodowych systemach uzyskiwania doktoratów w 36 krajach Europy), Eurybase 2001 (systemy edukacyjne 30 państw europejskich). Po rozpoznaniu tematu udało nam się dotrzeć tylko do jednej polskiej bazy - PEDAGOG, zawierającej opisy książek, artykułów z czasopism oraz przepisów prawnych z pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej, wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej. Zbiór obejmuje literaturę od 1990 roku.
Dużym działem jest Dydaktyka, w którym głównie zebrano dostępne w internecie scenariusze i konspekty lekcji z różnych przedmiotów nauczania. Polecamy czytelnikom dział Pedagogika specjalna, w którym na początku zamieszczono adres portalu medycznego, gdzie m.in. można sprawdzić swój słuch i wzrok, strony kilku stowarzyszeń pracujących na rzecz osób niepełnosprawnych, programy do diagnozy i terapii logopedycznej oraz omówienia i wersje demonstracyjne programów do terapii osób dyslektycznych. W dziale Reforma oświaty umieszczono adresy stron zawierających informacje przydatne dla osób poszukujących sprawdzonych wiadomości o zmianach w polskim systemie nauczania. W Systemach oświatowych umieszczono zestawienie bibliograficzne przygotowane przez Oddział Informacji Naukowej BG AP Edukacja za granicą 1996-2000, zawierające artykuły w czasopismach polskich, książki oraz artykuły w pracach zbiorowych. Poniżej umieszczono odnośnik do systemu informacji o kształceniu w Unii Europejskiej - EURYDICE. Kto szuka informacji o systemach szkolnych w poszczególnych krajach, znajdzie potrzebne materiały także w dziale Edukacyjne bazy danych.
Psychologia
Cały dział składa się obecnie z trzech części. W pierwszej zebrano najciekawsze portale i serwisy informacyjne, głównie amerykańskie, będące dla użytkownika bramą, po przejściu której rozpoczyna swoją podróż po świecie psychologii. Szczególną uwagę przy przeglądaniu zasobów sieciowych zwrócono na publikacje elektroniczne, dlatego w każdym z opisów umieszczono informację o dokumentach on-line (czasopismach, materiałach konferencyjnych, książkach), jeżeli tylko znajdują się one w omawianym serwisie. Zebrano tylko zasoby dostępne bezpłatnie, uporządkowano je alfabetycznie według tytułów stron.
Oprócz serwisów zbierających źródła psychologiczne (AmoebaWeb, Athabasca University Psychology Resources, Epsychlopedia, PsychWeb, Psychological Science on the Net czy Psychologie.de) można także znaleźć przewodniki, najczęściej w języku angielskim, zajmujące się tylko jedną dziedziną czy kierunkiem w psychologii. Przykładem może być Neuro-Linguistic Programming and Design Human Engineering General Information Server - witryna dotycząca programowania neurolingwistycznego, NLP Research Data Base - baza danych o badaniach z dziedziny NLP, Educational Psychology - strona Cortland College poświęcona psychologii edukacji, lub portale zajmujące się tylko psychologią społeczną: Social Psychology Net (portal redagowany przez Departament University of Southern Indiana), Social Psychology (ok. 5000 źródeł w internecie), Social Psychology Archives (znajdziemy tam m.in. dokumenty on-line, czasopisma i bazy danych). Po przejrzeniu wielu przewodników dotyczących psychoanalizy, wybrano dwa: Psychoanalyse Online - portal zbierający odnośniki do ok. 900 stron WWW, podzielony na źródła niemieckie, inne europejskie, anglojęzyczne oraz azjatyckie, południowo- i środkowoamerykańskie, PsycheMatters - witryna gromadząca oprócz adresów stron z pełnotekstowymi materiałami, także bibliografie prac autorów zajmujących się psychoanalizą. Razem z serwisami i portalami w pierwszej części przewodnika umieszczono również adresy stron oferujących bezpłatny dostęp do pełnotekstowych czasopism on-line z psychologii i nauk społecznych.
Przy poszukiwaniach konkretnego tematu z dziedziny psychologii można skorzystać z PsychCrawler - wyszukiwarki American Psychological Association stron psychologicznych.
W drugiej części przewodnika znajdują się adresy polskich stron psychologicznych, ale tylko tych, na których można znaleźć teksty on-line lub informacje przydatne studentom i pracownikom naukowym. Można polecić witrynę Instytutu Psychologii Zdrowia, która zawiera m.in. spis prac badawczych Instytutu wraz ze streszczeniami niektórych, serwis informacyjny poświęcony psychologii zdrowia oraz niektóre akty prawne dotyczące zawodu psychologa. Bardzo ciekawy jest serwis informacyjny Neuro Lingwistyczne Programowanie, w którym znajdują się m.in. teksty na temat NLP, zbiór odnośników i biuletyn "Neuron". Można też znaleźć serwis kościelny Opoka, który w dziale Psychologia zamieszcza artykuły z pogranicza psychologii, filozofii i religii.
Osoby zainteresowane polskimi czasopismami znajdą ich adresy w trzeciej części serwisu. Zebrano tam czasopisma psychologiczne i psychiatryczne, które udostępniają on-line pełne teksty lub streszczenia artykułów. Obecnie można poczytać artykuły w "Neuronie", "Niebieskiej Linii", "Psychiatrii Polskiej", "Psychoterapii" lub w "Świecie Psychoanalizy". To niewiele, ale z czasem z pewnością liczba polskich, elektronicznych czasopism z psychologii będzie rosła.
Mamy nadzieję, że serwis będzie pomocny pracownikom i studentom naszej uczelni w poszukiwaniach literatury w internecie. Wszelkie uwagi i sugestie prosimy kierować pod nasz adres: info@wsp.krakow.pl.
Ewa Piotrowska, Renata Zając
Copyright © zespół "Konspektu"
Kraków, kwiecień 2002
Statystyka