Streszczenie wystąpienia

Paweł Urban
Zakład Informatyki, Instytut Matematyki
WSP w Rzeszowie

O kształceniu informatycznym na studiach pedagogicznych w Rzeszowie

W roku akademickim 1996/97 Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Rzeszowie kształciła na 3-letnich studiach zawodowych i 2-letnich magisterskich 4727 studentów na studiach dziennych, 4909 na studiach zaocznych oraz 164 na studiach podyplomowych. Przedmioty informatyczne występowały na następujących kierunkach studiów: biologia, fizyka, historia, matematyka, pedagogika, socjologia, wychowanie fizyczne, wychowanie przedszkolne i wychowanie techniczne.

Na podstawie liczby godzin i ilości przedmiotów informatycznych można wyróżnić trzy grupy kierunków:

Fizyka, matematyka i wychowanie techniczne.
Liczba godzin przeznaczonych na kształcenie informatyczne na tych kierunkach wynosi od 240 do 360. Jednym z głównych celów kształcenia jest przygotowanie studentów do nauczania informatyki w szkole podstawowej i średniej.
Biologia, historia, pedagogika, socjologia, wychowanie fizyczne i wychowanie przedszkolne.
Na tych kierunkach w programie studiów występują co najwyżej dwa przedmioty informatyczne. Liczba godzin nauczania waha się od 10 (!) do 105.
Pozostałe kierunki (w tym filologie).
Na tych kierunkach w roku akademickim 1996/97 nie było przedmiotów informatycznych!

Kształcenie informatyczne na kierunku matematyka

Od roku akademickiego 1997/98 na studiach licencjackich zostanie wprowadzony nowy blok przedmiotów informatycznych. Program studiów zawiera następujące przedmioty informatyczne ( w nawiasach podana jest liczba godzin wykładów i zajęć laboratoryjnych):

Środki informatyki (15/45) w semestrze 2,
Podstawy informatyki (30/45) w semestrze 3,
Komputery w matematyce (15/30) w semestrze 4,
Dydaktyka informatyki (15/15) w semestrze 4,
Programowanie (15/30) w semestrze 5.

Ponadto studenci zaliczą dwie praktyki pedagogiczne z informatyki w szkole podstawowej w łącznym wymiarze 28 godzin.

Większy niż dotychczas nacisk zostanie położony na wykorzystanie komputerów w matematyce oraz przygotowanie studentów do nauczania informatyki w szkole podstawowej.

Kontynuacją bloku obowiązkowych zajęć z informatyki na studiach licencjackich mogą być zajęcia fakultatywne na studiach magisterskich. Obejmują one następujące przedmioty: informatyczne rozwiązywanie zadań, dydaktykę informatyki (w zakresie szkoły średniej), wykład monograficzny I oraz praktykę pedagogiczną (w szkole średniej). Celem jest przygotowanie studentów do nauczania informatyki w szkole średniej i wykorzystania komputerów w nauczaniu matematyki.

Instytut Matematyki posiada dwie pracownie komputerów typu IBM PC AT 486 pracujących w sieci Novell oraz dostęp do sieci Internet. Sprzęt ten wraz z posiadanym oprogramowaniem, choć wymagający modernizacji i zakupów uzupełniających, pozwala na realizację przedstawionego wyżej programu. Wszystkie zajęcia prowadzić będą pracownicy Zakładu Informatyki Instytutu Matematyki.

W podobnym lub jeszcze szerszym zakresie przebiega kształcenie informatyczne na kierunkach: fizyka oraz wychowanie techniczne.

Uwagi o kształceniu informatycznym na pozostałych kierunkach studiów

Na wielu kierunkach studiów w WSP w Rzeszowie występuje tylko jeden przedmiot informatyczny. Jego nazwy na różnych kierunkach są bardzo różne (informatyka i jej zastosowania, praca z komputerem, podstawy informatyki, komputeryzacja edukacyjna, komputeryzacja dydaktyki). Program nauczania często oparty jest na tradycyjnym schemacie: DOS - Norton Commander - Windows - edytor tekstu - arkusz kalkulacyjny - baza danych (te ostatnie tematy jeśli wystarczy czasu). Baza sprzętowa i wykorzystywane oprogramowanie są bardzo zróżnicowane. Większość kierunków nie posiada własnej kadry nauczycieli informatyki. Tymczasem technologia informacyjna wkracza do szkół coraz szerzej. Nauczyciele przedmiotów ścisłych, przyrodniczych, języków mogą i powinni w coraz większym stopniu wykorzystywać środki informatyki w nauczaniu swoich przedmiotów. Wskazują na to także niedawno wprowadzone przez MEN Podstawy programowe.

Powszechna edukacja informatyczna na kierunkach nauczycielskich nie musi być obszerna, ale powinna być obowiązkowa i obejmować wszystkie kierunki studiów. Podstawowy (obowiązkowy) przedmiot informatyczny może składać się z wykładu (w wymiarze 15 lub 30 godzin) z takimi treściami jak: podstawowe pojęcia informatyki, terminologia (język informatyki), podstawowe informacje o sprzęcie komputerowym i oprogramowaniu (w tym sieci i hipermedia), obszary i przykłady zastosowań komputerów, zdrowotne, społeczne, prawne i etyczne aspekty stosowania komputerów oraz zajęć laboratoryjnych (w wymiarze 30 lub 45 godzin), na których byłyby realizowane takie tematy jak: bezpieczna obsługa komputera (tylko w Windows), edytor tekstów, pakiet zintegrowany, praca w sieci Novell, multimedia w edukacji (programy specyficzne dla danego kierunku studiów), Internet w edukacji (WWW, e-mail, grupy dyskusyjne).

Przedmiot ten powinien być w miarę możliwości uzupełniony o dodatkowe fakultatywne zajęcia informatyczne ściśle związane z kierunkiem studiów. Celowe byłoby zachęcanie do wykorzystywania technologii informacyjnej na zajęciach z przedmiotów kierunkowych, w szczególności na dydaktykach poszczególnych przedmiotów (metodyka nauczania za pomocą komputera).

Tak przygotowany absolwent studiów pedagogicznych byłby w stanie dobrze wykorzystywać środki informatyki w nauczaniu swojego przedmiotu (być może przy niewielkiej pomocy nauczyciela informatyki opiekuna szkolnej pracowni komputerowej).