Krok 4.
Opracowanie organizacji treści i zaprojektowanie systemów nawigacji.
Opracowanie organizacji treści
Pierwszym krokiem przy planowaniu serwisu internetowego jest zebranie i zorganizowanie treści, polegające na podzieleniu całości informacji na mniejsze fragmenty, które będą ze sobą powiązane. Jest to szczególnie ważne przy rozbudowanych serwisach tematycznych. Podstawą organizacji treści może być przedmiot, zadanie, użytkownicy, geografia, chronologia czy porządek alfabetyczny. Najczęstszym schematem organizowania jest hierarchia (Rys. nr 1).
Kryteriami, które powinien uwzględnić architekt informacji podczas tworzenia struktury hierarchicznej dla zbioru stron, są szerokość i głębokość. Szerokość odnosi się do liczby opcji, z których może wybierać użytkownik na danym poziomie w hierarchii, głębokość do liczby tych poziomów w serwisie. Wybór hierarchii powinien być uzależniony m.in. od ilości informacji, przeznaczenia serwisu i preferencji użytkowników.
Źle zaprojektowana hierarchia sprawia, że informacje są niedostępne dla użytkowników. Zbyt wąska i głęboka hierarchia (Rys.nr 3) zmusza do odwiedzani nadmiernej liczby dokumentów podczas poszukiwań, co może stać się przyczyną zjawiska „zagubienia w hiperprzestrzeni”. Z kolei zbyt szeroka i płytka (Rys. nr 2) stawia użytkownika przed wyborem jednej z bardzo wielu opcji, zjawisko takie nazwano „przeładowaniem poznawczym”.
Dla hierarchii wąsko-głębokiej optymalnym rozwiązaniem jest podział do najwyżej pięciu poziomów. Strona główna (powitalna) dla serwisu opartego na hierarchii szeroko-płytkiej powinna udostępniać wybór opcji (odnośników) w liczbie ok. 7-9, nie więcej niż 10.
Przekroczenie tej granicy powoduje wspomniane już zjawisko „przeładowania poznawczego”.
Serwisy, w których planowane jest powiększanie zasobów powinny być projektowane z zastosowaniem raczej hierarchii szeroko-płytkiej oraz jednoznacznych oznakowań, tak, aby zminimalizować zabłądzenie w systemie.
Oprócz hierarchicznych schematów organizacyjnych występuje także system hipertekstowym (Rys.nr 4), umożliwiający dowolne przeglądanie zasobów
Projektowanie systemów nawigacji
System nawigacji jest podstawowym narzędziem przemieszczania się, zarówno po niewielkich zbiorach dokumentów, jak i obszernych serwisach i katalogach stron WWW. Jennifer Fleming scharakteryzowała potrzeby użytkownika nawigującego, które warto wziąć pod uwagę w trakcie projektu.
- Gdzie jestem?
- Dokąd mogę iść (przemieścić się)?
- Jak się tam dostać?
- Jak wrócę do miejsca gdzie teraz jestem?
W zależności od przeznaczenia serwisu, np.: zasoby typu edukacyjnego, pojawiają się szczegółowe potrzeby, takie jak:
- Skąd powinienem zacząć?
- Czy potrzebna jest mi specjalna wiedza lub narzędzie?
- Jak otrzymać odpowiednią dla mnie informację?
- Co zrobić, jeśli pojawią się pytania?
To tylko niektóre z potrzeb szczegółowych.
Ta sama autorka podała zasady funkcjonalnego systemu nawigacyjnego:
- Łatwy do nauczenia
- Konsekwentny
- Zgodny z treścią strony (kontekstem)
- Dostarcza informacji (interaktywny)
- Oferuje wybór opcji
- Używa jasnych i zrozumiałych oznaczeń
- Zgodny z przeznaczeniem serwisu
- Pomaga w dotarciu do celu
Wskazówki projektowania nawigacji dla webmasterów:
- Rozmieszczaj informacje starannie, tak, aby użytkownik zawsze wiedział w którym miejscu systemu się znajduje
- Nie zmuszaj użytkownika do przerwania jego pracy przez podawanie odsyłaczy do innych stron, aplikacji lub miejsc
- Umieszczaj kontrolę nawigacji w systemie Zabezpiecz główny kontekst poszukiwań (interakcji), aby użytkownik nie musiał go sobie odtwarzać
- Minimalizuj opóźnienia sieci poprzez czytelną i jasną nawigację i zredukuj czas ładowania się
Typy systemów nawigacji:
- hierarchiczny
- globalny
- lokalny
- doraźny
HIERARCHICZNY - podstawowy s.n. oparty na zasadzie nadrzędności i podrzędności, ze strony nadrzędnej odsyłacze kierują do stron podrzędnych (Rys. nr 5).
Więcej w rozdziale Organizowanie organizacji treści.
GLOBALNY - najczęściej uzupełnia hierarchiczną organizację informacji w serwisie. Najprostszy g.s.n. zawiera pasek nawigacyjny u dołu każdej strony serwisu, na podstronach mogą znajdować się dodatkowo odsyłacze powrotne kierujące do strony głównej.
LOKALNY - stosowany w rozbudowanych serwisach WWW, uzupełnia globalny s.n., wykorzystywany do połączenia podstron w serwisie.
DORAŹNY (ad hoc) - oparty na odsyłaczach znajdujących się w tekście, widocznych jako wyróżniony tekst.
Inne podziały systemu nawigacji
- poprzeczna (pozioma) - obejmuje strony z tego samego poziomu, pozwala przejrzeć treść na określonym poziomie serwisu
- pionowa (głęboka) - kieruje w głąb hierarchii, zgodna z przedmiotem poszukiwań
Narzędzia nawigacji:
- paski nawigacyjne
- ramki
- menu ściągane (pull-down)
- mapy odsyłaczy
- indeksy stron
- okruchy chleba - zaznaczanie trasy nawigowania poprzez zmianę koloru odsyłaczy kierujących do odwiedzonych stron
- widok „rybiego oka” - umieszczenie odsyłaczy do stron znajdujących się najbliżej bieżącej.
System oznaczeń
Oznaczenia są to terminy, słowa i frazy używane w serwisie do identyfikowania jego treści.
Są dwa rodzaje systemów oznaczeń: tekstowy i obrazkowy (ikony).
Używane są jako:
- odsyłacze do fragmentów informacji na innych stronach, jako termin indeksowy lub jako oznaczenie (etykieta) odsyłacza.
- nagłówki służące do zidentyfikowania fragmentów informacji oraz do rozdzielenia informacji na mniejsze „kawałki” na tej samej stronie.
Typy systemów oznaczeń (s.o.):
- Oznaczenia w systemie nawigacji
- Oznaczenia w postaci terminów indeksowych
- Oznaczenia odsyłaczy
- S.o. w postaci ikon
Ad. 1) Przyjęto stosowanie oznaczeń dla często stosowanych znaczników, np.:
Strona główna, Home -> kierują do strony powitalnej, organizującej dostęp do całości zasobów
Szukaj, Wyszukaj, Site Map, Indeks stron -> kierują do narzędzia wyszukiwawczego lub uruchamiają akcję
Napisz do nas, Komunikaty, Webmaster -> informacja o autorach, zespole redakcyjnym serwisu
Help, FAQ, Pomoc -> wsparcie dla odwiedzających serwis po raz pierwszy
Co nowego, News -> informacja o ostatnich aktualizacjach, historia aktualizacji
Przykład: oznaczenia zamieszczone u dołu strony (www.gazeta.pl):
O nas | Reklama u nas | Ogłoszenia | Ochrona prywatności | Kontakt | Mapa serwisu
Ad. 2) Terminy indeksowe Potrzebne do odnalezienia strony przez wyszukiwarkę, umieszcza się je w sekcji HEAD
Ad. 3) Oznaczeń i etykiet używa się również jako odsyłaczy, mają duże znaczenie, gdyż ich lokalizacja oraz zawartość mogą decydować o ruchach użytkownika nawigującego lub poszukującego informacji w serwisie. Odsyłacze najczęściej znajdują się poza głównym tekstem (zewnętrzne) oraz w tekście, wyróżniane kolorem, grubością lub podkreśleniem.
Ad. 4) Odsyłacz jako ikona powinien być stosowany w sytuacjach gdy jej znaczenie jest jednoznaczne. Zastąpienie odsyłacza tekstowego ikoną może sprawić, iż użytkownik nie skorzysta z niego gdyż nie będzie rozumiał jego znaczenia.
Przykłady niektórych ikon w roli odsyłaczy:
