Recenzje 

Dorota Dziewanowska

Trochę o wszystkim -
nowy podręcznik języka rosyjskiego

Podręcznik autorstwa Heleny Ples i Grażyny Bruzdy to znakomita publikacja, wychodząca naprzeciw oczekiwaniom lektorów uczących języka rosyjskiego na poziomie zaawansowanym. Opracowanie składa się z trzech części. Jak sugeruje tytuł , został w nim zawarty wszechstronny pod względem tematycznym materiał tekstowy, stanowiący podstawę dla wprowadzenia leksyki specjalistycznej z różnych dziedzin nauki. Bogata i różnorodna tematyka poszczególnych paragrafów umożliwia wykładowcom dokonanie wyboru tematu zgodnie z zainteresowaniami i profilem studiów słuchaczy. Tematyka eksponowana w podręczniku koncentruje się wokół zagadnień dotyczących historii Rosji, geografii, biologii, pedagogiki, literatury, a także życia codziennego, realiów życia w Rosji, obyczajowości, zainteresowań i problemów współczesnej młodzieży. Każdemu kręgowi tematycznemu poświęcono kilka paragrafów. Na przykład, na wprowadzenie kręgu tematycznego dotyczącego historii Rosji przeznaczono 10 paragrafów. Godny podkreślenia jest fakt, iż autorki z niezwykłą starannością dobrały teksty zawarte w poszczególnych paragrafach oraz umiejętnie zaadaptowały je do potrzeb dydaktycznych. Na szczególne uznanie zasługuje dbałość autorek o to, by teksty podręcznikowe odpowiadały zainteresowaniom studentów zgodnie z ich kierunkiem studiów, a także by odzwierciedlały nowe realia rosyjskie i były bliskie współczesnemu odbiorcy. Dobierając teksty, autorki sięgnęły do aktualnych źródeł (rosyjskich czasopism, encyklopedii, podręczników historii). Moim zdaniem, warte polecenia są teksty o charakterze kulturoznawczym, takie jak: itp.

Grażyna Bruzda i Helena Ples

Należy stwierdzić, że oprócz niewątpliwych walorów kształcących teksty zawarte w podręczniku spełniają rolę motywacyjną, ponieważ zaspokajają potrzeby poznawcze studentów i tym samym motywują ich do uczenia się języka oraz posługiwania się nim w różnych sferach komunikacji językowej. Warto także podkreślić, że recenzowany podręcznik realizuje zasadę komunikacyjności w nauczaniu języka rosyjskiego, bowiem zawiera materiał pozwalający uczyć się praktycznego użycia języka.

We wstępie autorki zaznaczyły, że ich podręcznik adresowany jest do studentów uczących się języka rosyjskiego na poziomie zaawansowanym. W związku z tym pracę z nimi powinna poprzedzać prezentacja słownictwa ogólnego oraz podstawowego materiału gramatycznego. Niemniej Autorki zadbały o to, by w każdym rozdziale wyeksponować materiał leksykalny, dotyczący danego kręgu tematycznego. Wyrazy rosyjskie, połączenia wyrazowe lub całe konstrukcje zdaniowe zostały podane wraz z ich odpowiednikami polskimi. Przyjęta w podręczniku forma prezentacji materiału leksykalnego niewątpliwie ułatwi pracę z tekstem, a także będzie sprzyjać ugruntowaniu nowej leksyki. Teksty podręcznikowe stanowią punkt wyjścia do wykonywania szeregu ćwiczeń, które można podzielić na ćwiczenia potekstowe oraz ćwiczenia gramatyczno-leksykalne. Ćwiczenia potekstowe zostały opracowane zgodnie z zasadą stopniowania trudności. Jako pierwsze zamieszczono ćwiczenia o charakterze odtwórczym, polegające na udzielaniu odpowiedzi na pytania odnoszące się do tekstu, układaniu planu opowiadania, układaniu zdań z podanymi wyrazami lub połączeniami wyrazowymi zaczerpniętymi z tekstu podstawowego. Kolejną grupę stanowią ćwiczenia produkcyjne, których polecenie brzmi . Ich wykonanie polega na kreatywnym wykorzystaniu przez studentów poznanego materiału językowego dla tworzenia wypowiedzi w określonej sytuacji komunikacyjnej. Ćwiczenia te nie tylko sprzyjają kształtowaniu umiejętności mownych studentów, ale także rozwijają ich samodzielne myślenie i zdolność do formułowania własnych sądów czy spostrzeżeń. Jak już wspomniałam - w podręczniku nie zabrakło także ćwiczeń gramatyczno-leksykalnych, sprzyjających kształtowaniu kompetencji lingwistycznej. Analiza tych ćwiczeń wykazuje znaczne ich zróżnicowanie tak pod względem formy, jak i wymagań stawianych studentom.

Na uwagę zasługuje także fakt, że w każdym paragrafie zamieszczono ćwiczenia translacyjne. Stosowanie ćwiczeń translacyjnych, polegających na tłumaczeniu w relacji język ojczysty język obcy są niezwykle cenne, bowiem zapobiegają one (między innymi) powstawaniu błędów interferencyjnych, co ma istotne znaczenie w odniesieniu do nauki języka rosyjskiego ze względu na liczne podobieństwa z językiem polskim. W podręczniku nie zabrakło także ćwiczeń rozwijających umiejętność tłumaczenia tekstu rosyjskiego na język polski. Ponadto, w każdym paragrafie zamieszczono teksty uzupełniające, do których opracowano ćwiczenia. Ich podstawowym celem jest rozwijanie umiejętności rozumienia tekstów graficznych. Równocześnie stwarzają one możliwość wdrażania studentów do samodzielnej pracy z tekstem, a także przygotowują ich do samokształcenia językowego.

Autorki, wychodząc ze słusznego założenia, że nauka języka powinna być przyjemna i satysfakcjonująca, wprowadziły do podręcznika przysłowia rosyjskie, anegdoty, a także zadbały o ciekawy materiał ilustracyjny. W moim przekonaniu podręcznik stanowi cenną pomoc dydaktyczną zarówno dla wykładowców, jak i studentów.

Dorota Dziewanowska
Instytut Filologii Rosyjskiej AP w Krakowie   

Helena Ples, Grażyna Bruzda, , Wydawnictwo Naukowe AP, Kraków 2001, cz. 1, 191 s.; cz. 2, 197 s.; cz. 3, 202 s.

Kraków, lipiec 2001
Statystyka